TYT Fen Nasıl Çalışılır?

Editör Notu

TYT Fen öğrencilerin çalışma planlarında zaman zaman geri plana attığı alanlardan biridir.

Özellikle matematik ve Türkçe eksikleri fazla olan öğrenciler:

“Önce onları halledeyim, fene sonra geçerim.”

diye düşünebilir.

Aylar geçer.

Matematik devam eder.

Türkçe devam eder.

Fen ise hâlâ “sonra çalışılacak dersler” arasındadır.

Oysa TYT Fen; fizik, kimya ve biyoloji olmak üzere üç farklı alanı içerir ve her birinin çalışma biçimi aynı değildir.

Bu nedenle TYT Fen çalışmasına:

“Fen çözmeliyim.”

gibi genel bir hedefle değil,

“Fizik, kimya ve biyolojide durumum ne?”

sorusuyla başlamak gerekir.

 

Seviyeni Belirle

Önce üç ders ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Öğrenci fizikte güçlü, kimyada orta, biyolojide zayıf olabilir.

Bu durumda üç derse eşit süre ayırmak mantıklı olmayabilir.

Başlangıçta şu sorular önemlidir:

Hangi konular eksik?

Hangi derslerde yanlışlar yoğunlaşıyor?

Bilgi mi unutuluyor?

Soruyu yorumlamakta mı zorlanılıyor?

İşlem gereken sorularda mı problem yaşanıyor?

Bu değerlendirme çalışma planının temelini oluşturur.

 

Üç Ders, Üç Yapı

TYT Fen tek bir ders gibi düşünülmemelidir.

Fizik, kimya ve biyolojinin ortak noktaları olsa da öğrenciden bekledikleri beceriler farklılaşabilir.

Fizikte kavramlar ve matematiksel ilişkiler,

kimyada kavramlar ve temel ilişkiler,

biyolojide ise kavramlar arasındaki bağlantılar

öne çıkabilir.

Bu nedenle aynı çalışma yöntemini üç derse de uygulamak yerine dersin yapısına göre yöntem geliştirilmelidir.

 

Fizik

TYT fizikte öğrencilerin yaptığı önemli hatalardan biri formülleri ezberleyerek ilerlemeye çalışmaktır.

Formülü bilmek elbette önemlidir.

Ancak öğrenci:

Bu büyüklük neyi ifade ediyor?

Değiştiğinde sonuç nasıl etkileniyor?

Sorudaki fiziksel olay ne?

sorularına cevap veremiyorsa formül tek başına yeterli olmayabilir.

Fizikte önce olayı anlamak, sonra matematiksel ilişkiyi kullanmak gerekir.

 

Fizikte Temel

Bir öğrenci temel kavramları anlamadan doğrudan zor sorulara geçtiğinde fizik karmaşık görünmeye başlayabilir.

Bu nedenle konu çalışmasında kavramların birbirleriyle ilişkisi kurulmalıdır.

Ardından temel sorularla bilgi uygulanmalı, daha sonra yorum gerektiren sorulara geçilmelidir.

Amaç formülü ezberleyip doğru yere koymak değil, sorunun hangi fiziksel durumu anlattığını görebilmektir.

 

Fizik Soruları

Fizikte yanlış yapılan sorunun çözümünü yalnızca izlemek yeterli değildir.

Öğrenci kendisine şunu sormalıdır:

“Ben bu soruda neyi yanlış düşündüm?”

Kavramı mı karıştırdım?

Formülü mü yanlış kullandım?

Grafiği mi okuyamadım?

Sorudaki ilişkiyi mi kuramadım?

Bu ayrım sonraki çalışmanın ne olması gerektiğini gösterir.

 

Kimya

TYT kimyada öğrenciler bazen çok fazla bilgiyi ayrı ayrı ezberlemeye çalışır.

Oysa birçok konu temel kavramların doğru anlaşılmasıyla daha düzenli hâle gelir.

Öğrenci konu çalışırken yalnızca:

“Bunu ezberlemeliyim.”

diye düşünmemelidir.

Bilgilerin birbirleriyle ilişkisini de kurmalıdır.

