LGS’de Zor Sorularla Nasıl Başa Çıkılır?

Editör Notu

LGS’de öğrencinin karşısına yapamadığı sorular çıkacaktır.

Bu son derece doğaldır.

Fakat bazı öğrenciler zor bir soruyla karşılaştığında yalnızca o soruyu çözmeye çalışmaz.

Aynı anda başka düşünceler de başlar:

“Bunu yapamıyorsam sınav kötü geçecek.”

“Herkes bunu yapıyordur.”

“Bu kadar uğraştım, artık bırakamam.”

Böylece tek bir soru, yalnızca birkaç dakikayı değil öğrencinin dikkatini ve sınavın geri kalanındaki performansını da etkileyebilir.

Bu nedenle LGS’de önemli becerilerden biri bütün zor soruları çözebilmek değildir.

Zor bir soruyla karşılaşıldığında doğru kararı verebilmektir.

Zor Soru Nedir?

Bir sorunun zor olması yalnızca konusuyla ilgili değildir.

Öğrenci konuyu biliyor olabilir ancak soru alışılmadık biçimde hazırlanmış olabilir.

Uzun bir metin içerebilir.

Birden fazla bilgiyi birlikte kullanmayı gerektirebilir.

Çözüm yolu ilk bakışta görünmeyebilir.

Bu nedenle:

“Konuyu biliyorum ama soruyu yapamadım.”

ifadesi her zaman bir çelişki değildir.

Bilmek ile bilgiyi yeni bir durumda kullanmak farklı becerilerdir.

İlk Tepki

Zor bir soruyla karşılaşınca öğrencinin ilk görevi paniğe kapılmadan soruyu anlamaya çalışmaktır.

Soru uzun diye zor kabul edilmemelidir.

İlk bakışta çözüm görünmedi diye de hemen bırakılmamalıdır.

Önce:

Ne soruluyor?

Hangi bilgiler verilmiş?

Hangi bilgi gerekli?

Sorularına odaklanılabilir.

Bazen sorunun görüntüsü, gerçek zorluğundan daha ürkütücüdür.

Tekrar Okumak

Soruyu anlamadıysak ikinci kez okumak doğaldır.

Ancak aynı metni tekrar tekrar okuyup hiçbir yeni anlam çıkaramamak zaman kaybına dönüşebilir.

Bu noktada öğrenci yalnızca okumaya devam etmek yerine farklı bir yaklaşım deneyebilir.

Verileri işaretleyebilir.

Şekil çizebilir.

Seçenekleri inceleyebilir.

Soruyu daha küçük parçalara ayırabilir.

Amaç aynı davranışı tekrarlamak değil, soruyla yeni bir ilişki kurmaktır.

Ne Zaman Geçilmeli?

Herkes için geçerli kesin bir saniye sınırı belirlemek doğru değildir.

Çünkü bazı sorular daha fazla düşünmeyi gerektirir.

Önemli ölçüt şudur:

Çözüm ilerliyor mu?

Öğrenci yeni bir bağlantı kuruyor, işlem yapıyor veya çözüme yaklaşıyorsa devam etmek anlamlı olabilir.

Fakat uzun süredir aynı noktadaysa soruyu geçici olarak bırakmak daha doğru olabilir.

Bırakmak Başarısızlık mı?

Hayır.

Bir soruyu geçmek:

“Bu soruyu yapamıyorum.”

demek zorunda değildir.

Bazen yalnızca:

“Bu soruyu şimdi çözmek yerine daha sonra tekrar değerlendireceğim.”

demektir.

Bu ayrım önemlidir.

Çünkü sınavda öğrencinin yönetmesi gereken yalnızca sorular değil, toplam süredir.

Harcanan Süre

Öğrenci bir soruya birkaç dakika ayırdıktan sonra:

“Bu kadar uğraştım, artık bırakmayayım.”

diye düşünebilir.

Fakat geçmişte harcanan süre geri alınamaz.

Karar şu soruya göre verilmelidir:

“Bu soruda biraz daha kalmak mı, diğer sorulara geçmek mi şu anda daha değerli?”

Sınav stratejisinin önemli bölümü bu kararı verebilmektir.

Turlama Yöntemi

Bazı öğrenciler soruları turlar hâlinde çözmekten yararlanabilir.

İlk turda daha rahat çözebildiği soruları tamamlar.

Uzun süreceğini düşündüğü soruları işaretler.

Daha sonra bu sorulara geri döner.

Bu yöntem özellikle zor soruda uzun süre takılan öğrenciler için işe yarayabilir.

Ancak ilk kez gerçek sınavda denenmemelidir.

Denemelerde öğrenciye uygun olup olmadığı görülmelidir.

Zor Sorudan Sonra

Bazen asıl kayıp zor sorunun kendisinden sonra yaşanır.

Öğrenci soruyu geçer ama zihninde çözmeye devam eder.

