TYT ve AYT Birlikte Nasıl Çalışılır?
Editör Notu
YKS hazırlığında öğrencilerin en çok kararsız kaldığı konulardan biri şudur:
“TYT mi çalışmalıyım, AYT mi?”
Özellikle 12. sınıf ve mezun öğrencilerde bu soru çalışma programını doğrudan etkiler.
Bir öğrenci:
“Önce TYT tamamen bitsin, sonra AYT’ye geçerim.”
diye düşünür.
Aylarca TYT çalışır.
Fakat TYT hiçbir zaman gerçekten “bitmez”.
Eksik konu çıkar.
Net düşer.
Yeni bir deneme gelir.
Tekrar yapılması gerekir.
Sonuçta AYT sürekli ertelenir.
Başka bir öğrenci ise AYT’ye ağırlık verirken TYT çalışmalarını tamamen bırakır ve birkaç ay sonra TYT performansının düştüğünü görür.
Asıl mesele TYT veya AYT arasında seçim yapmak değildir.
İki sınavı öğrencinin ihtiyacına göre aynı hazırlık sistemi içerisinde yönetebilmektir.
Önce Hedef
Çalışma programı öğrencinin hedefinden bağımsız hazırlanmamalıdır.
Hedeflenen bölüm ve puan türü, TYT ile AYT çalışmalarının ağırlığını etkileyebilir.
Örneğin sayısal öğrencisiyle eşit ağırlık öğrencisinin AYT programı aynı değildir.
Aynı şekilde öğrencilerin mevcut TYT seviyeleri de farklıdır.
Bu nedenle internette bulunan:
“Şu ay TYT, şu ay AYT çalışın.”
gibi hazır takvimler herkes için doğru olmayabilir.
İlk soru:
“Öğrencinin hedefi ne?”
olmalıdır.
Seviyeni Bil
Hedeften sonra mevcut durum belirlenmelidir.
TYT netleri nasıl?
AYT konularının ne kadarı biliniyor?
Matematik seviyesi nasıl?
Okul dersleri hangi noktada?
Hangi derslerde temel eksik var?
Deneme sonuçları ne söylüyor?
Bu bilgiler olmadan TYT–AYT dengesi oluşturmak zordur.
Program takvime göre değil, öğrenciye göre kurulmalıdır.
TYT Bitmez
TYT için kullanılan:
“TYT’yi bitirmek”
ifadesi bazen öğrenciyi yanlış yönlendirebilir.
Çünkü konuları bir kez çalışmış olmak TYT hazırlığının sona erdiği anlamına gelmez.
Sonrasında:
soru çözümü,
tekrar,
branş denemeleri,
genel denemeler,
yanlış analizi
ve süre çalışmaları devam eder.
Bu nedenle AYT’ye başlamak için TYT’nin tamamen ortadan kalkmasını beklemek doğru değildir.
AYT’yi Erteleme
Özellikle yüksek hedefi olan öğrenciler için AYT önemli bir çalışma alanıdır.
AYT konularının önemli bir bölümü birikimli ilerler.
Öğrenci AYT’yi sürekli:
“TYT biraz daha düzelsin.”
diyerek ertelerse ilerleyen aylarda çok geniş bir çalışma yüküyle karşılaşabilir.
Bu nedenle uygun zamanda TYT ile birlikte AYT çalışmalarının başlaması gerekir.
Aynı Anda Olur mu?
Evet.
TYT ve AYT birbirinin alternatifi değildir.
Bir öğrenci aynı hafta içerisinde TYT matematik çalışırken AYT matematik de çalışabilir.
TYT paragraf rutinini sürdürürken AYT edebiyat çalışabilir.
TYT fen denemesi çözerken AYT fizik konularını ilerletebilir.
Burada önemli olan her iki sınava da her gün eşit süre ayırmak değildir.
Öğrencinin ihtiyacına uygun bir dağılım oluşturmaktır.