Çünkü soru farklı biçimde geldiğinde ezberlenen cümle tek başına yeterli olmayabilir.

 

Kimyada Tekrar

Kimyada öğrenilen bazı bilgiler zaman içerisinde unutulabilir.

Bu nedenle kısa tekrarlar değerlidir.

Ancak tekrar yapmak her defasında bütün konuyu yeniden çalışmak anlamına gelmez.

Kısa notlar,

önemli kavramlar,

eski yanlışlar

ve karma sorular

tekrar amacıyla kullanılabilir.

Amaç bilgiyi sürekli yeniden öğrenmek değil, aktif tutmaktır.

 

Biyoloji

Biyolojide öğrencilerin sık yaptığı hata çok fazla ayrıntıyı ezberlemeye çalışmaktır.

Önce konunun ana yapısı anlaşılmalıdır.

Kavramlar arasında ilişki kurulmalıdır.

Örneğin bir yapı öğreniliyorsa yalnızca adını değil:

görevini,

diğer yapılarla ilişkisini

ve sistem içerisindeki yerini

anlamak daha kalıcı öğrenme sağlayabilir.

 

Biyolojide Ezber

Biyolojide bazı bilgilerin bilinmesi gerekir.

Ancak yalnızca tekrar tekrar okuyarak çalışmak yeterli olmayabilir.

Öğrenci öğrendiği bilgiyi soru üzerinde kullanmalıdır.

Çünkü soru çözümü öğrencinin:

“Biliyorum.”

dediği bilgiyi gerçekten hatırlayıp hatırlamadığını gösterir.

Bu nedenle konu ile soru çalışması birlikte yürütülmelidir.

 

Konu mu Soru mu?

TYT Fen çalışırken yalnızca konu anlatımı izlemek yeterli değildir.

Aynı şekilde konuyu öğrenmeden sürekli soru çözmek de verimsiz olabilir.

Sağlıklı bir çalışma döngüsü şöyle düşünülebilir:

Öğren → Soru Çöz → Yanlışı Bul → Tekrar Et → Yeniden Uygula

Bu döngü üç fen dersi için de kullanılabilir.

Ancak çalışma ağırlıkları öğrencinin ihtiyacına göre değişmelidir.

 

Hemen Uygula

Konu çalışıldıktan sonra soru çözümü çok fazla ertelenmemelidir.

Öğrenci bilgiyi henüz tazeyken kullanmalıdır.

Bu uygulama sırasında hangi bölümlerin gerçekten öğrenildiği ortaya çıkar.

Bazen konu anlatımı sırasında her şey anlaşılmış gibi görünür.

İlk soruda ise öğrenci nereden başlayacağını bilemez.

Bu durum başarısızlık değildir.

Öğrenmenin henüz tamamlanmadığını gösteren geri bildirimdir.

 

Yanlışları Ayır

Fen yanlışlarının hepsi aynı değildir.

Yanlışlar şu şekilde ayrılabilir:

Bilgi eksiği

Kavram yanılgısı

Yorum hatası

İşlem hatası

Dikkat hatası

Bu ayrım önemlidir.

Çünkü bilgi eksiğine konu tekrarı gerekirken dikkat hatasına yeniden konu anlatmak doğru çözüm olmayabilir.

 

Kavram Yanılgısı

Fen derslerinde özellikle dikkat edilmesi gereken konulardan biri kavram yanılgılarıdır.

Öğrenci bir bilgiyi eksik değil, yanlış öğrenmiş olabilir.

Bu durumda yeni sorular çözdükçe aynı yanlış düşünceyi tekrar kullanır.

Öğretmenin öğrencinin nasıl düşündüğünü görmesi bu nedenle önemlidir.

Bazen yanlış cevaptan daha değerli olan şey, öğrencinin o cevaba nasıl ulaştığıdır.

 

Not Tutmak

Fen çalışırken uzun uzun defter doldurmak herkes için gerekli değildir.

Not öğrencinin tekrarını kolaylaştırıyorsa değerlidir.

Ancak konu anlatımındaki her cümleyi yeniden yazmak çalışma süresini gereksiz uzatabilir.

