Editör Notu
LGS netlerini artırmak yalnızca daha fazla soru çözmekle ilgili değildir. Öğrencinin nerede zorlandığını doğru belirlemesi, çalışmalarını öncelik sırasına koyması ve yaptığı hatalardan yeni bir çalışma planı üretmesi gerekir. Bu yazıda yer alan yöntemler, kısa süreli motivasyon önerilerinden değil; öğrencinin kendi durumuna göre uygulayabileceği somut adımlardan oluşmaktadır.
Kısa Cevap
LGS netlerini artırmak için önce yanlışların nedeni belirlenmeli, ardından eksik konular tamamlanmalı ve yeni nesil sorular üzerinde düzenli çalışma yapılmalıdır. Deneme sınavları yalnızca puan görmek için değil, sonraki haftanın çalışma planını oluşturmak için kullanılmalıdır. Net artışı; doğru analiz, uygun kaynak, düzenli tekrar ve sürdürülebilir çalışma alışkanlığı birlikte yürütüldüğünde gerçekleşir.
LGS Netleri Neden Artmıyor?
Bir öğrenci düzenli çalıştığı hâlde aynı net aralığında kalabilir. Böyle bir durumda ilk akla gelen çözüm genellikle soru sayısını artırmaktır. Oysa sorun her zaman çalışma miktarı değildir.
Öğrenci aynı hataları tekrar ediyor, yanlışlarını yalnızca kontrol edip geçiyor veya seviyesine uygun olmayan kaynaklarla çalışıyor olabilir. Bazı öğrenciler konuyu bilir fakat uzun sorularda verilen bilgileri düzenleyemez. Bazıları ise süre baskısı altında kolay sorularda dahi dikkatsiz davranır.
Bu nedenle “Daha fazla çalışmalıyım” demeden önce şu sorunun cevabı aranmalıdır:
Net kaybının asıl nedeni nedir?
Bu soruya doğru cevap verilmeden hazırlanan program, öğrenciyi yorabilir fakat beklenen gelişimi sağlamayabilir.
1. Başlangıç Noktanızı Net Olarak Belirleyin
LGS hazırlığında yalnızca toplam nete bakmak yeterli değildir. Öğrenci her ders için doğru, yanlış ve boş sayılarını ayrı ayrı incelemelidir. Ardından yanlışlarını nedenlerine göre sınıflandırmalıdır:
- Konu veya bilgi eksikliği
- İşlem hatası
- Soruyu yanlış anlama
- Dikkatsizlik
- Süreyi yetiştirememe
- İki seçenek arasında yanlış karar verme
- Çözüm yolunu bilmesine rağmen uygulayamama
Örneğin matematikte yapılan sekiz yanlışın tamamını “matematiğim kötü” şeklinde değerlendirmek doğru değildir. Bu yanlışların üçü konu eksikliğinden, ikisi işlem hatasından, üçü de soruyu yanlış okumaktan kaynaklanabilir. Her hata türünün çözümü farklıdır.
Konu eksikliği için öğretim ve tekrar gerekirken dikkatsizlik için kontrollü çözüm alışkanlığı geliştirilmelidir. Süre sorunu yaşayan bir öğrenciye doğrudan hız çalışması yaptırmak da her zaman doğru değildir; öğrenci önce doğru çözüm yöntemini öğrenmelidir.
2. Eksik Konuları Öncelik Sırasına Koyun
Bütün eksikleri aynı anda kapatmaya çalışmak programı uygulanamaz hâle getirir. Öncelik belirlenirken yalnızca en zayıf derse değil, öğrencinin kısa vadede geliştirebileceği alanlara da bakılmalıdır.
Öncelik sırası oluşturulurken şu üç ölçüt kullanılabilir:
- Konu, başka konuların öğrenilmesi için gerekli mi?
- Öğrenci bu konudaki soruların ne kadarını yapabiliyor?
- Yapılan yanlış bilgi eksikliğinden mi, uygulama güçlüğünden mi kaynaklanıyor?
