LGS’de Konu Eksikleri Nasıl Belirlenir ve Kapatılır?

Editör Notu

LGS hazırlığında sık duyduğumuz cümlelerden biri şudur:

“Konularım bitti.”

Bu cümle ilk bakışta öğrencinin sınava hazır olduğunu düşündürebilir.

Fakat bir konunun anlatılmış olması, öğrencinin o konuyu öğrenmiş olduğu anlamına gelmez.

Öğrenci konuyu okulda görmüş olabilir.

Defterine not almış olabilir.

Konu anlatım videosunu izlemiş olabilir.

Yüzlerce soru çözmüş bile olabilir.

Buna rağmen aynı kazanımla farklı biçimde karşılaştığında ne yapacağını bilemeyebilir.

Tam tersi de mümkündür.

Öğrenci bir soruyu yanlış yaptığı için konuyu bilmediğini düşünebilir. Oysa sorun konu eksikliği değil; soruyu yorumlama, dikkat, işlem veya süre problemi olabilir.

Bu nedenle LGS hazırlığında önemli olan yalnızca:

“Hangi konular işlendi?”

sorusunun cevabı değildir.

Asıl soru şudur:

“Öğrenci hangi bilgileri bağımsız olarak kullanabiliyor?”

Bu makalenin temel tezi buradan doğar:

Konu eksiği, işlenmemiş konu değildir; öğrencinin gerektiğinde kullanamadığı öğrenmedir.

 

LGS’de Konu Eksiği Nasıl Belirlenir?

Kısa cevap:

Konu eksikleri yalnızca öğrencinin beyanına veya konu listesine bakılarak belirlenmemelidir.

Deneme sonuçları, kazanım bazlı yanlışlar, öğrencinin çözüm süreci, benzer sorulardaki performansı ve bilgiyi farklı durumlarda kullanabilme becerisi birlikte değerlendirilmelidir.

Bir öğrencinin konu eksiğini belirlerken üç temel soru önemlidir:

Bilgiyi biliyor mu?

Soruda hangi bilgiyi kullanacağını fark edebiliyor mu?

Bu bilgiyi bağımsız olarak uygulayabiliyor mu?

Bu üç aşamadan herhangi birinde sürekli problem yaşanıyorsa öğrencinin öğrenme sürecine yeniden dönmek gerekebilir.

 

Konuyu Görmek ile Konuyu Öğrenmek Aynı Şey midir?

Hayır.

Öğrenme sürecindeki önemli yanılgılardan biri budur.

Öğrenci:

“Bu konuyu gördük.”

diyebilir.

Bu yalnızca konunun daha önce anlatıldığını gösterir.

Öğrenmenin daha güçlü göstergesi ise öğrencinin öğretmen yardımı olmadan karşısına çıkan bir problemde doğru bilgiyi seçip kullanabilmesidir.

Bu nedenle konu takibinde:

“İşlendi.”

işareti tek başına yeterli değildir.

Öğrenmenin ölçütü anlatılmış olması değil, kullanılabiliyor olmasıdır.

 

Konu Eksiği ile Soru Çözme Eksiği Nasıl Ayrılır?

Bu ayrım çok önemlidir.

Örneğin öğrenci matematikte doğrusal denklemlerin temel kurallarını biliyor olabilir.

Basit soruları rahatlıkla çözebilir.

Fakat aynı kazanım uzun bir yeni nesil problem içerisinde verildiğinde hangi denklemi kuracağını bulamayabilir.

Burada öğrenciye konuyu yeniden baştan anlatmak her zaman doğru müdahale olmayabilir.

Çünkü bilgi vardır.

Sorun bilginin problem içerisinde kullanılmasıdır.

Bu durumda öğrencinin ihtiyacı daha fazla konu anlatımı değil, bilgiyi farklı problem durumlarına aktarma çalışması olabilir.

 

Deneme Sınavları Konu Eksiklerini Gösterir mi?