Sabit Oran Yok
Öğrenciler bazen:
“TYT yüzde kaç, AYT yüzde kaç çalışmalıyım?”
diye sorar.
Herkes için geçerli sabit bir oran yoktur.
Örneğin TYT temeli oldukça zayıf bir öğrencinin belirli bir dönemde TYT ağırlığı daha yüksek olabilir.
TYT performansı oturmuş ancak AYT konuları geride kalmış başka bir öğrencide AYT ağırlığı artırılabilir.
Üstelik bu oran yıl boyunca aynı kalmak zorunda değildir.
Denge Değişir
İyi bir çalışma programı sabit değildir.
Öğrenci geliştikçe program da değişmelidir.
Başlangıç döneminde TYT ağırlığı yüksek olabilir.
Daha sonra AYT çalışmalarının payı artabilir.
Sınava yaklaşıldığında ise TYT denemeleri ve AYT çalışmalarının birlikte yoğunlaştığı farklı bir dönem oluşabilir.
Yani doğru program:
bir kez hazırlanıp aylarca değiştirilmeden kullanılan program değildir.
TYT Matematik
TYT matematik ile AYT matematik birbirinden tamamen bağımsız düşünülmemelidir.
Temel matematik becerileri AYT çalışmalarını da etkileyebilir.
Ancak:
“TYT matematiğim kusursuz olmadan AYT matematiğe başlayamam.”
düşüncesi öğrencinin AYT’yi gereğinden fazla geciktirmesine neden olabilir.
Öğrencinin temeli yeterliyse iki çalışma birlikte ilerleyebilir.
AYT Matematik
AYT matematikte konuların birbiriyle bağlantısı daha belirgin olabilir.
Bu nedenle düzenli konu ilerlemesi önemlidir.
Öğrenci yalnızca TYT soru çözümüne yoğunlaşıp AYT matematiği haftalarca bırakırsa öğrenme zinciri kesilebilir.
AYT matematik çalışma planında süreklilik sağlanmalıdır.
Fen Dersleri
Sayısal öğrenciler için AYT fizik, kimya ve biyoloji önemli bir çalışma alanıdır.
TYT fen çalışmaları sürerken AYT fen dersleri de ayrı bir plan içerisinde ilerletilebilir.
Burada öğrencinin:
konu seviyesi,
okulda işlenen konular,
eksikleri
ve hedefi
dikkate alınmalıdır.
Her fen dersine eşit ağırlık vermek zorunlu değildir.
Edebiyat ve Sosyal
Eşit ağırlık ve sözel öğrencilerinde de benzer durum vardır.
TYT Türkçe veya sosyal çalışmalarının devam etmesi AYT alan derslerinin ertelenmesi anlamına gelmemelidir.
AYT edebiyat ve diğer alan dersleri için düzenli çalışma ve tekrar sistemi oluşturulmalıdır.
Özellikle bilgi yoğun alanlarda son aylara büyük bir konu yükü bırakmak öğrenciyi zorlayabilir.
Okulla Birlikte
- sınıf öğrencisinin önemli bir avantajı vardır:
Okulda işlenen bazı konular YKS hazırlığıyla paralel ilerleyebilir.
Bu fırsat kullanılabilir.
Öğrenci okulda gördüğü AYT konusunu aynı dönemde soru çözümüyle desteklediğinde ikinci kez baştan öğrenme ihtiyacı azalabilir.
Bu nedenle okul programı ile YKS programı mümkün olduğunca birbirinden koparılmamalıdır.
Mezun Öğrenci
Mezun öğrencilerde durum biraz farklıdır.
Okul programı olmadığı için günün daha büyük bölümünü sınav hazırlığına ayırabilirler.
Ancak bu durum:
“Bütün gün ders çalışmalıyım.”
anlamına gelmez.
Mezun öğrencide önemli olan zamanın fazla olması değil, bu zamanın doğru yapılandırılmasıdır.
TYT ve AYT blokları haftalık program içerisinde açık biçimde yer almalıdır.