Temel bir konu eksikse önce bu eksik giderilmelidir. Örneğin oran-orantı, yüzdeler veya cebirsel ifadelerde zorlanan bir öğrencinin bazı yeni nesil matematik sorularında ilerlemesi güçleşebilir. Çünkü bu sorular yalnızca okuduğunu anlamayı değil, önceki bilgileri birlikte kullanmayı da gerektirir.
Amaç bütün konuları tekrar baştan bitirmek değil, öğrencinin ilerlemesini engelleyen eksikleri doğru sırayla tamamlamaktır.
3. Kişiye Uygun Bir Çalışma Programı Hazırlayın
İyi bir çalışma programı, yalnızca hangi gün hangi dersin çalışılacağını göstermez. Çalışmanın amacı, süresi ve sonunda yapılacak kontrol de programda belli olmalıdır.
“Salı günü matematik çalışacağım” ifadesi belirsizdir. Bunun yerine şu şekilde somut bir hedef belirlenebilir:
“Salı günü üslü ifadeler konusundaki eksik bölümü tekrar edeceğim, seviyeme uygun bir soru seti çözeceğim ve yanlışlarımı inceleyeceğim.”
Program hazırlanırken öğrencinin okul saatleri, ödevleri, dikkat süresi, güçlü ve geliştirilmesi gereken dersleri birlikte düşünülmelidir. Başka bir öğrencinin programını aynen uygulamak çoğu zaman işe yaramaz. Ayrıntılı planlama için LGS’de başarı için verimli ders çalışma programı nasıl hazırlanır? başlıklı yazıdan da yararlanılabilir.
Programın güçlü olması kadar uygulanabilir olması da önemlidir. Bir hafta boyunca sürdürülemeyen ağır bir plan yerine, düzenli biçimde uygulanabilen ve gerektiğinde güncellenen bir plan daha değerlidir.
4. Yeni Nesil Soruları Yalnızca Çözmeyin, İnceleyin
Yeni nesil sorularda güçlük yaşayan öğrenciler bazen daha fazla soru çözerek sorunu aşmaya çalışır. Ancak yanlış çözüm alışkanlığı değişmedikçe soru sayısının artması aynı hataların tekrar edilmesine neden olabilir.
Yeni nesil bir soruyla karşılaşıldığında şu sıra izlenebilir:
- Önce soru kökü okunur ve ne istendiği belirlenir.
- Verilen bilgiler önemli ve yardımcı bilgiler olarak ayrılır.
- Tablo, grafik veya görsel varsa metinle ilişkisi kurulur.
- İşleme başlamadan önce çözüm yolu düşünülür.
- Çözümden sonra kullanılan yöntemin neden doğru olduğu açıklanır.
Yanlış yapılan sorunun çözümünü okumak tek başına öğrenme kanıtı değildir. Öğrenci çözümü kapattıktan sonra aynı mantığı kullanan benzer bir soruyu kendi başına çözebilmelidir.
Özellikle matematik ve fen bilimlerinde amaç soru kalıbını ezberlemek değil, farklı bilgiler arasında ilişki kurabilmektir.
5. Yanlış Soruları Çalışmanın Bir Parçası Hâline Getirin
Deneme veya test bittikten sonra yalnızca doğru sayısını hesaplamak önemli bir fırsatın kaybedilmesine yol açar. Çünkü yanlışlar, öğrencinin bir sonraki çalışmada ne yapması gerektiğini gösterir.
Etkili bir yanlış çalışmasında öğrenci şu sorulara cevap vermelidir:
- Bu soruyu neden yanlış yaptım?
- Bilmediğim bilgi neydi?
- Sorunun hangi bölümünü yanlış yorumladım?
- Doğru çözüm için hangi ipucunu fark etmeliydim?
- Benzer bir soru geldiğinde neye dikkat edeceğim?
Yanlış defteri tutulacaksa soruların tamamını uzun uzun kopyalamak gerekmez. Sorunun konusu, hata nedeni ve çıkarılan kısa ders kaydedilebilir. Örneğin “Sorudaki yüzde değişimini toplam değer üzerinden hesaplamayı unuttum” şeklindeki bir not, yalnızca “dikkat hatası” yazmaktan daha faydalıdır.
