TYT’de Süre Problemi Nasıl Çözülür?

Editör Notu

TYT öğrencilerinden sık duyduğumuz bir cümle vardır:

“Soruları yapabiliyorum ama süre yetmiyor.”

Bu cümle önemli bir ipucu verir.

Çünkü öğrencinin problemi her zaman bilgi eksikliği değildir.

Evde çözdüğü soruyu denemede çözemiyor olabilir.

Deneme bittikten sonra boş bıraktığı sorulara baktığında:

“Bunu biliyordum.”

diyebilir.

Böyle bir durumda daha fazla konu çalışmak tek başına çözüm olmayabilir.

Önce başka bir soruya cevap vermek gerekir:

Süre nerede kayboluyor?

Çünkü “sürem yetmiyor” problemin adı değil, sonucudur.

 

Süreyi Ölç

Süre problemini çözmenin ilk adımı tahmin etmek değil, ölçmektir.

Öğrenci deneme sonunda yalnızca kaç soruya yetişemediğine bakmamalıdır.

Şunları da incelemelidir:

Türkçe ne kadar sürdü?

Matematik ne kadar sürdü?

Fen ve sosyal için ne kadar zaman kaldı?

Hangi soru türlerinde fazla zaman harcandı?

Sınavın hangi bölümünde tempo düştü?

Bu veriler olmadan:

“Daha hızlı olmalıyım.”

demek çok genel bir hedeftir.

 

Yavaş Okuma

TYT’de süre probleminin nedenlerinden biri okuma hızı olabilir.

Ancak hızlı okumak metindeki kelimeleri mümkün olduğunca çabuk geçmek değildir.

Öğrenci hızlı okuduğu için soruyu tekrar okumak zorunda kalıyorsa aslında zaman kazanmamıştır.

Amaç:

hızlı okumak değil, ilk okumada doğru anlamaktır.

Bu nedenle okuma hızı ile anlama birlikte geliştirilmelidir.

 

Soru Kökü

Bazı öğrenciler metni okur fakat soru köküne yeterince dikkat etmez.

Sonra seçeneklere geçtiğinde ne aradığını yeniden anlamaya çalışır.

Bu da süre kaybına neden olabilir.

Özellikle:

“ulaşılamaz”

“değinilmemiştir”

“çıkarılamaz”

gibi ifadelerin doğru okunması önemlidir.

Bir soruyu iki kez okumak yerine ilk okumayı doğru yapmak daha değerlidir.

 

Matematikte Süre

TYT matematikte süre problemi her zaman işlem hızından kaynaklanmaz.

Öğrenci soruyu anlamak için uzun zaman harcıyor olabilir.

Yanlış yöntem seçiyor olabilir.

Gereksiz işlem yapıyor olabilir.

Bir soruya takılıp bırakamıyor olabilir.

Bu nedenle:

“Matematikte yavaşım.”

yerine:

“Matematiğin hangi soru türlerinde zaman kaybediyorum?”

sorusu sorulmalıdır.

 

Bir Soruya Takılmak

TYT’de en pahalı hatalardan biri tek bir soruya gereğinden fazla zaman ayırmaktır.

Öğrenci:

“Biraz daha uğraşırsam yapacağım.”

diye düşünür.

Bir dakika daha geçer.

Sonra bir dakika daha.

Soruyu sonunda çözse bile başka sorular için kullanabileceği zamanı kaybetmiş olabilir.

TYT yalnızca soru çözme sınavı değildir.

Hangi soruya ne kadar zaman ayıracağını yönetme sınavıdır.

 

Soruyu Bırakmak

Bir soruyu geçmek başarısızlık değildir.

Tam tersine doğru zamanda verilen stratejik bir karar olabilir.

Öğrenci ilk turda çözemediği soruyu işaretleyip daha sonra geri dönebilir.

Böylece aynı sürede yapabileceği daha kolay soruları kaçırmaz.

Önemli olan her zor soruyu hemen çözmek değil, toplam sınav performansını korumaktır.

 

Kolay Sorular

Süre problemi yaşayan öğrencinin en büyük kayıplarından biri sınavın sonunda çözebileceği kolay sorulara ulaşamamasıdır.

Öğrenci zor bir matematik sorusuna uzun süre harcarken ileride bulunan daha kolay soruları göremeyebilir.

Bu nedenle sınav stratejisi:

“Bütün soruları sırayla çözmeliyim.”

düşüncesinden ibaret olmamalıdır.

Amaç mümkün olan neti sınav süresi içerisinde elde etmektir.

