TYT’ye Nasıl Çalışılmalı?
Editör Notu
TYT hazırlığına başlayan öğrencilerin en sık sorduğu soru oldukça basittir:
“Nasıl çalışmalıyım?”
Fakat bu sorunun herkese uygulanabilecek tek bir cevabı yoktur.
Bir öğrencinin matematik temeli güçlüdür ancak paragrafta süre problemi yaşar.
Başka bir öğrenci konuları bilir fakat denemelerde çok hata yapar.
Bir diğeri saatlerce çalışmasına rağmen neyi, neden çalıştığını bilmez.
Bu nedenle TYT hazırlığında ilk yapılması gereken şey hazır bir program bulmak değildir.
Öğrencinin mevcut durumunu doğru anlamaktır.
Çünkü doğru çalışma programı, öğrencinin eksiklerini bilmeden hazırlanamaz.
TYT Nedir?
TYT yalnızca öğrencinin ne kadar bilgi bildiğini ölçen bir sınav gibi düşünülmemelidir.
Bilginin yanında;
okuduğunu anlama,
yorumlama,
problem çözme,
dikkat,
hız
ve zamanı kullanabilme
gibi beceriler de sınav performansını etkiler.
Bu nedenle TYT hazırlığını yalnızca:
Konu öğren → test çöz
şeklinde yürütmek çoğu öğrenci için yeterli olmaz.
Öğrencinin zaman içerisinde sınavın kendisini de öğrenmesi gerekir.
Önce Seviyeni Bil
TYT çalışmasına başlamadan önce öğrencinin hangi noktada olduğu belirlenmelidir.
Hangi derslerde güçlü?
Hangi konularda temel eksikleri var?
Soruları neden yanlış yapıyor?
Süre problemi hangi testlerde ortaya çıkıyor?
Bilgi eksiği mi var, yoksa bildiğini soruda kullanmakta mı zorlanıyor?
Bu soruların cevapları öğrenciden öğrenciye değişir.
Bu nedenle iki öğrenci aynı sınava hazırlanıyor olsa bile aynı çalışma programına ihtiyaç duymayabilir.
Hedef Belirle
“YKS’de iyi bir sonuç istiyorum.”
bir istektir.
Fakat çalışma planı oluşturmak için yeterince açık değildir.
Öğrencinin hedefinin mümkün olduğunca somutlaştırılması gerekir.
Üniversite hedefi nedir?
Hangi puan türünde hazırlanıyor?
TYT’de mevcut durumu nedir?
Hangi derslerin gelişmesi gerekiyor?
Hedef ile mevcut durum arasındaki mesafe görüldüğünde çalışma programı daha anlamlı hâle gelir.
Temeli Tamamla
TYT’de bazı öğrenciler doğrudan zor sorulara yönelir.
Özellikle sosyal medyada gördüğü kaynakları veya arkadaşlarının çözdüğü kitapları takip etmeye çalışabilir.
Fakat temel eksikken zor soru çözmek her zaman gelişim sağlamaz.
Öğrenci önce konunun temel mantığını anlamalıdır.
Ardından temel sorular.
Orta düzey sorular.
Sonra daha seçici ve farklı düşünme gerektiren sorular gelmelidir.
Zorluk seviyesi gelişimin önüne geçmemelidir.
Konu ve Soru
TYT hazırlığında yalnızca konu anlatımı izlemek veya okumak yeterli değildir.
Aynı şekilde konuyu anlamadan yüzlerce soru çözmek de verimsiz olabilir.
Sağlıklı süreç genellikle:
Öğren → Uygula → Hata Yap → Analiz Et → Tekrar Et
döngüsü içerisinde ilerler.
Soru çözmenin amacı yalnızca doğru sayısını artırmak değildir.
Öğrencinin bilgiyi kullanmayı öğrenmesidir.
Matematik
TYT matematik birçok öğrenci için belirleyici alanlardan biridir.
Burada en sık yapılan hatalardan biri sürekli yeni konu bitirmeye çalışmaktır.
Oysa matematikte öğrenilen konunun soruya dönüşmesi gerekir.