Ödevlerin kontrol edilmesi ve hataların sonraki çalışmalara taşınması konusunda Ödev takibi neden başarıyı kalıcı hâle getirir? yazısında daha ayrıntılı bilgi bulunmaktadır.
6. Tekrarları Zamana Yayın
Bir konuyu bir kez anlamak, o konunun kalıcı olarak öğrenildiği anlamına gelmez. Bilgi kullanılmadığında zayıflayabilir. Bu nedenle tekrar, yalnızca sınavdan önce yapılan toplu bir çalışma olarak görülmemelidir.
Yeni öğrenilen bir konu kısa aralıklarla yeniden ele alınabilir. İlk tekrarda temel bilgiler gözden geçirilirken sonraki tekrarlarda farklı soru türleri kullanılabilir. Daha sonra konu, başka konularla birlikte karma testlerde yeniden karşılaştırılabilir.
Bu yöntem öğrencinin yalnızca konuyu hatırlamasına değil, hangi durumda hangi bilgiyi kullanacağını ayırt etmesine de yardımcı olur.
Tekrar sırasında her konuyu baştan okumak yerine şu kaynaklar kullanılabilir:
- Kısa konu notları
- Önceden yanlış yapılmış sorular
- Karıştırılan formül ve kavramlar
- Öğretmenin özellikle işaretlediği noktalar
- Kısa tarama testleri
Böylece tekrar süresi uzatılmadan çalışma daha hedefli hâle getirilebilir.
7. Soru Sayısı Yerine Çalışmanın Niteliğini Ölçün
Bir günde çözülen soru sayısı tek başına gelişimi göstermez. Öğrenci çok sayıda kolay ve birbirine benzeyen soru çözebilir; buna rağmen farklı bir soruyla karşılaştığında ne yapacağını bilemeyebilir.
Soru çalışmasının niteliğini değerlendirmek için şu ölçütlere bakılmalıdır:
- Öğrenci yanlışlarını inceledi mi?
- Sorular seviyesine uygun muydu?
- Aynı kazanımın farklı soru biçimleriyle karşılaştı mı?
- Yardım aldığı soruyu daha sonra tek başına çözebildi mi?
- Çalışma sonunda hangi konuda ilerlediğini açıklayabiliyor mu?
Bazı günler daha az fakat dikkatle incelenmiş soru çözmek, gelişigüzel tamamlanan uzun testlerden daha öğretici olabilir. Bununla birlikte yalnızca birkaç soru çözmek de yeterli değildir. Öğrencinin seviyesi ve hedefi dikkate alınarak düzenli, çeşitli ve sürdürülebilir bir soru düzeni kurulmalıdır.
8. Deneme Sınavlarını Bir Ölçme Aracı Olarak Kullanın
Deneme sınavının amacı yalnızca öğrencinin kaç net yaptığını görmek değildir. Deneme, sınav stratejisini ve çalışma planını geliştiren bir ölçme aracıdır.
Her denemeden sonra şu dört alan incelenmelidir:
Bilgi: Öğrenci hangi konularda eksik kaldı?
Uygulama: Bildiği konuyu soruya aktarabildi mi?
Süre: Hangi bölümde gereğinden fazla zaman kaybetti?
Sınav davranışı: Zor soruda uzun süre kaldı mı, kolay soruları aceleyle mi çözdü?
Süre çalışması yapılırken bütün soruları ilk günden kronometreyle çözmek gerekmez. Önce doğru çözüm yolu yerleşmeli, ardından süre kontrollü çalışmalar başlamalıdır. Aksi hâlde öğrenci hızlanmaya çalışırken hatalı alışkanlıklar geliştirebilir.
Deneme sonucu, öğrenci hakkında verilen kesin bir hüküm değildir. O günkü performansın fotoğrafıdır. Asıl değerini, sonuçlar analiz edilip yeni bir çalışma kararı alındığında kazanır.
9. Çalışma Düzenini Sürdürülebilir Hâle Getirin
LGS hazırlığı uzun bir süreçtir. Öğrencinin birkaç gün çok yoğun çalışıp ardından tamamen bırakması yerine, dengeli bir düzen oluşturması gerekir.