Evet, ancak tek bir deneme yeterli olmayabilir.

Bir öğrencinin bir kazanımdan bir soruyu yanlış yapması doğrudan konu eksiği olduğunu göstermez.

Dikkat hatası yapmış olabilir.

Süre baskısı yaşamış olabilir.

Soruyu yanlış okumuş olabilir.

Ancak farklı denemelerde aynı kazanımdan benzer yanlışlar tekrar ediyorsa daha güçlü bir sinyal oluşur.

Bu nedenle tek bir yanlış yerine hata örüntüsüne bakmak daha anlamlıdır.

 

Kazanım Bazlı Analiz Neden Önemlidir?

Toplam net bize öğrencinin genel performansını gösterir.

Fakat nerede müdahale edilmesi gerektiğini her zaman göstermez.

Örneğin iki öğrenci de matematikte 12 net yapmış olabilir.

Birinci öğrencinin yanlışları birkaç farklı konudan dağılmış olabilir.

İkinci öğrencinin yanlışlarının büyük bölümü aynı kazanım grubunda toplanmış olabilir.

Netleri aynıdır.

Fakat eğitim ihtiyaçları farklıdır.

Bu nedenle yalnızca:

“Kaç net yaptı?”

değil,

“Bu net nasıl oluştu?”

sorusu da sorulmalıdır.

 

Öğrenci “Konuyu Biliyorum” Diyorsa Yeterli midir?

Öğrencinin kendi değerlendirmesi önemlidir fakat tek ölçüt olmamalıdır.

Bir konu öğrenciye tanıdık geldiğinde onu bildiğini düşünebilir.

Konu anlatımını dinlerken:

“Evet, bunu biliyorum.”

hissi oluşabilir.

Fakat önüne soru geldiğinde çözüm yolunu oluşturamayabilir.

Bu nedenle bilginin gerçek sınaması pasif biçimde tanımak değil, aktif biçimde hatırlamak ve kullanmaktır.

 

Konu Eksikleri İçin Baştan Konu Anlatımı Yapılmalı mı?

Her zaman değil.

Önce eksikliğin büyüklüğü belirlenmelidir.

Öğrenci konunun temel mantığını hiç bilmiyorsa kapsamlı bir yeniden öğrenme gerekebilir.

Ancak yalnızca belirli bir alt kazanımda zorlanıyorsa bütün konuyu baştan çalışmak zaman kaybına dönüşebilir.

Örneğin bir ünitenin sekiz kazanımından yalnızca ikisinde problem varsa çalışma bu iki kazanıma yoğunlaştırılabilir.

Burada doğru soru:

“Bu konuyu tekrar edelim mi?”

değil,

“Bu konunun hangi bölümünde öğrenme kopuyor?”

olmalıdır.

 

Konu Eksiği Nasıl Kapatılır?

Eksik belirlendikten sonra doğrudan yüzlerce soru çözmeye geçmek yerine aşamalı bir yapı daha anlamlı olabilir.

İlk aşamada öğrencinin anlamadığı kavram veya kazanım açıklığa kavuşturulur.

Ardından temel uygulamalarla bilginin doğru kullanılıp kullanılmadığı görülür.

Sonrasında farklı soru biçimleriyle öğrenci bilgiyi kullanmaya başlar.

Daha ileri aşamada yeni nesil ve karma sorularla transfer becerisi sınanır.

Son olarak konu sonraki denemelerde yeniden takip edilir.

Böylece süreç:

Öğren → Uygula → Farklı Durumda Kullan → Tekrar Ölç

şeklinde ilerler.

 

Konu Tekrarı Nasıl Yapılmalıdır?

Tekrar yalnızca konu anlatımını yeniden okumak değildir.

Öğrencinin bilgiyi zihninden geri çağırması daha aktif bir çalışma biçimidir.

Örneğin öğrenci kitabı kapatarak:

Bu konuda hangi temel kavramlar vardı?

