LGS Tercihleri Nasıl Yapılmalı?

LGS Tercihleri Nasıl Yapılmalı?

Editör Notu

LGS sonuçları açıklandı.

Puan belli.

Yüzdelik dilim belli.

Şimdi ailelerin önünde sınavdan farklı bir problem vardır:

Tercih.

Sınava hazırlanırken amaç öğrencinin performansını geliştirmekti.

Tercih döneminde ise artık performansı değiştiremeyiz.

Elimizdeki sonuçla mümkün olan seçenekleri değerlendirebiliriz.

Bu nedenle tercih sürecinin temel sorusu:

“Öğrenci daha yüksek puan alabilir miydi?”

değildir.

Artık sorulması gereken:

“Bu sonuçla öğrenci için en doğru seçenek hangisidir?”

sorusudur.

Bu küçük görünen değişiklik tercih sürecinin bütün mantığını değiştirir.

 

Önce Sonuç

Tercihe okul isimlerinden önce öğrencinin sonucunu anlayarak başlanmalıdır.

Puanı nedir?

Yüzdelik dilimi nedir?

Hangi yerleştirme seçenekleri bulunmaktadır?

Öğrencinin sonucu doğru okunmadan oluşturulan okul listesi sağlam bir temele dayanmaz.

 

Yüzdelik Dilim

Geçmiş yıllardaki okullarla karşılaştırma yapılırken yüzdelik dilim önemli bir referanstır.

Çünkü farklı yıllardaki aynı puanlar aynı göreli başarı düzeyini ifade etmek zorunda değildir.

Ancak burada da önemli bir sınır vardır:

Geçmiş yılın yüzdelik dilimi bu yılın sonucu değildir.

Geçmiş veri bize fikir verir.

Garanti vermez.

 

Birkaç Yıl

Bir okul araştırılırken mümkün olduğunda yalnızca son yılın verisine bakılmamalıdır.

Birkaç yıllık değişim incelendiğinde okulun yerleştirme eğilimi daha iyi görülebilir.

Örneğin okulun taban yüzdelik dilimi birkaç yıldır düzenli biçimde küçülüyorsa talebinde farklı bir hareket olabilir.

Tersi de mümkündür.

Tek yıl sonucu, birkaç yıl eğilimi gösterir.

 

Güncel Veriler

Geçmiş yılların bilgileri kadar içinde bulunulan yılın verileri de önemlidir.

Kontenjan değişmiş olabilir.

Okulun programında değişiklik olabilir.

Yeni bir okul açılmış olabilir.

Tercih ve yerleştirme kurallarında farklılık bulunabilir.

Bu nedenle nihai liste hazırlanırken ilgili yılın MEB tercih ve yerleştirme kılavuzu ile resmî okul bilgileri esas alınmalıdır.

 

Liste Nasıl Başlar?

İlk aşamada öğrencinin değerlendirebileceği okullar belirlenebilir.

Listeyi başlangıçta gereğinden fazla daraltmak yerine öğrencinin yüzdelik dilimi çevresindeki seçenekleri görmek daha yararlıdır.

Daha sonra okullar tek tek incelenir.

Çünkü tercih yalnızca:

“Nereye puanı yetiyor?”

sorusu değildir.

 

İddialı Tercihler

Öğrencinin geçmiş verilere göre kendi yüzdelik diliminden daha üst konumda bulunan bazı okulları istemesi mümkündür.

Bu okullar doğrudan listeden çıkarılmak zorunda değildir.

Ancak yerleşme olasılıklarının diğer seçeneklerden farklı olduğu bilinmelidir.

Burada önemli olan öğrenciye gerçek dışı güven vermemektir.

İddialı tercih yapılabilir; garanti gibi sunulmamalıdır.

 

Yakın Tercihler

Öğrencinin yüzdelik dilimine yakın geçmiş verileri bulunan okullar listenin önemli bölümünü oluşturabilir.

Ancak:

“Geçen yıl tam benim yüzdeliğimde kapattı.”

demek yine kesin yerleşme anlamına gelmez.