Çalışma süresi öğrencinin dikkat düzeyine göre bölünebilir. Kısa dinlenmeler verilebilir ve çalışma sırasında telefon gibi dikkat dağıtıcı unsurlar ortamdan uzaklaştırılabilir. Uyku düzeninin bozulması, özellikle okul ve kurs programı birlikte yürütülürken öğrencinin dikkatini ve çalışma isteğini olumsuz etkileyebilir.
Öğrencinin her gün aynı performansı göstermesi beklenmemelidir. Bazı günler planın tamamı uygulanamayabilir. Böyle durumlarda programı tamamen bırakmak yerine eksik kalan görevler yeniden sıralanmalıdır.
Çalışma alışkanlığının nasıl kurulabileceği hakkında Ortaokul öğrencileri için etkili ders çalışma alışkanlıkları yazısı da incelenebilir.
10. Gelişimi Haftalık Olarak Değerlendirin
Bir çalışma planının işe yarayıp yaramadığı yalnızca öğrencinin masada geçirdiği süreyle ölçülemez. Haftanın sonunda kısa bir değerlendirme yapılmalıdır:
- Hangi hedefler tamamlandı?
- Hangi konuda ilerleme sağlandı?
- Aynı hata tekrarlandı mı?
- Hangi çalışma yöntemi faydalı oldu?
- Gelecek haftanın önceliği ne olmalı?
Bu değerlendirme yapılmadan aynı programın haftalarca sürdürülmesi doğru değildir. Öğrencinin ihtiyacı değiştikçe program da değişmelidir.
Ailenin görevi sürekli soru sayısını kontrol etmek veya öğrenciyi diğer çocuklarla karşılaştırmak değildir. Veli; düzenin kurulmasına destek olmalı, öğretmenden gelen geri bildirimleri takip etmeli ve öğrencinin çabasını sağlıklı biçimde görmelidir. Bu konuda LGS hazırlığında aile desteği neden bu kadar önemlidir? başlıklı içerikten yararlanılabilir.
LGS Netlerini Artırmak İçin Örnek Haftalık Kontrol
Haftalık çalışma planının sonunda öğrenci, her ders için tek bir gelişim hedefi belirleyebilir. Örneğin matematikte problem çözme, Türkçede paragraf sorularında ana düşünce, fen bilimlerinde grafik yorumlama öncelikli alan olabilir.
Hafta boyunca konu tekrarı, seviyeye uygun soru çözümü ve yanlış analizi birlikte yürütülür. Haftanın sonunda kısa bir tarama testi veya deneme uygulanır. Sonuçlara göre bir sonraki haftanın hedefleri güncellenir.
Bu döngü şu şekilde özetlenebilir:
Eksikliği belirle → Uygun çalışmayı yap → Sonucu ölç → Yanlışı incele → Planı güncelle
Net artışını sağlayan temel unsur, bu döngünün öğrencinin ihtiyacına göre düzenli olarak devam ettirilmesidir.
Saruhan Hoca’nın Görüşü
LGS’de net artışı, öğrencinin yalnızca daha çok çalışmasına değil, çalışmasının kendisine ne öğrettiğini görebilmesine bağlıdır. Yanlışın nedenini bilmeden çözülen yeni sorular, çoğu zaman aynı hatanın farklı biçimlerde tekrarlanmasına yol açar.
Sağlıklı bir hazırlık sürecinde öğrenciye hazır bir program dayatılmaz. Önce mevcut durumu belirlenir; güçlü yönleri, eksikleri, çalışma alışkanlıkları ve sınav davranışları birlikte değerlendirilir. Ardından ulaşılabilir hedefler konur ve gelişim düzenli olarak izlenir.
Saruhan Kurs’ta bu süreç; analiz, kişiye özel planlama, yüzde 100 birebir ders, ödev takibi ve veli bilgilendirmesiyle birlikte yürütülür. Çünkü kalıcı başarı, tek bir yöntemden değil; öğrencinin ihtiyacına göre birbirini tamamlayan doğru adımlardan oluşur.
LGS hazırlığında öğrencinin mevcut durumunu ve ihtiyaçlarını belirlemek için Saruhan Kurs’un ücretsiz analiz sürecinden yararlanabilirsiniz.