Hangi durumlarda hangi yöntemi kullanıyorum?

En çok hangi noktada hata yapıyorum?

sorularına cevap vermeye çalışabilir.

Ardından kısa soru gruplarıyla bilgiyi uygulayabilir.

Böylece tekrar, pasif okumadan aktif öğrenmeye dönüşür.

 

Aynı Konudan Kaç Soru Çözülmelidir?

Herkes için geçerli bir sayı yoktur.

Bazı öğrenciler 20 soruda kazanımı oturtabilir.

Bazıları daha fazla uygulamaya ihtiyaç duyabilir.

Bu nedenle soru sayısını önceden kutsal bir hedef hâline getirmek yerine öğrencinin performansına bakılmalıdır.

Asıl ölçüt:

Öğrenci soruları giderek daha bağımsız, doğru ve tutarlı çözebiliyor mu?

Soru sayısı bu gelişimi sağlayacak kadar olmalıdır.

 

Kolay Sorulardan Başlamak Doğru mudur?

Öğrencinin temel eksiği varsa evet.

Doğrudan zor yeni nesil sorularla başlamak öğrencinin problemi tam olarak nerede yaşadığını görmeyi zorlaştırabilir.

Önce temel bilgi ve uygulama kontrol edilir.

Ardından soru düzeyi kademeli olarak artırılır.

Ancak öğrenci temel soruları zaten rahat çözüyorsa uzun süre kolay sorularda kalmak da gelişimi sınırlayabilir.

Yine tek bir yöntem yoktur.

Başlangıç seviyesini öğrencinin mevcut performansı belirlemelidir.

 

Yeni Nesil Sorularda Zorlanmak Konu Eksiği midir?

Her zaman değil.

Bu ayrım LGS açısından özellikle önemlidir.

Yeni nesil sorular öğrenciden yalnızca bilgiyi hatırlamasını istemeyebilir.

Bilgiyi;

yorumlama,

ilişki kurma,

modelleme,

grafik veya tablo okuma,

gereksiz bilgiyi ayıklama

ve farklı bilgilerle birlikte kullanma

becerisi gerekebilir.

Öğrenci temel soruları yapıyor fakat yeni nesil sorularda zorlanıyorsa önce konu anlatımına dönmek yerine bilgiyi kullanma becerisi değerlendirilmelidir.

 

Matematik Konu Eksikleri Nasıl Belirlenir?

Matematikte öğrencinin yalnızca yanlış yaptığı konular değil, çözüm süreci de incelenmelidir.

Öğrenci;

kavramı biliyor mu,

işlemi yapabiliyor mu,

problemi matematiksel modele dönüştürebiliyor mu,

uygun yöntemi seçebiliyor mu,

farklı kazanımları birlikte kullanabiliyor mu

soruları değerlendirilmelidir.

Böylece “matematik eksiği” gibi geniş bir tanım yerine daha somut bir ihtiyaç belirlenebilir.

 

Türkçe Konu Eksikleri Nasıl Belirlenir?

Türkçede dil bilgisi kazanımlarındaki eksikler daha kolay fark edilebilir.

Ancak paragraf ve anlam sorularında durum farklıdır.

Öğrencinin problemi;

ana düşünceyi bulma,

çıkarım yapma,

metindeki ilişkileri kurma,

soru kökünü doğru yorumlama

veya seçenekler arasındaki ince anlam farklarını ayırt etme

becerilerinden kaynaklanabilir.

Bu nedenle:

“Paragraf eksiği var.”

ifadesi tek başına yeterli değildir.

Hangi okuma ve anlamlandırma davranışında problem olduğu belirlenmelidir.

 

Fen Bilimleri Konu Eksikleri Nasıl Belirlenir?

Fen Bilimleri dersinde öğrencinin;

kavram bilgisi,

neden-sonuç ilişkisi,

deney yorumlama,

değişkenleri belirleme,

grafik okuma

ve bilimsel çıkarım

becerileri ayrı ayrı değerlendirilebilir.