Çünkü bu yılın tercih davranışları henüz oluşmamıştır.

 

Daha Güvenli Seçenekler

Tercih listesinin yalnızca iddialı okullardan oluşması risk oluşturabilir.

Geçmiş verilere göre öğrencinin yüzdelik diliminin daha rahat kaldığı okullar da değerlendirilmelidir.

Fakat burada “güvenli” kelimesi de mutlak garanti anlamına gelmez.

Tercihte olasılıklar vardır.

Kesinlik yerleştirme tamamlandığında oluşur.

 

Okulun Adı

Bazı liselerin toplumdaki bilinirliği oldukça yüksektir.

Bu nedenle aileler okulun ismine güçlü anlamlar yükleyebilir.

Fakat okulun tanınmış olması öğrencinin o okulda mutlaka mutlu veya başarılı olacağı anlamına gelmez.

İsim bir ölçüttür.

Tek ölçüt değildir.

 

Akademik Ortam

Okulun akademik yapısı araştırılmalıdır.

Öğrencilerin akademik beklentileri nasıl?

Okulun çalışma kültürü nasıl?

Öğrenci bu ortamda gelişebilir mi?

Burada amaç “zor okul” veya “kolay okul” aramak değildir.

Öğrencinin özellikleriyle okulun ortamı arasındaki uyumu anlamaktır.

 

Yabancı Dil

Lise tercihinde yabancı dil eğitimi önemli bir ölçüt olabilir.

Okulda hangi yabancı dil okutuluyor?

Hazırlık sınıfı bulunuyor mu?

Programın niteliği nedir?

Öğrencinin ilerideki eğitim hedefleriyle uyumlu mu?

Aynı yüzdelik aralığındaki iki okul bu açıdan oldukça farklı seçenekler sunabilir.

 

Ulaşım

Ulaşım bazen akademik verilerin gölgesinde kalır.

Oysa öğrenci dört yıl boyunca neredeyse her okul günü bu yolu kullanacaktır.

Günde fazladan bir saatlik ulaşımın yıllar içerisindeki toplam etkisi küçümsenmemelidir.

Bu nedenle:

“Okul çok iyi.”

değerlendirmesinin yanında:

“Öğrenci bu okula her gün nasıl gidecek?”

sorusu da sorulmalıdır.

 

Sosyal Ortam

Lise yalnızca ders yapılan bina değildir.

Öğrencinin arkadaşlık ilişkileri kuracağı, farklı alanları keşfedeceği ve ergenlik döneminin önemli bölümünü geçireceği sosyal bir çevredir.

Kulüpler,

spor,

sanat,

projeler

ve okulun genel öğrenci kültürü de değerlendirmeye dâhil edilebilir.

 

Öğrencinin Hedefi

Her öğrencinin beklentisi aynı değildir.

Bazı öğrenciler yoğun akademik rekabetin olduğu ortamda daha iyi gelişebilir.

Bazıları farklı bir eğitim iklimine ihtiyaç duyabilir.

Bazıları yabancı dile önem verir.

Bazıları belirli üniversite veya meslek hedeflerine erken yaşta yönelmiştir.

Bu nedenle aynı yüzdelik dilime sahip iki öğrenci için aynı tercih listesi doğru olmak zorunda değildir.

 

Okulu Görmek

Mümkünse ciddi biçimde düşünülen okullar ziyaret edilebilir.

Ulaşım denenebilir.

Fiziksel ortam görülebilir.

Okul yönetiminden güncel bilgiler alınabilir.

Öğrenci de okul hakkındaki kendi izlenimini oluşturabilir.

İnternette görülen okul ile öğrencinin dört yıl yaşayacağı gerçek ortam arasında fark olabilir.

 

Başarı Listeleri

Okulların üniversite başarıları aileler için doğal olarak önemlidir.

Ancak bu veriler yorumlanırken dikkatli olunmalıdır.

Bir okulun mezunlarının başarısı yalnızca okulun etkisini göstermeyebilir.