Öğrenci bir konuyu biliyor olabilir.
Fakat soruyu gördüğünde hangi bilgiyi kullanacağını fark edemiyorsa öğrenme henüz tamamlanmamıştır.
Bu nedenle matematik çalışmasında:
konu bilgisi + soru çeşitliliği + problem çözme + düzenli tekrar
birlikte yürütülmelidir.
Türkçe
TYT Türkçe için yalnızca:
“Her gün paragraf çöz.”
önerisi eksik kalır.
Paragraf çalışması önemlidir ancak öğrenci yaptığı yanlışların nedenini de anlamalıdır.
Soruyu hızlı mı okudu?
Kökü yanlış mı yorumladı?
İki seçenek arasında neden kaldı?
Metindeki ana düşünceyi mi kaçırdı?
Süre baskısıyla mı hata yaptı?
Aynı yanlış tekrar ediyorsa daha fazla soru çözmek tek başına problemi çözmeyebilir.
Fen
TYT fen çalışmalarında temel kavramların doğru öğrenilmesi önemlidir.
Öğrenci bazen konuyu ezberlediğini düşünür ancak soru farklı biçimde sorulduğunda zorlanır.
Bu nedenle fizik, kimya ve biyoloji çalışmalarında yalnızca bilgiyi hatırlamak değil, bilgiyi yorumlamak da hedeflenmelidir.
Eksik konu tespit edildiğinde kısa tekrarlarla soru çözümü birlikte yürütülebilir.
Sosyal
TYT sosyal bilimlerde de öğrencinin yalnızca bilgi ezberlemesi yeterli olmayabilir.
Bilginin yorumlanması, kavramların birbirinden ayrılması ve soru dilinin doğru okunması önemlidir.
Özellikle öğrencinin güçlü olduğu ve zorlandığı alanlar belirlenerek çalışma süresi buna göre düzenlenebilir.
Her derse eşit süre ayırmak her öğrenci için doğru değildir.
Her Derse Eşit mi?
Hayır.
Çalışma programında bütün derslere eşit süre ayırmak ilk bakışta dengeli görünebilir.
Fakat öğrencinin ihtiyaçları eşit değildir.
Matematikte ciddi eksiği bulunan ancak Türkçede güçlü olan bir öğrencinin iki derse aynı zamanı ayırması verimli olmayabilir.
Doğru program:
Dersleri eşitlemez, ihtiyaçları dengeler.
Günlük Program
TYT programı hazırlanırken yalnızca:
“Bugün 6 saat çalışacağım.”
demek yeterli değildir.
Sürenin içeriği belirlenmelidir.
Örneğin:
matematik konu çalışması,
matematik soru çözümü,
paragraf,
fen tekrarı,
yanlış analizi
gibi görevler daha somut bir program oluşturur.
Çünkü öğrenci çalışma masasının başına oturduğunda:
“Şimdi ne yapacağım?”
sorusuyla zaman kaybetmemelidir.
Saat Değil İş
Çalışma süresi önemlidir.
Ancak tek başarı ölçütü değildir.
Dört saat boyunca dağınık çalışan bir öğrenci ile iki saat boyunca hedefli çalışan öğrencinin verimi aynı olmayabilir.
Bu nedenle çalışma programında yalnızca saat değil, tamamlanacak işler de takip edilmelidir.
Örneğin:
“2 saat matematik”
yerine:
“Problemler konu tekrarı + 40 soru + yanlışların analizi”
daha ölçülebilir bir görevdir.
Tekrar
Öğrenilen bilgi kullanılmadığında zamanla unutulabilir.
Bu nedenle TYT hazırlığında tekrar planın doğal bir parçası olmalıdır.
Ancak tekrar her seferinde konuyu baştan sona yeniden çalışmak anlamına gelmez.
Kısa notlar,
yanlış sorular,
işaretlenen önemli noktalar
ve mini testler
tekrar için kullanılabilir.
Amaç öğrencinin eksilen bilgiyi yeniden aktif hâle getirmesidir.
Denemeye Ne Zaman?