 

İki Tur

Bazı öğrenciler için iki turlu çözüm yöntemi işe yarayabilir.

İlk turda yapılabilen sorular çözülür.

Uzun süreceği düşünülen veya kararsız kalınan sorular işaretlenir.

İkinci turda bu sorulara dönülür.

Bu yöntemin herkese aynı şekilde uygulanması gerekmez.

Ancak temel fikir önemlidir:

Sınavın başında bütün zamanınızı birkaç soruya teslim etmeyin.

 

Test Sırası

TYT’de herkes için tek doğru test sırası yoktur.

Bir öğrenci Türkçe ile başlayınca daha iyi performans gösterebilir.

Başka bir öğrenci matematikle başladığında zihninin daha açık olduğunu düşünebilir.

Burada karar alışkanlığa göre değil, deneme verilerine göre verilmelidir.

Farklı sıralamalar denenebilir.

Sonuçlar karşılaştırılabilir.

En verimli düzen zaman içerisinde belirlenebilir.

 

Türkçe Kaç Dakika?

Öğrencilerin internette sık aradığı sorulardan biri budur.

Ancak herkese:

“Türkçeyi kesin şu kadar dakikada bitir.”

demek doğru değildir.

Okuma hızı, net hedefi ve test stratejisi öğrenciden öğrenciye değişir.

Önemli olan öğrencinin kendi performansına uygun bir hedef süre aralığı oluşturmasıdır.

Bu hedef denemelerden elde edilen verilere göre geliştirilebilir.

 

Matematik Kaç Dakika?

Aynı durum matematik için de geçerlidir.

Bir öğrencinin yüksek matematik hedefi olabilir.

Başka bir öğrencinin puan türü ve mevcut performansı farklı olabilir.

Bu nedenle bütün öğrencilerin matematiğe aynı süreyi ayırmasını beklemek doğru değildir.

Süre dağılımı öğrencinin hedefleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

 

Kronometre Kullanımı

Kronometre yararlı olabilir.

Ancak her soruyu sürekli saniyelerle takip etmek bazı öğrencilerde gereksiz baskı oluşturabilir.

Daha işlevsel yöntemlerden biri belirli soru gruplarını süreli çözmektir.

Örneğin:

10 problem,

20 paragraf,

bir branş denemesi.

Böylece öğrenci hem hızını ölçer hem de zaman içindeki gelişimini takip edebilir.

 

Hız Çalışması

Süreyi geliştirmek için yalnızca genel TYT denemesi çözmek gerekmez.

Öğrencinin yavaş olduğu alanlarda özel çalışmalar yapılabilir.

Paragraf.

Problemler.

Geometri.

Branş denemeleri.

Ama hız çalışmasının amacı düşünmeden çözmek değildir.

Önce doğru çözüm alışkanlığı oluşmalı, ardından bu süreç daha verimli hâle getirilmelidir.

Yanlış yöntemi hızlandırmak başarı değildir.

 

İşlem Düzeni

Özellikle matematikte dağınık işlem yapmak zaman kaybettirebilir.

Öğrenci yaptığı işlemi tekrar kontrol etmek zorunda kalabilir.

Nerede kaldığını kaybedebilir.

Basit işlem hatası nedeniyle soruyu baştan çözebilir.

Düzenli işlem yalnızca hata oranını azaltmaz.

Aynı zamanda öğrencinin çözüm sürecini hızlandırabilir.

 

Kararsızlık

Bazı öğrenciler iki seçenek arasında uzun süre kalır.

Seçeneği işaretler.

Sonra değiştirir.

Sonra tekrar ilk seçeneğe döner.

Bu davranış sınav boyunca tekrarlandığında ciddi süre kaybı oluşturabilir.

Burada öğrencinin hangi soru türlerinde kararsız kaldığı analiz edilmelidir.

Çünkü kararsızlık bazen bilgi eksikliğinin, bazen de sınav kaygısının göstergesi olabilir.

 

Tekrar Okumak

Bir soruyu tekrar tekrar okumak önemli bir zaman kaynağıdır.

Ancak çözüm yalnızca daha hızlı okumaya çalışmak değildir.

Öğrencinin ilk okumada odaklanması gerekir.

Dikkat sürekli bölünüyorsa aynı metne tekrar dönmek zorunda kalır.

Bu nedenle süre yönetimi ile dikkat yönetimi birbirinden bağımsız değildir.

 

Dikkat

Sınavın ilk 30 dakikasındaki performans ile son bölümündeki performans aynı olmayabilir.