Kısa:

kavramlar,

ilişkiler,

formüller,

karıştırılan bilgiler

ve kritik noktalar

daha işlevsel olabilir.

 

Görsel Kullan

Özellikle bazı biyoloji ve fizik konularında şekil, grafik ve şemalar öğrenmeyi kolaylaştırabilir.

Öğrenci yalnızca metni okumak yerine bilgiyi görsel ilişkiler üzerinden de değerlendirebilir.

Ancak görsel materyal yine soru çözümünün yerine geçmez.

Öğrencinin öğrendiğini yeni bir soruda kullanabilmesi gerekir.

 

Kaynak Seçimi

TYT Fen için de en zor kaynak en iyi kaynak değildir.

Öğrencinin seviyesi belirleyicidir.

Temel eksikleri bulunan öğrencinin aşırı seçici sorularla başlaması öğrenme sürecini zorlaştırabilir.

Önce temel.

Sonra orta düzey.

Ardından daha seçici sorular.

Kaynak öğrenciyi bulunduğu noktadan bir sonraki noktaya taşımalıdır.

 

Üç Ayrı Kaynak?

Her öğrenci için çok sayıda fizik, kimya ve biyoloji kitabı almak gerekli değildir.

Kaynak sayısı arttıkça öğrenmenin otomatik olarak arttığını düşünmemeliyiz.

Önemli olan kullanılan kaynağın:

seviyeye uygun olması,

düzenli ilerlemesi

ve yanlışlarının analiz edilmesidir.

Yarım bırakılmış beş kitap yerine doğru kullanılan daha az kaynak daha verimli olabilir.

 

Branş Denemesi

TYT Fen branş denemeleri öğrencinin üç dersi birlikte görmesini sağlar.

Bu denemelerde yalnızca toplam fen netine bakılmamalıdır.

Örneğin:

Fizik: 3 yanlış
Kimya: 1 yanlış
Biyoloji: 0 yanlış

gibi bir dağılım çalışma programı için toplam netten daha değerli bilgi verebilir.

Çünkü öğrencinin hangi derse ağırlık vermesi gerektiği görünür hâle gelir.

 

Deneme Analizi

Fen denemesi sonrasında her yanlış ve boşun konusu belirlenebilir.

Ardından nedeni incelenir.

Örneğin:

Fizik – Basınç – Kavram eksiği

Kimya – Atom – Bilgi eksiği

Biyoloji – Hücre – Dikkat hatası

Bu kayıtlar birkaç deneme boyunca tutulduğunda öğrencinin tekrar eden sorunları ortaya çıkar.

 

Genel TYT

Fen çalışmasının amacı yalnızca fen branş denemesinde yüksek net yapmak değildir.

Bu performansın genel TYT içerisinde de korunması gerekir.

Özellikle sınavın sonlarına doğru fen çözen öğrencilerde yorgunluk ve süre baskısı performansı değiştirebilir.

Bu nedenle genel denemelerde fen sonucunun yanında fene ne kadar zaman ve dikkat kaldığı da değerlendirilmelidir.

 

Fen Sona Kalıyorsa

Bazı öğrenciler fen testini sürekli sınavın sonuna bırakır.

Bu tek başına yanlış bir strateji değildir.

Ancak her denemede fen sorularına yeterli süre kalmıyorsa test sırası yeniden değerlendirilmelidir.

Öğrenci aslında yapabileceği fen sorularını yalnızca zaman kalmadığı için boş bırakıyorsa problem fen bilgisi değil, sınav stratejisidir.

 

Kaç Soru?

“Günde kaç fen sorusu çözmeliyim?”

sorusunun herkes için tek cevabı yoktur.

Bir öğrencinin fizik eksiği fazla olabilir.

Başka bir öğrencinin yalnızca birkaç biyoloji konusu eksik olabilir.

Bu nedenle günlük soru sayısından önce:

Hangi dersten, hangi konuda, neden soru çözülüyor?

sorusu cevaplanmalıdır.

 

Her Gün Fen?