Sonraki soruyu okurken hâlâ:

“Onu nasıl yapamadım?”

diye düşünür.

Böylece bir soru iki soruyu etkilemeye başlar.

Soruyu bıraktıktan sonra zihinsel olarak da bırakabilmek önemli bir sınav becerisidir.

Kolay Soru Kaçırmak

Zor bir soruya gereğinden fazla enerji harcamak öğrencinin sonraki daha yapılabilir sorularda hata yapmasına neden olabilir.

Bu nedenle sınav başarısı yalnızca en zor soruları yapabilmek değildir.

Öğrencinin kendi seviyesindeki soruları güvenli biçimde tamamlaması da önemlidir.

Bir sorunun zor olması ona diğer sorulardan daha fazla değer kazandırmaz.

Soruyu Parçalamak

Özellikle yeni nesil sorular ilk bakışta karmaşık görünebilir.

Bu durumda öğrenci sorunun tamamını aynı anda çözmeye çalışmak yerine parçalar hâlinde düşünebilir.

Verilen nedir?

İstenen nedir?

Hangi bilgiler ilişkilendirilebilir?

İlk yapılabilecek işlem nedir?

Büyük problem küçük kararlar hâline geldiğinde çözüm yolu daha görünür olabilir.

Şıklardan Yararlanmak

Çoktan seçmeli sorularda seçenekler yalnızca cevabın bulunduğu yer değildir.

Bazen çözüm için bilgi de sağlar.

Öğrenci seçenekleri deneyebilir, eleme yapabilir veya yaklaşık sonuçlardan yararlanabilir.

Ancak bu yaklaşım konu bilgisinin yerine geçen bir yöntem olarak değil, gerektiğinde kullanılan bir soru çözme stratejisi olarak görülmelidir.

İşaretleyip Dönmek

Öğrencinin geçtiği soruları sistemli biçimde işaretlemesi önemlidir.

Aksi hâlde sınavın sonunda hangi sorulara dönmesi gerektiğini unutabilir.

Bu sistem denemelerde geliştirilmelidir.

Amaç öğrencinin sınav sonunda bütün kitapçığı yeniden taramak zorunda kalmamasıdır.

Sonradan Kolaylaşır mı?

Evet, bazen olabilir.

Öğrenci bir soruyu bırakıp başka sorular çözdükten sonra geri döndüğünde daha önce göremediği çözüm yolunu fark edebilir.

Çünkü zihnin aynı problemden kısa süreli uzaklaşması farklı bir bakış sağlayabilir.

Bu her soruda gerçekleşmez.

Ancak soruyu geçici olarak bırakmanın her zaman vazgeçmek anlamına gelmediğini gösterir.

Denemelerde Çalışmak

Zor soru yönetimi yalnızca anlatılarak öğrenilmez.

Denemelerde uygulanmalıdır.

Öğrenci;

hangi soruda takıldığını,

ne kadar süre kaldığını,

neden bırakamadığını

ve geri döndüğünde ne olduğunu

inceleyebilir.

Böylece öğrenci kendi sınav davranışını tanımaya başlar.

Evde Zor Sorular

Evde çalışırken zor soruyu hemen bırakmak da doğru değildir.

Çünkü öğrenme ortamı ile sınav ortamının amacı farklıdır.

Evde öğrencinin bir problem üzerinde uzun süre düşünmesi öğretici olabilir.

Sınavda ise zaman sınırlıdır.

Bu nedenle:

Çalışırken sabır, sınavda strateji

birlikte geliştirilmelidir.

Yapamadığı Sorular

Öğrenci sınavdan sonra yapamadığı sorulara mutlaka dönmelidir.

Ancak yalnızca çözümü izlemek yeterli değildir.

Şu soru daha değerlidir:

“Ben bu soruda neden ilerleyemedim?”

Konu mu eksikti?

Soruyu mu anlamadı?

Yanlış yöntem mi seçti?

Gerekli bağlantıyı mı kuramadı?

Böylece zor soru bir başarısızlık göstergesi olmaktan çıkar ve öğrenme verisine dönüşür.

Zor Soru Çözmek Geliştirir mi?

Evet, uygun düzeyde zorlayıcı sorular öğrencinin düşünme becerisini geliştirebilir.

Ancak öğrencinin seviyesinin çok üzerinde sürekli zor sorular çözmesi her zaman verimli değildir.

Öğrencinin hem başarabileceği hem de düşünmeye zorlanacağı soruların dengelenmesi gerekir.

Amaç öğrenciyi sürekli zorlamak değil, düşünme kapasitesini adım adım genişletmektir.

Veli Yaklaşımı

Öğrenci yapamadığı bir soruyu gösterdiğinde:

“Bunu nasıl yapamadın?”

sorusu genellikle problemi açıklamaz.

Daha değerli soru:

“Nerede takıldın?”

olabilir.

Çünkü birinci soru sonuca odaklanır.