Öğrencilerin sık yaptığı hatalardan biri:
“Konularım tamamen bitsin, sonra deneme çözerim.”
düşüncesidir.
TYT’de deneme yalnızca sonuç ölçme aracı değildir.
Aynı zamanda sınav becerisini geliştiren bir çalışma aracıdır.
Öğrenci seviyesine uygun biçimde denemelerle erken dönemde tanışabilir.
Başlangıçta branş denemeleri kullanılabilir.
Süreç ilerledikçe genel TYT denemelerinin ağırlığı artırılabilir.
Deneme Analizi
Denemenin gerçek değeri sonuç açıklandığında değil, analiz edildiğinde ortaya çıkar.
Öğrenci yalnızca:
“Kaç net yaptım?”
sorusunu sormamalıdır.
Şunlara da bakmalıdır:
Hangi soruları yanlış yaptım?
Neden yanlış yaptım?
Hangi soruları boş bıraktım?
Süre nerede kayboldu?
Bilgi eksiğim hangi konularda?
Dikkat hatalarım tekrar ediyor mu?
Çünkü net sayısı sonucu gösterir.
Analiz ise bir sonraki çalışmanın ne olması gerektiğini gösterir.
Yanlış Defteri
Her öğrenci için klasik anlamda bir yanlış defteri zorunlu değildir.
Ancak yanlışların bir şekilde kayıt altına alınması değerlidir.
Öğrenci aynı hata türünü tekrar tekrar yapıyorsa bunu fark etmelidir.
Yanlışların amacı öğrencinin moralini bozmak değildir.
Tam tersine:
Nereye çalışması gerektiğini göstermektir.
Bu nedenle yanlış soru aslında çalışma programı için önemli bir veridir.
Süre Problemi
TYT’de bilgi sahibi olmak ile sınav süresi içerisinde bilgiyi kullanabilmek aynı şey değildir.
Öğrenci evde rahatlıkla çözdüğü soruları denemede yetiştiremeyebilir.
Bu durumda çözüm doğrudan:
“Daha hızlı çöz.”
demek değildir.
Önce süre kaybının kaynağı bulunmalıdır.
Yavaş okuma mı?
Bir soruda gereğinden fazla kalmak mı?
İşlem hatası nedeniyle tekrar çözmek mi?
Test sıralaması mı?
Kararsızlık mı?
Doğru teşhis yapılmadan hız çalışması yapmak sorunu çözmeyebilir.
Kaynak Seçimi
Çok kaynak kullanmak iyi hazırlanmak anlamına gelmez.
Öğrencinin masasındaki kitap sayısı arttıkça başarısının otomatik olarak artacağını düşünemeyiz.
Kaynak;
öğrencinin seviyesine,
çalıştığı konuya
ve gelişim ihtiyacına
uygun olmalıdır.
Bir kaynağı verimli biçimde kullanmak, birçok kaynağı yarım bırakmaktan daha değerlidir.
Zor Kaynak
Öğrenciler bazen zor kaynak çözmeyi başarı göstergesi olarak görür.
Oysa öğrencinin sürekli yapamadığı sorularla karşılaşması her zaman verimli öğrenme oluşturmaz.
Kaynak öğrenciyi geliştirecek kadar zorlamalıdır.
Fakat öğrenme sürecini kilitlememelidir.
Doğru kaynak en zor kaynak değil, öğrenciyi bir sonraki seviyeye taşıyan kaynaktır.
Telefon ve Dikkat
TYT hazırlığında çalışma süresinin önemli düşmanlarından biri bölünen dikkattir.
Öğrenci üç saat masada oturabilir.
Fakat telefon bildirimleri, sosyal medya ve sürekli ara verme nedeniyle gerçek çalışma süresi çok daha kısa olabilir.
Bu nedenle çalışma sırasında dikkat dağıtıcıların azaltılması gerekir.
Ama amaç öğrenciyi teknolojiden tamamen koparmak değildir.
Teknolojiyi öğrencinin dikkatini yöneten değil, öğrencinin yönettiği bir araç hâline getirmektir.
Dinlenme
Daha fazla çalışmak her zaman daha fazla öğrenmek anlamına gelmez.