Fen çalışma sıklığı da öğrencinin ihtiyacına göre belirlenmelidir.

Üç dersi tek güne sıkıştırmak yerine hafta içerisinde dağıtmak bazı öğrenciler için daha sürdürülebilir olabilir.

Örneğin fizik, kimya ve biyoloji farklı günlerde çalışılabilir.

Ancak bunun tek doğru program olduğunu söyleyemeyiz.

Öğrencinin okul ve diğer ders yükü dikkate alınmalıdır.

 

Unutuyorum

Fen öğrencilerinden sık duyduğumuz bir cümledir:

“Çalışıyorum ama unutuyorum.”

Unutmak öğrenme sürecinin doğal parçalarından biridir.

Çözüm her seferinde konuyu baştan sona yeniden öğrenmek değildir.

Aralıklı tekrar,

karma sorular,

eski yanlışlar

ve denemeler

bilginin yeniden hatırlanmasına yardımcı olabilir.

 

Net Artmıyorsa

Öğrenci fen çalışmasına rağmen netlerinde ilerleme görmüyorsa:

Daha fazla soru çöz.

demeden önce neden araştırılmalıdır.

Konu eksiği mi?

Kavram yanılgısı mı?

Bilgi unutuluyor mu?

Soru yorumlanamıyor mu?

Denemede fene süre kalmıyor mu?

Üç dersten biri sürekli net kaybettiriyor mu?

Sorunun cevabı çalışma biçimini belirler.

 

Matematikle Birlikte

Özellikle fizik ve bazı kimya sorularında temel matematiksel beceriler öğrencinin işini kolaylaştırabilir.

Öğrenci fen konusunu bildiği hâlde işlem aşamasında zorlanıyorsa bu durum ayrıca değerlendirilmelidir.

Bazen fen yanlışının kaynağı doğrudan fen bilgisi olmayabilir.

Bu nedenle dersler birbirinden tamamen bağımsız düşünülmemelidir.

 

Program Nasıl Olmalı?

TYT Fen programı yalnızca:

“Bugün fen çalışacağım.”

şeklinde bırakılmamalıdır.

Daha somut görevler belirlenebilir:

Fizik konu tekrarı.

Kimya soru çözümü.

Biyoloji eski yanlışlar.

Fen branş denemesi.

Deneme analizi.

Böylece çalışma ölçülebilir hâle gelir.

 

Veli Ne Yapmalı?

Veliler fen derslerinde öğrencinin çok fazla bilgi ezberlemesi gerektiğini düşünebilir.

Ancak öğrenciyi sürekli:

“Çalıştığın konuyu anlat bakalım.”

şeklinde sınamak her zaman gerekli değildir.

Daha önemli olan öğrencinin düzenli bir çalışma ve tekrar sistemi oluşturmasıdır.

Veli süreci destekleyebilir.

Ancak öğrencinin günlük akademik denetmeni hâline gelmemelidir.

 

Saruhan Kurs’ta TYT Fen

Saruhan Kurs’ta TYT Fen çalışmalarına öğrencinin fizik, kimya ve biyoloji performansını ayrı ayrı değerlendirerek başlıyoruz.

Çünkü:

“Fenim kötü.”

ifadesi bizim için yeterli bir teşhis değildir.

Öğrencinin hangi derste, hangi konuda ve neden zorlandığını belirlemeye çalışıyoruz.

Birebir derslerde öğretmen öğrencinin yalnızca verdiği cevabı değil, soruya yaklaşım biçimini de gözlemleyebiliyor.

Kavram yanılgısı varsa fark ediyoruz.

Konu eksiği varsa belirliyoruz.

Soru yorumlama problemi varsa bunun üzerinde çalışıyoruz.

Ödev ve deneme sonuçlarıyla gelişimi takip ederek çalışma planını gerektiğinde yeniden düzenliyoruz.

Çünkü TYT Fen’de de temel yaklaşımımız aynıdır:

Önce teşhis, sonra kişiye özel çalışma.

 

Sık Sorulan Sorular

TYT Fen nasıl çalışılmalı?