İkinci soru düşünme sürecine.

Eğitim açısından geliştirebileceğimiz yer de çoğu zaman öğrencinin düşünme sürecidir.

Saruhan Kurs’ta Zor Sorular

Saruhan Kurs’ta öğrencinin yalnızca doğru cevaba ulaşıp ulaşmadığına bakmıyoruz.

%100 birebir eğitim sayesinde öğretmen öğrencinin soru karşısındaki düşünme biçimini doğrudan gözlemleyebilir.

Analiz Et: Öğrencinin hangi soru türlerinde ve hangi aşamada zorlandığı belirlenir.

Planla: Eksikliğin bilgi mi, yorum mu yoksa strateji mi olduğu değerlendirilir.

%100 Birebir Uygula: Öğrencinin düşünme sürecine anlık geri bildirim verilir.

Ödev ve Takip: Benzer soru türleriyle gelişim takip edilir.

Veli Bilgilendirme: Sonuçtan çok öğrencinin gelişen problem çözme becerisi değerlendirilir.

Çünkü zor soruların eğitimsel değeri yalnızca öğrencinin onları doğru çözmesinde değildir.

Nasıl düşündüğünü görünür hâle getirmesindedir.

Sık Sorulan Sorular

Zor soruda ne kadar kalınmalı?

Kesin bir süre yoktur. Çözüm ilerlemiyorsa soruyu geçici olarak bırakmak düşünülebilir.

Soruyu geçmek yanlış mı?

Hayır. Gerektiğinde soruyu bırakıp daha sonra dönmek sınav stratejisinin bir parçasıdır.

Zor sorular sona mı bırakılmalı?

Herkes için tek bir yöntem yoktur. Öğrenci kendisine uygun sistemi denemelerde belirlemelidir.

Çok zor soru çözmek faydalı mı?

Uygun düzeyde zorlayıcı sorular faydalıdır. Ancak sürekli öğrencinin seviyesinin çok üzerinde soru seçmek verimli olmayabilir.

Yapamadığım soruya tekrar dönmeli miyim?

Evet. Özellikle neden yapamadığınızı anlamak öğrenme açısından değerlidir.

Evde de soruyu geçmeli miyim?

Evde öğrenme amacıyla bir soru üzerinde daha uzun düşünmek yararlı olabilir. Sınavdaki zaman baskısı farklıdır.

Kısa Özet

• Zor soruyla karşılaşmak normaldir.
• Zor soru bütün sınavın göstergesi değildir.
• Çözüm ilerlemiyorsa soru geçici olarak bırakılabilir.
• Harcanmış süre daha fazla kalmak için gerekçe değildir.
• Turlama bazı öğrenciler için yararlı olabilir.
• Geçilen soru zihinsel olarak da bırakılmalıdır.
• Evde çalışma ile sınav stratejisi birbirinden ayrılmalıdır.
• Yapılamayan sorular mutlaka analiz edilmelidir.

Saruhan Hoca’nın Görüşü

Bir öğrencinin sınavdaki gücü yalnızca çözebildiği sorularda ortaya çıkmaz.

Bazen asıl beceri, çözemediği bir soruyla ne yaptığıdır.

Çünkü sınavda öğrenci her şeyi kontrol edemez.

Karşısına nasıl bir soru çıkacağını belirleyemez.

Sorunun ne kadar zor olacağını seçemez.

Fakat o soruyla karşılaştığında vereceği kararı yönetebilir.

Bu nedenle doğru soru:

“Öğrenci bütün zor soruları çözebiliyor mu?”

değildir.

Asıl soru:

“Çözemediği bir sorunun sınavın geri kalanını yönetmesine izin veriyor mu?”

olmalıdır.

Problem çözme becerisi yalnızca çözüm üretmek değildir.

Bazen devam etmek, bazen yöntemi değiştirmek, bazen de doğru zamanda geri dönmek üzere bırakabilmektir.

Olgun sınav davranışı, her soruyu çözmekte ısrar etmek değil; hangi soruyla ne zaman uğraşacağını doğru seçebilmektir.

Yararlanılan Kaynaklar

• Education Endowment Foundation – Metacognition and Self-Regulated Learning
• Zimmerman – Self-Regulated Learning çalışmaları
• Dunlosky ve arkadaşları – öğrenme teknikleri üzerine çalışmalar
• Millî Eğitim Bakanlığı – LGS örnek soruları ve merkezi sınav kaynakları

İlgili Makaleler

• LGS Sınavında Süre Nasıl Yönetilmeli?
• LGS’de Soru Çözme Hızı Nasıl Artırılır?
• LGS’de Yeni Nesil Sorular Nasıl Çözülür?
• LGS’de Yapılamayan Sorulara Nasıl Dönülmeli?
• LGS’de Deneme Analizi Nasıl Yapılır?
• LGS’de Dikkat Hataları Nasıl Azaltılır?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.