Öğrenci kavramı biliyor fakat deney düzeneklerinde sürekli yanlış yapıyorsa konu anlatımını tekrarlamak yerine deney yorumlama çalışmalarına ağırlık vermek daha anlamlı olabilir.

 

Sözel Derslerde Ezber Yeterli midir?

LGS öğrenciden yalnızca bilgiyi hatırlamasını istemez.

Bilginin metin, yorum ve çıkarım içerisinde kullanılmasını da gerektirebilir.

Bu nedenle ezber bazı bilgilerin öğrenilmesinde araç olabilir fakat tek başına yeterli olmayabilir.

Öğrenci bilgiyi soruda tanıyabilmeli, ilişkisini kurabilmeli ve doğru bağlamda kullanabilmelidir.

 

Eski Konular Unutulursa Ne Yapılmalıdır?

Unutma öğrenme sürecinin doğal bir parçasıdır.

Bu nedenle konu bir kez öğrenildikten sonra tamamen bırakılmamalıdır.

Karma soru çalışmaları,

kısa tekrarlar,

branş denemeleri

ve genel denemeler

eski öğrenmelerin yeniden kullanılmasını sağlar.

Program yalnızca yeni konuların ilerlediği doğrusal bir yapı olmamalıdır.

Yeni öğrenmeler ilerlerken eski öğrenmeler de belirli aralıklarla yeniden çağrılmalıdır.

 

Konu Eksiklerini Kapatmak İçin Yaz Tatili Kullanılmalı mı?

Yaz dönemi özellikle temel eksiklerin belirlenmesi ve çalışma alışkanlığının geliştirilmesi açısından değerlendirilebilir.

Ancak bütün yazı yoğun bir sınav kampına dönüştürmek her öğrenci için gerekli değildir.

Öğrencinin ihtiyacına göre temel kazanımlar güçlendirilebilir, okuma ve problem çözme alışkanlıkları geliştirilebilir.

Burada da amaç mümkün olduğunca erken ve fazla çalışmak değil, bir sonraki döneme daha sağlam bir öğrenme zeminiyle başlamaktır.

 

Konu Eksiği Kapatıldıktan Sonra Ne Yapılmalıdır?

Öğrencinin konuyu hemen ardından yapabilmesi tek başına yeterli değildir.

Bir süre sonra tekrar kontrol edilmelidir.

Çünkü gerçek öğrenmenin önemli göstergelerinden biri bilginin zaman geçtikten sonra da kullanılabilmesidir.

Bu nedenle konu birkaç hafta sonra karma sorular veya denemeler içerisinde yeniden ölçülebilir.

Eğer öğrenci tekrar zorlanıyorsa öğrenme sürecinin ilgili bölümüne dönülür.

 

Bütün Konu Eksikleri Aynı Anda Kapatılmalı mı?

Genellikle önceliklendirme gerekir.

Öğrencinin çok sayıda eksiği varsa hepsini aynı anda çalışmaya çalışması programı ağırlaştırabilir.

Öncelik belirlerken;

temel oluşturan kazanımlar,

sık tekrar eden eksikler,

diğer konuların öğrenilmesini etkileyen bilgiler

ve öğrencinin sınav performansındaki etkileri

değerlendirilebilir.

Böylece çalışma programı yalnızca eksik listesi değil, öncelik sırası üretir.

 

Veliler Konu Eksiklerine Nasıl Yaklaşmalıdır?

Veliler düşük bir deneme sonucu gördüğünde doğal olarak eksikleri hızlı biçimde kapatmak isteyebilir.

Bu nedenle daha fazla kaynak, daha fazla ders veya daha fazla soru çözümü düşünülebilir.

Fakat müdahalenin miktarından önce yönünün doğru olması gerekir.

Öğrencinin gerçekten neye ihtiyacı olduğu belirlenmeden çalışma yükünü artırmak her zaman gelişim sağlamaz.