Uyku, dinlenme ve sosyal yaşam öğrencinin uzun süreli çalışma performansını etkiler.
Özellikle aylar süren YKS hazırlığında sürdürülemeyen yoğun programlar kısa sürede bozulabilir.
Bu nedenle iyi program yalnızca bugün uygulanabilen değil, haftalar ve aylar boyunca sürdürülebilen programdır.
Program Bozulursa
Bir gün programın tamamlanmaması bütün planın başarısız olduğu anlamına gelmez.
Öğrencilerin yaptığı hatalardan biri birkaç gün aksadıktan sonra:
“Program zaten bozuldu.”
diyerek tamamen bırakmaktır.
Program öğrenciyi cezalandıran bir sözleşme değildir.
Gelişime göre değişebilen bir çalışma aracıdır.
Eksik kalan işler değerlendirilir ve plan yeniden düzenlenir.
Netleri Takip Et
TYT gelişimi yalnızca öğrencinin çalışma saatine bakılarak değerlendirilmemelidir.
Deneme sonuçları zaman içerisinde kaydedilebilir.
Ancak tek bir denemedeki düşüş hemen başarısızlık olarak yorumlanmamalıdır.
Denemenin güçlüğü ve öğrencinin o günkü performansı değişebilir.
Bu nedenle tek sonuçtan çok eğilime bakmak daha anlamlıdır.
Net Artmıyorsa
Öğrenci uzun süredir çalışmasına rağmen netlerinde gelişme görmüyorsa ilk tepki:
“Daha fazla çalışmalıyım.”
olmamalıdır.
Önce neden araştırılmalıdır.
Konu eksikleri mi devam ediyor?
Yanlışlar analiz edilmiyor mu?
Kaynak seviyesi yanlış mı?
Deneme stratejisi sorunlu mu?
Tekrar yapılmıyor mu?
Çalışma plansız mı?
Bazen öğrencinin ihtiyacı daha fazla çalışma değil, çalışma yönteminin değişmesidir.
TYT ve AYT
Özellikle 12. sınıf öğrencileri için TYT çalışması bütün zamanı tüketmemelidir.
YKS yalnızca TYT’den oluşmaz.
Öğrencinin hedefi ve mevcut durumu doğrultusunda TYT ile AYT arasında dengeli bir plan kurulmalıdır.
Bu dengenin nasıl kurulacağı öğrenciden öğrenciye değişebilir.
Bu nedenle:
“Önce TYT tamamen bitsin, sonra AYT’ye geçerim.”
yaklaşımı her öğrenci için doğru olmayabilir.
Bu konuyu ayrı bir makalede ayrıntılı olarak ele alacağız.
Veli Ne Yapmalı?
TYT hazırlığında velinin görevi her akşam:
“Kaç soru çözdün?”
“Bugün kaç saat çalıştın?”
diye kontrol etmek olmamalıdır.
Daha değerli sorular şunlar olabilir:
“Planın nasıl gidiyor?”
“Zorlandığın bir şey var mı?”
“Yardım edebileceğimiz bir konu var mı?”
Çünkü öğrencinin sorumluluk geliştirmesi gerekir.
Veli sürecin takipçisi olabilir; öğrencinin yerine süreci yönetmek zorunda değildir.
Saruhan Kurs’ta TYT
Saruhan Kurs’ta TYT hazırlığını hazır bir çalışma programını öğrenciye vermek olarak görmüyoruz.
Önce öğrenciyi analiz ediyoruz.
Hangi derslerde güçlü olduğunu,
hangi konularda eksik bulunduğunu,
soru çözme alışkanlığını,
deneme performansını
ve hedefini değerlendiriyoruz.
Ardından öğrencinin ihtiyacına göre bir yol oluşturuyoruz.
Birebir derslerde konu eksiklerini giderirken öğrencinin soru çözme biçimini de gözlemliyoruz.
Ödevlerle süreci devam ettiriyor, gelişimi takip ediyor ve gerektiğinde planı yeniden düzenliyoruz.
Çünkü TYT’de doğru çalışma programı hazır bulunan bir şablon değildir.