Öğrenci zihinsel olarak yoruldukça okuma ve işlem hızı düşebilir.

Bu nedenle TYT denemeleri aynı zamanda öğrencinin uzun süre odaklanabilme becerisini geliştirmesine yardımcı olur.

Sınav dayanıklılığı da zaman içerisinde gelişen bir beceridir.

 

Branş Denemeleri

Süre problemi belirli bir derste yoğunlaşıyorsa branş denemeleri yararlı olabilir.

Örneğin öğrenci Türkçede sürekli zaman kaybediyorsa yalnızca genel deneme çözmek yerine Türkçe branş denemeleri üzerinden daha ayrıntılı çalışma yapılabilir.

Aynı yöntem matematik için de uygulanabilir.

Ama her denemeden sonra sonuç analiz edilmelidir.

 

Genel Deneme

Branş çalışmaları süreyi geliştirebilir.

Fakat öğrencinin bu beceriyi bütün sınava taşıması gerekir.

Genel TYT denemeleri burada önem kazanır.

Çünkü gerçek problem bazen tek testin süresi değildir.

Testler arasında toplam zamanın nasıl dağıtıldığıdır.

 

Gerçek Sınav Düzeni

Denemelerin bir bölümü mümkün olduğunca sınav koşullarına yakın uygulanabilir.

Kesintisiz süre.

Telefon olmadan.

Gerçek oturma düzenine yakın ortam.

Belirlenen sınav süresine bağlı kalma.

Bu uygulama öğrencinin yalnızca bilgisini değil, sınav davranışlarını da geliştirmesine yardımcı olur.

 

Süre Tablosu

Öğrenci basit bir kayıt oluşturabilir:

Deneme – Türkçe – Matematik – Sosyal – Fen – Kalan Süre

Birkaç denemeden sonra önemli bir tablo ortaya çıkar.

Örneğin Türkçe sürekli 55–60 dakika sürüyorsa sorun görünür hâle gelir.

Artık çalışma:

“TYT’de hızlanmalıyım.”

gibi belirsiz bir hedef olmaktan çıkar.

 

Netten Vazgeçmek mi?

Süre yönetimi öğrencinin daha az soru çözmesi gerektiği anlamına gelmez.

Ama her sorunun aynı maliyette olmadığını bilmesi gerekir.

Bir zor soruya harcanan beş dakika içerisinde birkaç daha erişilebilir soru çözülebilir.

Bu nedenle öğrencinin sınav içerisinde zamanın değerini fark etmesi gerekir.

 

Hız mı Doğruluk mu?

Sadece hızlanmaya çalışmak yanlış sayısını artırabilir.

Sadece kusursuz çözmeye çalışmak ise süreyi bitirebilir.

TYT’de amaç ikisi arasında denge kurmaktır:

Doğru + yeterince hızlı.

Bu denge bir günde kurulmaz.

Düzenli soru çözümü, branş denemeleri ve genel denemelerle gelişir.

 

Evde Yapıyorum

Öğrenci:

“Evde hepsini yapıyorum.”

diyorsa önemli bir soru daha sorulmalıdır:

“Kaç dakikada?”

Çünkü süre sınırı olmadan çözülebilen soru ile TYT şartlarında çözülebilen soru aynı performansı göstermeyebilir.

Bu nedenle zaman zaman soru çalışmalarına süre boyutu eklenmelidir.

 

Süre Azalınca

Öğrenciler bazen sınavın sonuna yaklaştığını gördüğünde panik yapar.

Normalde çözebileceği sorularda hata yapmaya başlayabilir.

Bu nedenle süre kontrolü sürekli saate bakmak şeklinde yapılmamalıdır.

Öğrenci önceden belirlediği kontrol noktalarını kullanabilir.

Böylece sınavın hangi bölümünde olduğunu daha sakin değerlendirebilir.

 

Her Denemede Değiştirme

Bir denemede süre yetişmedi diye bütün sınav stratejisini değiştirmek doğru olmayabilir.

Yeni bir test sırası veya zaman dağılımı birkaç denemede denenmelidir.

Sonuçları görülmelidir.

Ardından karar verilmelidir.

Strateji veriyle değiştirilmelidir, panikle değil.

 

Veli Ne Yapmalı?

Süre problemi yaşayan öğrenciye:

“Biraz hızlı çöz.”

demek kolaydır.

Fakat öğrenci çoğu zaman zaten hızlanması gerektiğini biliyordur.

Asıl ihtiyacı hız kaybının nedenini bulmaktır.