Fizik, kimya ve biyoloji ayrı ayrı değerlendirilerek konu çalışması, soru çözümü, tekrar ve deneme analizi birlikte yürütülmelidir.

TYT Fen’e hangi dersten başlanmalı?

Herkes için aynı cevap yoktur. Öğrencinin eksiklerinin ve mevcut seviyesinin belirlenmesi gerekir.

TYT Fizik nasıl çalışılmalı?

Formülleri yalnızca ezberlemek yerine temel kavramlar ve fiziksel ilişkiler anlaşılmalı, ardından seviyeye uygun sorular çözülmelidir.

TYT Kimya nasıl çalışılmalı?

Temel kavramlar öğrenilmeli, bilgiler arasında ilişki kurulmalı ve düzenli soru çözümü ile kısa tekrarlar yapılmalıdır.

TYT Biyoloji nasıl çalışılmalı?

Kavramların görevleri ve birbirleriyle ilişkileri anlaşılmalı; öğrenilen bilgiler sorular üzerinde uygulanmalıdır.

Fen konularını neden unutuyorum?

Bilgi kullanılmadığında zamanla zayıflayabilir. Düzenli kısa tekrarlar, karma sorular ve denemeler bu süreci azaltmaya yardımcı olabilir.

TYT Fen netlerim neden artmıyor?

Konu eksikleri, kavram yanılgıları, tekrar yetersizliği, yanlış analizi yapılmaması veya sınavda fene yeterli süre kalmaması gibi farklı nedenler olabilir.

 

Kısa Özet

• Fizik, kimya ve biyolojiyi ayrı değerlendirin.
• Eksiklerinizi belirleyerek başlayın.
• Yalnızca ezberlemeyin, kavramları anlayın.
• Konu çalıştıktan sonra soru çözün.
• Yanlışları nedenlerine göre ayırın.
• Kısa ve düzenli tekrarlar yapın.
• Seviyenize uygun kaynak kullanın.
• Fen branş denemelerini analiz edin.
• Genel TYT’de fene kalan süreyi takip edin.
• Net yükselmediğinde önce nedeni bulun.

 

Saruhan Hoca’nın Görüşü

TYT Fen konusunda öğrencilerden sık duyduğum bir cümle var:

“Fen ezber dersi.”

Bence bu cümle öğrencinin fenle ilişkisini daha baştan zorlaştırıyor.

Çünkü öğrenci her bilgiyi ayrı ayrı ezberlenmesi gereken yüzlerce küçük parça olarak gördüğünde ders büyüyor.

Oysa kavramlar arasında ilişki kurmaya başladığında parçalar birbirine bağlanıyor.

Özellikle bir öğrenci fen sorusunu yanlış yaptığında benim için ilk soru:

“Bu bilgiyi bilmiyor muydu?”

değildir.

Şunu da merak ederim:

“Yanlış mı biliyordu?”

Bu ikisi arasında önemli bir fark vardır.

Bilmediğimiz şeyi öğretebiliriz.

Ama yanlış öğrenilmiş bir bilgiyi önce görünür hâle getirmemiz gerekir.

Bu nedenle fen eğitiminde öğrencinin yalnızca cevabını değil, o cevaba nasıl ulaştığını görmek çok değerlidir.

Fen başarısı daha fazla bilgi ezberlemekten önce, bilgilerin arasındaki ilişkiyi doğru kurmakla gelişir.

 

Yararlanılan Kaynaklar

• ÖSYM – YKS/TYT sınav yapısı ve yayımlanan sorular
• Millî Eğitim Bakanlığı – fizik, kimya ve biyoloji öğretim programları
• Fen eğitimi ve kavramsal öğrenme üzerine temel eğitim araştırmaları
• Öğrenme, tekrar ve geri bildirim üzerine eğitim literatürü

İlgili Makaleler

• TYT’ye Nasıl Çalışılmalı?
• TYT Netleri Neden Artmıyor?
• TYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• TYT’de Süre Problemi Nasıl Çözülür?
• TYT Matematik Nasıl Çalışılır?
• TYT Türkçe Nasıl Çalışılır?
• TYT Sosyal Nasıl Çalışılır?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.