Haftalık Plan
TYT–AYT dengesini günlük değil, haftalık düşünmek çoğu zaman daha kullanışlıdır.
Bazı günler AYT ağırlıklı olabilir.
Bazı günler TYT çalışmaları öne çıkabilir.
Haftanın sonunda ise öğrenci şu soruya bakabilir:
“Bu hafta iki sınav için planladığım temel işleri tamamladım mı?”
Bu yaklaşım günlük küçük değişikliklerin öğrenciyi gereksiz yere strese sokmasını azaltabilir.
Günlük Plan
Haftalık planın altında günlük görevler bulunmalıdır.
Örneğin:
TYT Matematik – problem çalışması
AYT Matematik – fonksiyon
TYT Türkçe – paragraf
AYT Fizik – elektrik
gibi somut görevler kullanılabilir.
“Bugün TYT ve AYT çalışacağım.”
ifadesi ise uygulama için fazla belirsizdir.
Konu ve Deneme
TYT ilerledikçe konu çalışmasının yanında denemelerin ağırlığı artabilir.
AYT’de ise konu öğrenme süreci daha uzun süre devam edebilir.
Bu nedenle iki sınavın çalışma biçimleri yıl boyunca aynı olmak zorunda değildir.
Örneğin öğrenci TYT’de genel deneme çözerken aynı hafta AYT’de yeni konu öğreniyor olabilir.
Bu tamamen normaldir.
TYT Denemeleri
TYT genel denemeleri başladıktan sonra öğrencinin TYT için bütün hafta yalnızca konu çalışması yapması gerekmeyebilir.
Deneme sonuçları çalışma planını yönlendirebilir.
Örneğin denemede geometri eksikliği ortaya çıktıysa o hafta geometriye kısa bir çalışma eklenebilir.
Böylece TYT çalışmaları giderek daha hedefli hâle gelir.
AYT Denemeleri
AYT konuları ilerledikçe branş ve genel denemeler kullanılmaya başlanabilir.
Burada da amaç yalnızca puan görmek değildir.
Hangi konular unutulmuş?
Hangi soru türleri zorlanıyor?
Bilgi mi eksik?
Yorum mu?
İşlem mi?
Bu analiz sonraki AYT programını belirlemelidir.
Deneme Sonucu Düşerse
Öğrenci bir TYT denemesinde düşük sonuç aldığında panikle bütün programını TYT’ye çevirebilir.
Bu önemli bir hatadır.
Tek deneme bütün çalışma planını değiştirmek için yeterli olmayabilir.
Sonuç önce analiz edilmelidir.
Gerçek bir eksik varsa program düzenlenir.
Ancak AYT tamamen bırakılmaz.
Program tepkiyle değil, veriyle değiştirilmelidir.
AYT Zorlaşınca
Benzer hata AYT’de de yapılabilir.
Öğrenci zorlandığında:
“Ben biraz TYT çalışayım.”
diyerek daha rahat hissettiği alana kaçabilir.
Oysa zorlanmak her zaman yanlış yolda olduğunu göstermez.
Bazen öğrenci yeni ve daha derin bir konu öğreniyordur.
Burada öğretmenin öğrencinin gerçekten konu eksiği mi yaşadığını yoksa doğal öğrenme zorluğu mu yaşadığını ayırması önemlidir.
Tekrar Sistemi
TYT ve AYT birlikte yürütülürken eski konuların unutulmaması gerekir.
Bunun için:
kısa tekrarlar,
karma testler,
eski yanlışlar,
branş denemeleri
ve genel denemeler
kullanılabilir.
Her konuyu sürekli baştan çalışmak yerine öğrenci ihtiyaç duyduğu noktaları tekrar etmelidir.
Kaynak Kalabalığı
TYT için birkaç kitap.
AYT için birkaç kitap.
Her ders için ayrı deneme.
Bir süre sonra öğrencinin masasının üzerinde onlarca yarım kaynak oluşabilir.
Bu durum çalışma planını zorlaştırır.