Velinin sonucu sorgulamak yerine öğrencinin oluşturduğu çalışma düzenini desteklemesi daha yararlı olabilir.

 

Saruhan Kurs’ta Süre Analizi

Saruhan Kurs’ta süre problemi yaşayan öğrenciyi yalnızca:

“Daha fazla deneme çöz.”

diyerek yönlendirmiyoruz.

Önce süre kaybının nerede oluştuğunu belirliyoruz.

Test bazındaki süreleri inceliyoruz.

Soru çözme biçimini gözlemliyoruz.

Gereksiz işlem, kararsızlık, konu eksikliği veya soruya takılma gibi nedenleri ayırıyoruz.

Ardından öğrencinin birebir çalışma planını buna göre düzenliyoruz.

Çünkü süre problemi de diğer akademik problemler gibi önce doğru teşhis edilmelidir.

 

Sık Sorulan Sorular

TYT’de süre neden yetmiyor?

Yavaş okuma, uzun işlem, soruya takılma, yanlış test sırası, konu eksikliği, kararsızlık veya dikkat problemi gibi farklı nedenleri olabilir.

TYT’de hangi testten başlanmalı?

Herkes için tek doğru sıra yoktur. Öğrencinin farklı denemelerdeki performansına göre uygun sıra belirlenebilir.

Kronometreyle soru çözmek faydalı mı?

Doğru kullanıldığında yararlı olabilir. Özellikle soru grupları ve branş denemelerinde süre gelişimini takip etmek için kullanılabilir.

Bir soruya kaç dakika ayırmalıyım?

Her soru aynı güçlükte olmadığı için tek bir süre kuralı doğru değildir. Öğrenci gereğinden fazla zaman harcadığını fark ettiğinde soruyu bırakabilmelidir.

Süreyi geliştirmek için her gün deneme çözmek gerekir mi?

Hayır. Branş denemeleri, süreli soru grupları ve hedefli çalışmalar da kullanılabilir.

Evde yapabildiğim soruları denemede neden yapamıyorum?

Süre baskısı, dikkat, sınav kaygısı ve toplam sınav yükü performansı değiştirebilir. Bu nedenle deneme koşullarındaki davranış ayrıca analiz edilmelidir.

 

Kısa Özet

• Önce sürenin nerede kaybolduğunu ölçün.
• Her test için kendi performansınızı takip edin.
• Bir soruya gereğinden fazla takılmayın.
• Zor soruyu bırakabilmeyi öğrenin.
• Branş denemelerinden yararlanın.
• Hız kadar doğruluğu da koruyun.
• Test sırasını denemelerle belirleyin.
• Süreli soru çalışmaları yapın.
• Genel denemelerde toplam zaman dağılımını inceleyin.
• Stratejinizi tek denemeye göre değiştirmeyin.

 

Saruhan Hoca’nın Görüşü

TYT’de süre problemi yaşayan öğrenciye genellikle:

“Hızlanmalısın.”

denir.

Ama bu bir çözüm değildir.

Çünkü öğrenci zaten süresinin yetmediğini biliyor.

Bizim bulmamız gereken şey hızlanması gerektiği değil, neden yavaşladığıdır.

Bir öğrenci paragrafı tekrar tekrar okuduğu için zaman kaybeder.

Bir başkası matematikte her soruyu çözmeye çalıştığı için.

Diğeri işlem düzeni yüzünden.

Bir diğeri ise aslında bilmediği konularda gereğinden fazla mücadele ettiği için.

Dördüne de:

“Daha hızlı çöz.”

dersek aynı sonucu bekleyemeyiz.

Bu nedenle süre problemi gördüğümde ilk sorum:

“Kaç dakikan yetmedi?”

değildir.

Asıl soru:

“O dakikaları nerede kaybettin?”

sorusudur.

Çünkü zamanı yönetebilmek için önce zamanın nereye gittiğini görmek gerekir.

TYT’de hız, acele etmek değil; doğru soruya doğru zamanda doğru kararı verebilmektir.

 

Yararlanılan Kaynaklar

• ÖSYM – YKS/TYT sınav kılavuzları ve sınav yapısı
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim öğretim programları
• Ölçme-değerlendirme ve sınav stratejileri üzerine temel eğitim araştırmaları
• Dikkat, okuma ve öz düzenlemeli öğrenme üzerine eğitim literatürü

İlgili Makaleler

• TYT’ye Nasıl Çalışılmalı?
• TYT Netleri Neden Artmıyor?
• TYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• TYT Matematik Nasıl Çalışılır?
• TYT ve AYT Birlikte Nasıl Çalışılır?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.