Öğrencinin verilerinden oluşturulan yaşayan bir plandır.
Sık Sorulan Sorular
TYT’ye nasıl başlanmalı?
Önce öğrencinin mevcut seviyesi ve eksikleri belirlenmeli, ardından buna uygun bir çalışma planı oluşturulmalıdır.
Günde kaç saat TYT çalışılmalı?
Herkes için geçerli tek bir süre yoktur. Öğrencinin sınıf düzeyi, hedefi, mevcut seviyesi ve diğer sorumlulukları dikkate alınmalıdır.
TYT konuları bitmeden deneme çözülür mü?
Evet. Öğrencinin seviyesine uygun branş ve genel denemeler süreç içerisinde kullanılabilir.
Her gün paragraf çözmek gerekir mi?
Düzenli paragraf çalışması yararlı olabilir ancak yanlışların nedenleri de analiz edilmelidir.
TYT matematik nasıl geliştirilir?
Temel konu bilgisi, seviyeye uygun soru çözümü, problem pratiği, yanlış analizi ve düzenli tekrar birlikte yürütülmelidir.
Çok kaynak çözmek başarıyı artırır mı?
Tek başına hayır. Kaynağın öğrencinin seviyesine ve ihtiyacına uygun olması daha önemlidir.
TYT netlerim neden artmıyor?
Bunun tek bir nedeni yoktur. Konu eksiği, yanlış çalışma yöntemi, deneme analizi yapılmaması, süre problemi veya tekrar eksikliği gibi farklı nedenler araştırılmalıdır.
Kısa Özet
• TYT çalışmasına analizle başlayın.
• Hazır programı körü körüne uygulamayın.
• Konu ile soru çözümünü birlikte yürütün.
• Her derse eşit değil, ihtiyaca göre zaman ayırın.
• Denemelere başlamak için bütün konuların bitmesini beklemeyin.
• Net kadar yanlışların nedenini de takip edin.
• Kaynak sayısına değil, kaynak uygunluğuna bakın.
• Çalışma saatinden çok yapılan işin niteliğini ölçün.
• TYT–AYT dengesini ihmal etmeyin.
• Sürdürülebilir bir çalışma düzeni oluşturun.
Saruhan Hoca’nın Görüşü
TYT hazırlığında öğrencilerin en sık yaptığı şeylerden biri, çözümü hemen çalışma saatinde aramaktır.
Netler yükselmiyorsa daha fazla çalışmak.
Konu yetişmiyorsa daha hızlı ilerlemek.
Soru çözülemiyorsa daha zor kaynak almak.
Oysa eğitimde miktarı artırmadan önce yöntemi sorgulamak gerekir.
Bir öğrenci günde beş saat çalışıyor olabilir.
Fakat yanlış konuya, yanlış seviyede, yanlış yöntemle çalışıyorsa altıncı saatin eklenmesi temel problemi çözmeyebilir.
Bu nedenle TYT hazırlığında benim için ilk soru:
“Öğrenci ne kadar çalışıyor?”
değildir.
Asıl soru şudur:
“Yaptığı çalışma onu neden geliştirsin?”
Bu soruya cevap verebiliyorsak programın bir mantığı vardır.
Veremiyorsak elimizde yalnızca doldurulmuş saatler vardır.
Başarı daha çok çalışmakla değil; neye, neden ve nasıl çalıştığını bilmekle başlar.
Yararlanılan Kaynaklar
• ÖSYM – Yükseköğretim Kurumları Sınavı kılavuzları ve sınav bilgilendirmeleri
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim öğretim programları
• Ölçme-değerlendirme, öğrenme, tekrar ve geri bildirim üzerine temel eğitim araştırmaları
• Sınav hazırlığında öz düzenleme ve çalışma stratejileri üzerine eğitim literatürü
İlgili Makaleler
• TYT Netleri Neden Artmıyor?
• TYT Matematik Nasıl Çalışılır?
• TYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• TYT’de Süre Problemi Nasıl Çözülür?
• TYT ve AYT Birlikte Nasıl Çalışılır?
• TYT mi AYT mi Daha Önemli?
Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.