Kaynak seçiminde amaç mümkün olduğunca fazla kitap almak değil, seçilen kaynakları doğru amaçla kullanmaktır.
Net Takibi
TYT netleri düzenli takip edilebilir.
AYT sonuçları da ayrıca kaydedilebilir.
Ancak iki sınavdaki her küçük değişim öğrencinin çalışma düzenini değiştirmemelidir.
Birkaç haftalık eğilimlere bakmak daha anlamlıdır.
Öğrenci:
TYT’de gelişiyor mu?
AYT konu ilerlemesi nasıl?
Hangi alanlar sürekli sorun oluşturuyor?
sorularını birlikte değerlendirmelidir.
Öncelik Nasıl Belirlenir?
Bir çalışmanın önceliğini belirlemek için üç soru kullanılabilir:
Ne kadar önemli?
Ne kadar eksiğim var?
Ne kadar zamanım kaldı?
Örneğin önemli bir AYT konusu tamamen eksikse bu çalışma yüksek öncelik kazanabilir.
TYT’de zaten güçlü olunan küçük bir konu ise daha düşük öncelikte kalabilir.
Program böylece yalnızca alışkanlığa göre değil, ihtiyaca göre şekillenir.
Sınava Yaklaşırken
Sınav yaklaştıkça öğrencinin çalışma düzeni yeniden değerlendirilmelidir.
Artık yeni konuların durumu,
deneme performansı,
süre yönetimi,
tekrar ihtiyacı
ve öğrencinin hedefi
birlikte düşünülmelidir.
Bu dönemde herkese uygulanacak tek bir TYT–AYT oranı vermek yine doğru değildir.
Öğrencinin verileri belirleyici olmalıdır.
Dinlenme
TYT ve AYT’yi birlikte yürütmek öğrencinin sürekli ders çalışması gerektiği anlamına gelmez.
Dinlenme,
uyku,
sosyal yaşam
ve zihinsel toparlanma
çalışma sisteminin parçasıdır.
Çok uzun saatler boyunca verimsiz çalışmak yerine sürdürülebilir bir program oluşturmak gerekir.
Veli Ne Yapmalı?
Veliler bazen öğrencinin hangi sınava çalışması gerektiği konusunda sürekli müdahale edebilir.
“TYT’n daha bitmedi.”
veya
“Artık AYT çalışman lazım.”
gibi uyarılar öğrencinin üzerinde ek baskı oluşturabilir.
Velinin en önemli görevi öğrencinin günlük programını yönetmek değildir.
Düzenli bir sistem kurulmasını desteklemek ve gerektiğinde öğretmenlerden bilgi almaktır.
Saruhan Kurs’ta TYT–AYT Dengesi
Saruhan Kurs’ta bütün öğrencilere aynı TYT–AYT programını vermiyoruz.
Önce öğrencinin:
hedefini,
mevcut seviyesini,
TYT performansını,
AYT konu durumunu,
ders bazındaki eksiklerini
ve deneme sonuçlarını değerlendiriyoruz.
Ardından birebir derslerin ve öğrencinin kişisel çalışmalarının ağırlığını buna göre planlıyoruz.
Öğrencinin durumu değiştikçe planı da güncelliyoruz.
Çünkü eylül ayında doğru olan çalışma dağılımı mart ayında doğru olmayabilir.
Kişiye özel program yalnızca öğrenciler arasında değil, aynı öğrencinin hazırlık sürecinin farklı dönemlerinde de değişebilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
TYT ve AYT aynı anda çalışılır mı?
Evet. Öğrencinin seviyesine ve hedeflerine göre iki sınav aynı çalışma programı içerisinde birlikte yürütülebilir.
Önce TYT tamamen bitirilmeli mi?
TYT’nin bütün çalışmalarının tamamen sona ermesini beklemek AYT’nin gereğinden fazla ertelenmesine neden olabilir.
AYT’ye ne zaman başlanmalı?