Okula zaten yüksek akademik performansla giren öğrenci profili de sonuç üzerinde etkilidir.

Bu nedenle tek bir başarı tablosundan okulun eğitim kalitesi hakkında kesin hüküm çıkarmak doğru olmayabilir.

 

Öğrenci Karara Katılmalı

Lise tercihi yalnızca yetişkinlerin vereceği bir karar olmamalıdır.

Aile deneyim sahibidir.

Uzman verileri yorumlayabilir.

Fakat dört yıl boyunca o okula gidecek kişi öğrencidir.

Öğrencinin seçenekleri tanıması, sorular sorması ve tercih gerekçelerini anlaması önemlidir.

Karara katılan öğrenci, seçimin sorumluluğunu da daha iyi anlayabilir.

 

Arkadaş Tercihi

Öğrenciler bazen arkadaşlarıyla aynı liseye gitmek isteyebilir.

Bu anlaşılabilir bir istektir.

Ancak okul seçiminin temel gerekçesi yalnızca arkadaşlık ilişkisi olmamalıdır.

Arkadaşlıklar değişebilir.

Öğrencinin eğitim ihtiyaçları ise dört yıllık lise hayatını doğrudan etkiler.

 

Aile İsteği

Bazen veli belirli bir okulu çok ister.

Kendi eğitim geçmişi, çevresinden duydukları veya okulun itibarı bu isteği güçlendirebilir.

Ancak:

“Biz bu okulu istiyoruz.”

ile

“Bu okul çocuğumuz için uygun.”

aynı cümle değildir.

Tercih sürecinde bu ikisini ayırabilmek önemlidir.

 

Tercih Sırası

Tercih listesinde okulların sıralanması teknik bir işlemdir ve güncel yerleştirme kuralları dikkate alınmalıdır.

Ancak genel ilke olarak öğrenci gerçekten daha çok istediği seçenekleri doğru biçimde sıralamalıdır.

Sadece:

“Buraya girme ihtimalim daha yüksek.”

düşüncesiyle öğrencinin daha çok istediği bir okulu yanlış sıraya koymak doğru bir tercih mantığı oluşturmaz.

Nihai liste hazırlanırken ilgili yılın MEB kılavuzu mutlaka esas alınmalıdır.

 

Son Gün

Tercih işlemlerini mümkünse son dakikaya bırakmamak gerekir.

Liste hazırlanmalı.

Kontrol edilmeli.

Okul kodları ve bilgiler doğrulanmalı.

Öğrenci ve veli listeyi yeniden incelemelidir.

Tercih işleminin teknik kısmındaki küçük bir hata, uzun süre üzerinde düşünülen kararın önüne geçmemelidir.

 

Tercih Değiştirilebilir mi?

Tercih döneminde yapılabilecek işlemler, onay süreçleri ve değişiklik koşulları ilgili yılın MEB kılavuzunda belirtilir.

Bu nedenle internetten geçmiş yıllara ait bilgiler yerine güncel resmî açıklamalar takip edilmelidir.

Tercih sürecinde güncel mevzuat her zaman geçmiş deneyimin önündedir.

 

Veli Ne Yapmalı?

Veli öğrencinin yerine karar veren kişi olmak zorunda değildir.

Daha değerli rol;

verileri toplamak,

seçenekleri araştırmak,

riskleri görmek,

öğrenciyi dinlemek

ve kararın sağlıklı verilmesine yardımcı olmaktır.

Çünkü lise tercihi aile ile öğrencinin karşı karşıya geldiği bir süreç değil, aynı problemi birlikte çözmeye çalıştığı bir süreç olmalıdır.

 

Saruhan Kurs’ta Tercih

Saruhan Kurs’ta tercih sürecini yalnızca yüzdelik dilime okul eşleştirmek olarak görmüyoruz.

Önce öğrencinin sonucu analiz edilir.

Geçmiş okul verileri karşılaştırılır.

Birkaç yıllık eğilim incelenir.

Güncel MEB bilgileri kontrol edilir.