Bazen öğrenci daha fazla çalışmaya değil, daha doğru noktaya çalışmaya ihtiyaç duyar.

 

Özel Ders Konu Eksiklerinin Kapatılmasında Etkili midir?

Özel ders bazı öğrenciler için etkili bir yöntem olabilir.

Özellikle öğrencinin eksiklerinin bireysel olarak gözlemlenmesi, öğretmenin öğrencinin düşünme sürecini takip etmesi ve çalışmanın ihtiyaca göre şekillendirilmesi avantaj sağlayabilir.

Ancak yalnızca dersin birebir yapılması başarıyı garanti etmez.

Özel dersin eğitimsel değeri;

doğru analiz,

uygun öğretmen,

öğrencinin aktif katılımı,

ders dışı çalışma

ve düzenli takip

gibi unsurlara bağlıdır.

Dolayısıyla doğru soru:

“Özel ders iyi midir?”

değildir.

Daha anlamlı soru şudur:

“Bu öğrencinin yaşadığı öğrenme problemini çözmek için birebir desteğe ihtiyaç var mı ve bu destek doğru şekilde yapılandırılıyor mu?”

 

Saruhan Kurs’ta Konu Eksiklerini Nasıl Belirliyoruz?

Saruhan Kurs’ta bir öğrencinin eksiklerini yalnızca yanlış sayısından hareketle değerlendirmiyoruz.

Saruhan Gelişim Modeli süreci analizle başlatır.

Analiz Et

Öğrencinin mevcut bilgisi, deneme sonuçları, yanlış örüntüleri ve çözüm davranışları değerlendirilir.

Planla

Gerçek öğrenme eksikleri belirlenerek öncelik sırası oluşturulur.

%100 Birebir Uygula

Öğrencinin bilgiyi nasıl kullandığı doğrudan gözlemlenir. Gerektiğinde konu anlatımı, uygulama veya problem çözme çalışmaları ihtiyaca göre değiştirilir.

Ödev ve Takip

Öğrenilen kazanımlar farklı sorular ve sonraki çalışmalarla yeniden kontrol edilir.

Veli Bilgilendirme

Velinin yalnızca öğrencinin kaç net yaptığını değil, hangi alanlarda geliştiğini ve hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu görebilmesi amaçlanır.

Buradaki temel amaç konuları mümkün olduğunca hızlı bitirmek değildir.

Öğrencinin öğrendiği bilgiyi gerektiğinde kullanabilecek hâle gelmesini sağlamaktır.

 

Sık Sorulan Sorular

LGS’de konu eksiği nasıl anlaşılır?

Deneme sonuçları, kazanım bazlı yanlışlar, öğrencinin çözüm süreci ve aynı hata türlerinin tekrar edip etmediği birlikte değerlendirilmelidir.

Her yanlış konu eksiği anlamına gelir mi?

Hayır. Yanlışlar dikkat, süre, işlem, yorumlama veya yanlış yöntem seçiminden de kaynaklanabilir.

Konu eksikleri nasıl kapatılır?

Eksik kazanım belirlendikten sonra öğrenme, temel uygulama, farklı soru türleri, tekrar ve yeniden ölçme aşamaları kullanılabilir.

Konuları bitirmek LGS için yeterli midir?

Hayır. Öğrencinin bilgiyi bağımsız biçimde kullanabilmesi ve farklı soru türlerine aktarabilmesi gerekir.

Yeni nesil soru yapamamak konu eksiği midir?

Her zaman değildir. Öğrenci bilgiyi biliyor ancak problem içerisinde kullanmakta zorlanıyor olabilir.

Konu tekrarı ne sıklıkla yapılmalıdır?

Herkes için sabit bir süre yoktur. Öğrencinin unutma ve performans durumuna göre belirli aralıklarla eski öğrenmeler yeniden kullanılmalıdır.

Konu eksiği için özel ders gerekli midir?