Tek bir tarih vermek doğru değildir. Öğrencinin sınıf düzeyi, temeli, hedefi ve mevcut konu durumu birlikte değerlendirilmelidir.
TYT ve AYT’ye yüzde kaç zaman ayrılmalı?
Herkes için geçerli sabit bir oran yoktur. Çalışma ağırlığı öğrencinin eksiklerine ve hazırlık dönemine göre değişmelidir.
TYT denemesi kötü gelirse AYT bırakılmalı mı?
Tek bir deneme sonucuyla bütün programı değiştirmek doğru değildir. Önce sonuç analiz edilmeli ve gerçek eksikler belirlenmelidir.
Mezun öğrenci TYT ve AYT’yi nasıl çalışmalı?
Haftalık program içerisinde her iki sınava da açık çalışma alanları ayırmalı; dağılımı mevcut seviyesine ve hedeflerine göre belirlemelidir.
Sınava yaklaştıkça TYT mi AYT mi ağırlıklı olmalı?
Bu öğrencinin mevcut durumuna bağlıdır. Deneme sonuçları, tamamlanmamış konular ve hedef puan türü birlikte değerlendirilmelidir.
Kısa Özet
• TYT ve AYT’yi birbirinin alternatifi olarak görmeyin.
• Önce hedefinizi ve seviyenizi belirleyin.
• AYT için TYT’nin tamamen bitmesini beklemeyin.
• Sabit TYT–AYT oranlarına bağlı kalmayın.
• Çalışma dağılımını dönem içerisinde değiştirin.
• Haftalık ve günlük görevleri somutlaştırın.
• TYT ve AYT denemelerini ayrı ayrı analiz edin.
• Tek bir kötü denemeyle programı bozmayın.
• Eski konular için tekrar sistemi kurun.
• Programınızı sonuçlara göre güncelleyin.
Saruhan Hoca’nın Görüşü
Öğrencilerin bana sık sorduğu soru:
“Hocam, TYT mi çalışayım AYT mi?”
Ben bu soruya çoğu zaman başka bir soruyla cevap veririm:
“Neden birini seçmek zorundasın?”
Çünkü YKS hazırlığında TYT ile AYT iki ayrı dünya değildir.
Aynı öğrencinin aynı hedefe giden iki çalışma alanıdır.
Asıl mesele hangisini seçtiğiniz değil, hangi dönemde hangisine ne kadar ihtiyacınız olduğunu doğru belirleyebilmektir.
Bir öğrenciye bugün daha fazla TYT gerekebilir.
İki ay sonra aynı öğrencinin AYT ağırlığını artırmamız gerekebilir.
Bu nedenle iyi bir çalışma programının en önemli özelliklerinden biri değişebilmesidir.
Ben öğrencinin önüne eylül ayında bir program koyup:
“Hazirana kadar bunu uygula.”
demeyi doğru bulmuyorum.
Öğrenci değişiyor.
Bilgisi değişiyor.
Netleri değişiyor.
Eksikleri değişiyor.
Sınava kalan zaman değişiyor.
O hâlde program neden değişmesin?
İyi program öğrenciyi programa uydurmaz; programı öğrencinin gelişimine uydurur.
Yararlanılan Kaynaklar
• ÖSYM – YKS, TYT ve AYT sınav yapısı ve yayımlanan kılavuzlar
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim öğretim programları
• Öz düzenlemeli öğrenme ve çalışma planlaması üzerine temel eğitim araştırmaları
• Ölçme-değerlendirme, tekrar ve geri bildirim üzerine eğitim literatürü
İlgili Makaleler
• TYT’ye Nasıl Çalışılmalı?
• TYT Netleri Neden Artmıyor?
• TYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• TYT’de Süre Problemi Nasıl Çözülür?
• TYT Matematik Nasıl Çalışılır?
• TYT Türkçe Nasıl Çalışılır?
• TYT Fen Nasıl Çalışılır?
• TYT Sosyal Nasıl Çalışılır?
• TYT mi AYT mi Daha Önemli?
Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.