Editör Notu
Bu rehber; bireyselleştirilmiş öğretim, geri bildirim, öğrenme farklılıkları, ölçme-değerlendirme ve birebir öğretimin etkililiği üzerine yapılan eğitim araştırmaları ile uzun yıllara dayanan eğitim deneyimi dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Amacımız birebir eğitimi diğer eğitim modellerinden üstün ilan etmek değildir.
Amacımız; birebir eğitimin ne olduğunu, hangi eğitim ilkelerine dayanması gerektiğini, hangi öğrenciler için anlamlı olabileceğini ve nitelikli bir birebir eğitim sürecinin nasıl oluşturulacağını açıklamaktır.
Birebir Eğitim Nedir?
Kısa cevap: Birebir eğitim, bir öğretmenin tek bir öğrenciyle çalıştığı ve öğretimin öğrencinin seviyesi, öğrenme hızı, eksikleri ve hedeflerine göre düzenlenebildiği eğitim modelidir.
Ancak bu tanımın ikinci kısmı birincisinden daha önemlidir.
Bir öğretmen ile öğrencinin aynı masada oturması, eğitimin birebir olduğunu gösterir.
Fakat bireyselleştirildiğini göstermez.
Öğretmen herkese anlattığı konuyu aynı sırayla, aynı yöntemle ve aynı hızda tek bir öğrenciye anlatıyorsa sınıftaki öğrenci sayısı değişmiş olur.
Eğitim anlayışı değişmemiş olabilir.
Gerçek birebir eğitimin temel sorusu şudur:
“Bugün hangi konuyu anlatacağız?” değil, “Bu öğrencinin bugün ne öğrenmeye ihtiyacı var?”
Bu iki soru arasındaki fark, birebir eğitimin özünü oluşturur.
Birebir Eğitimin Temel İlkesi Nedir?
Aynı yaşta ve aynı sınıfta bulunan öğrencilerin aynı şekilde öğrendiğini varsayamayız.
Bir öğrenci konuyu bir örnekle anlayabilir.
Başka bir öğrenci beş örneğe ihtiyaç duyabilir.
Bir öğrenci formülü bilir ancak problemde kullanamaz.
Başka bir öğrenci problemin mantığını kavrar fakat işlem hataları yapar.
Bir diğerinin güncel konudan önce geçmiş yıllardan gelen eksikleri vardır.
Dolayısıyla öğrencilerin aynı müfredatı görmesi, aynı eğitim ihtiyacına sahip oldukları anlamına gelmez.
Birebir eğitimin temel ilkesi burada ortaya çıkar:
Öğretim öğrencinin bulunduğu yerden başlamalıdır.
Birebir Eğitim ile Özel Ders Aynı Şey midir?
Günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılır.
Ancak önemli bir ayrım vardır.
Özel ders, okul dışındaki bireysel akademik desteği ifade etmek için kullanılan genel bir kavramdır.
Birebir eğitim ise öğretmen-öğrenci oranını ve öğretimin tek öğrenci üzerinden yürütülmesini ifade eder.
Fakat eğitim açısından daha önemli kavram bireyselleştirmedir.
Nitelikli bir birebir eğitimde;
öğrenci analiz edilir → ihtiyaç belirlenir → plan oluşturulur → öğretim uygulanır → gelişim ölçülür → plan yeniden düzenlenir.
Bu döngü yoksa yalnızca sınıf küçülmüş olabilir.
Neden Her Öğrenci Aynı Şekilde Öğrenmez?
Öğrenciler sınıfa boş bir zihinle gelmez.
Her öğrencinin;
farklıdır.
Örneğin matematikte denklem çözemeyen iki öğrenciyi düşünelim.
Birincisi denklem mantığını anlamamıştır.
İkincisi denklemi anlıyor fakat negatif sayılarla işlem yaparken hata yapıyordur.
Görünen problem aynıdır:
“Denklem çözemiyor.”
Fakat neden farklıdır.
Bu nedenle çözüm de farklı olmalıdır.
İşte birebir eğitimin en önemli potansiyeli budur:
Belirtiyle değil, öğrencinin gerçek öğrenme ihtiyacıyla çalışabilmek.
Bilim Birebir Eğitim Hakkında Ne Söylüyor?
Birebir öğretim eğitim bilimlerinde uzun süredir araştırılan yaklaşımlardan biridir.
Education Endowment Foundation’ın birebir öğretim değerlendirmesi, bu yaklaşımın doğru uygulandığında öğrencilerin akademik gelişimine olumlu katkı sağlayabileceğini bildiriyor. Ancak önemli olan yalnızca öğretmen ile öğrencinin birebir çalışması değildir.
Desteğin öğrencinin belirli ihtiyaçlarına yönelmesi, normal öğrenmeyle bağlantılı olması ve ilerlemenin takip edilmesi önem taşır.