Her öğrenci için zorunlu değildir. İhtiyacın niteliğine göre bireysel destek, okul çalışmaları veya bağımsız çalışma yeterli olabilir. Doğru yöntem öğrencinin ihtiyacına göre belirlenmelidir.

 

Kısa Özet

• Konunun işlenmiş olması öğrenildiği anlamına gelmez.

• Her yanlış konu eksiği değildir.

• Tek bir yanlış yerine tekrar eden hata örüntülerine bakılmalıdır.

• Öğrencinin bilgiyi farklı sorularda kullanabilmesi önemlidir.

• Bütün konuyu tekrar etmek yerine eksik kazanım belirlenmelidir.

• Temel sorulardan yeni nesil sorulara kademeli ilerleme kullanılabilir.

• Eski öğrenmeler belirli aralıklarla yeniden ölçülmelidir.

• Konu eksikleri önceliklendirilmelidir.

• Daha fazla çalışma her zaman daha doğru çalışma anlamına gelmez.

• Öğrenmenin gerçek ölçütü, öğrencinin bilgiyi ihtiyaç duyduğu anda bağımsız biçimde kullanabilmesidir.

 

Saruhan Hoca’nın Görüşü

Bir öğrencinin konu eksiğini belirlemek kolay görünür.

Yanlış yaptığı konuya bakar, eksik olduğunu söyleriz.

Fakat eğitim açısından bu kadar hızlı verilen bir karar yanıltıcı olabilir.

Çünkü öğrencinin bir bilgiyi kullanamamasının iki temel nedeni vardır:

Bilgi gerçekten yoktur veya bilgi vardır ama öğrenci onu gerektiği yerde kullanamamaktadır.

Bu ayrım yapılmadığında çözüm de kolayca yanlış yere yönelir.

Bilgiyi bilen öğrenciye tekrar tekrar konu anlatılır.

Temeli olmayan öğrenciye ise daha fazla soru çözdürülür.

Her ikisinde de çalışma artar fakat problemin kaynağı değişmez.

Bu nedenle konu eksiklerinde asıl mesele ne kadar tekrar yapılacağı değildir.

Önce öğrenmenin nerede kesildiğini görmek gerekir.

Bazen cevap konu anlatımıdır.

Bazen daha fazla uygulamadır.

Bazen yeni nesil soru deneyimidir.

Bazen de öğrencinin zaten bildiği bir bilgiyi farklı bir durumda kullanmayı öğrenmesidir.

Bunlardan birini peşinen diğerinden üstün görmek için eğitimsel bir gerekçe yoktur.

Doğru ölçüt öğrencinin ihtiyacıdır.

Bir konunun tamamlanmış sayılması için öğretmenin onu anlatmış olması değil, öğrencinin artık o bilgiyle ne yapacağını biliyor olması gerekir.

 

Yararlanılan Kaynaklar

• Education Endowment Foundation – Metacognition and Self-Regulated Learning
• Dunlosky ve arkadaşları – Improving Students’ Learning with Effective Learning Techniques
• Roediger & Karpicke – Test-Enhanced Learning üzerine çalışmalar
• Bjork & Bjork – öğrenme, hatırlama ve desirable difficulties çalışmaları
• John Hattie – Visible Learning
• Millî Eğitim Bakanlığı – LGS örnek soruları ve öğretim programları

İlgili Makaleler

• LGS’de Yanlış Sorular Nasıl Analiz Edilmelidir?
• LGS’de Çalışma Programı Nasıl Hazırlanmalıdır?
• LGS’de Deneme Sınavı Analizi Nasıl Yapılmalıdır?
• LGS’de Yeni Nesil Sorular Nasıl Çözülür?
• LGS’de Matematik Netleri Nasıl Artırılır?
• LGS’de Dikkat Hataları Nasıl Azaltılır?
• LGS’de Süre Yönetimi Nasıl Yapılmalıdır?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.