Ardından okulun özellikleri ile öğrencinin hedefleri birlikte değerlendirilir.

Son aşamada farklı olasılıkları içeren dengeli bir tercih listesi oluşturulur.

Çünkü iyi tercih danışmanlığının görevi:

“Şu okulu yazın.”

demek değildir.

Ailenin ve öğrencinin neden o okulu yazdığını anlayabileceği bir karar süreci oluşturmaktır.

 

Sık Sorulan Sorular

LGS tercihinde en önemli kriter nedir?

Tek bir kriter yoktur. Yüzdelik dilim, geçmiş okul verileri, güncel kontenjanlar, okul özellikleri ve öğrencinin ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir.

Geçen yılın yüzdelik dilimine göre tercih yapılır mı?

Referans olarak kullanılabilir ancak kesin yerleşme garantisi vermez.

Öğrencinin yüzdeliğinden daha iyi okul yazılır mı?

Yazılabilir. Ancak bunun daha iddialı bir tercih olduğu bilinmelidir.

Sadece yüzdelik dilime göre okul seçilir mi?

Hayır. Yüzdelik seçenekleri belirlemeye yardımcı olur; okulun öğrenciye uygunluğunu tek başına belirlemez.

Ulaşım önemli mi?

Evet. Dört yıl boyunca öğrencinin günlük yaşamını etkileyen önemli bir ölçüttür.

Öğrenci tercihe katılmalı mı?

Evet. Tercih öğrencinin eğitim hayatını doğrudan etkilediği için öğrencinin görüşü sürecin önemli bir parçasıdır.

 

Kısa Özet

• Önce öğrencinin sonucu doğru okunmalıdır.
• Geçmiş yüzdelikler referanstır, garanti değildir.
• Mümkünse birkaç yıllık veri incelenmelidir.
• İddialı, yakın ve daha güvenli seçenekler dengelenmelidir.
• Okul yalnızca taban yüzdeliğine göre değerlendirilmemelidir.
• Ulaşım, yabancı dil ve okul ortamı önemlidir.
• Öğrenci karar sürecine katılmalıdır.
• Güncel MEB tercih kılavuzu esas alınmalıdır.

 

Saruhan Hoca’nın Görüşü

Tercih döneminde elimizde çok sayıda veri vardır.

Puanlar.

Yüzdelik dilimler.

Okul sıralamaları.

Kontenjanlar.

Geçmiş yılların sonuçları.

Fakat çok veri, kendiliğinden doğru karar üretmez.

Bu nedenle doğru soru:

“Öğrencinin puanının yettiği en yüksek okul hangisi?”

değildir.

Asıl soru şudur:

“Öğrencinin ulaşabildiği seçenekler içerisinde onun için en anlamlı okul hangisidir?”

Bu iki soru birbirine benzese de aynı değildir.

Birincisi öğrenciyi okulların sıralamasına yerleştirir.

İkincisi okulları öğrencinin ihtiyaçları açısından değerlendirir.

Lise tercihinin merkezinde sayıların değil öğrencinin bulunması gerektiği yer tam olarak burasıdır.

Doğru tercih, öğrencinin girebildiği en yüksek okulu değil; elindeki seçenekler arasından neden seçtiğini bildiği doğru okulu bulmaktır.

Yararlanılan Kaynaklar

• Millî Eğitim Bakanlığı – LGS tercih ve yerleştirme kılavuzları
• Millî Eğitim Bakanlığı – okul kontenjan ve geçmiş yerleştirme verileri
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretime geçiş bilgilendirmeleri
• Eğitimde karar verme ve öğrenci-okul uyumu üzerine temel çalışmalar

İlgili Makaleler

• LGS Puanı mı Yüzdelik Dilim mi Önemli?
• LGS’de Yüzdelik Dilim Nedir?
• LGS Sonuçları Nasıl Değerlendirilmeli?
• LGS Tercihinde Okul Nasıl Seçilmeli?
• LGS’de Tercih Listesi Nasıl Hazırlanmalı?
• LGS Sonrası Ne Yapılmalı?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.