Education Endowment Foundation – One to One Tuition
Dolayısıyla bilimsel bulgulardan çıkarılması gereken sonuç:
“Birebir eğitim her koşulda daha iyidir.”
değildir.
Daha doğru hüküm şudur:
Birebir ortam, öğretimin öğrenciye göre uyarlanabilmesi için güçlü bir fırsat oluşturur; sonucu belirleyen ise bu fırsatın nasıl kullanıldığıdır.
Birebir Eğitimin En Büyük Avantajı Nedir?
İlk bakışta cevap basittir:
Öğretmenin bütün dikkati tek öğrencidedir.
Ancak eğitim açısından daha önemli avantaj şudur:
Öğrencinin düşünme süreci görünür hâle gelir.
Sınıf ortamında öğretmen çoğu zaman öğrencinin cevabını görür.
Birebir eğitimde ise öğrencinin cevaba nasıl ulaştığını daha yakından gözlemlemek mümkündür.
Öğrenci nerede durdu?
Hangi bilgiyi kullandı?
Neyi yanlış yorumladı?
Hangi işlemde hata yaptı?
Soruyu neden boş bıraktı?
Öğretmen bunları gördüğünde yalnızca yanlış cevabı düzeltmez.
Yanlışın kaynağına müdahale edebilir.
Birebir Eğitim Nasıl Uygulanmalıdır?
Nitelikli bir birebir eğitim sürecini beş temel aşamada değerlendirebiliriz.
1. Analiz Et
İlk adım ders anlatmak değildir.
Öğrenciyi anlamaktır.
Analizde;
belirlenmeye çalışılır.
Çünkü doğru teşhis olmadan kişiye özel eğitimden söz etmek zordur.
2. Planla
Analiz sonucunda öğrenci için bir yol haritası oluşturulur.
Bu plan:
“Haftada iki saat matematik.”
demekten daha fazlasıdır.
Şu sorulara cevap vermelidir:
Hangi konudan başlanacak?
Hangi eksikler öncelikli?
Hangi kaynaklar kullanılacak?
Ders dışında ne yapılacak?
Gelişim nasıl ölçülecek?
Plan öğrencinin mevcut durumundan hedeflenen noktaya uzanan yol olmalıdır.
3. Uygula
Birebir ders sırasında öğrenci pasif dinleyici olmamalıdır.
Öğretmen anlatır.
Öğrenci uygular.
Öğretmen gözlemler.
Öğrenci hata yapar.
Öğretmen geri bildirim verir.
Öğrenci tekrar dener.
Bu nedenle nitelikli birebir ders:
öğretmenin çok konuştuğu değil, öğrencinin çok düşündüğü derstir.
4. Ödev ve Takip
Öğrenme ders bitince sona ermez.
Ders sırasında anlaşılan bilgi;
tekrar,
uygulama,
soru çözümü
ve zamana yayılan çalışmalarla güçlenir.
Ödev burada bir ceza veya iş yükü değildir.
Öğrenmenin ders dışındaki devamıdır.
Ancak verilen ödev takip edilmiyorsa eğitim sürecinin önemli bir parçası eksik kalır.
5. Ölç, Bilgilendir ve Yeniden Planla
Bir planın iyi olup olmadığını ancak sonuçlarına bakarak anlayabiliriz.
Bu nedenle;
zaman içinde takip edilmelidir.
Gelişim varsa plan devam eder.
Beklenen gelişim yoksa yalnızca öğrencinin daha fazla çalışması istenmemelidir.
Plan da sorgulanmalıdır.
Birebir Eğitimde Geri Bildirim Neden Önemlidir?
Öğrenci bir soruyu yanlış yaptığında iki farklı yaklaşım düşünelim.
Birinci öğretmen:
“Yanlış. Doğrusu bu.”
der.
İkinci öğretmen:
“Buraya kadar doğru geldin. Peki bu adımda neden bu işlemi seçtin?”
diye sorar.
İkinci yaklaşım öğrencinin düşünme sürecini ortaya çıkarır.
Nitelikli geri bildirim yalnızca hatayı göstermez.
Öğrenciye;
nerede olduğunu, neden hata yaptığını ve sonraki adımının ne olması gerektiğini gösterir.
Bu nedenle birebir eğitimin en güçlü araçlarından biri geri bildirimdir.
Hata Yapmak Birebir Eğitimde Neden Değerlidir?
Çoğu öğrenci yanlış yapmaktan hoşlanmaz.
Bazıları yanlışlarını saklar.
Oysa öğretmen açısından hata çok değerli bir bilgidir.
Çünkü hata bize öğrencinin zihnindeki öğrenme süreci hakkında ipucu verir.
Bu nedenle:
Yanlış cevap yalnızca düzeltilmesi gereken bir sonuç değil, anlaşılması gereken bir veridir.
Birebir eğitim, öğretmene bu veriyi ayrıntılı inceleme fırsatı verebilir.
Birebir Eğitim Kimler İçin Uygun Olabilir?
Her öğrencinin birebir eğitim alması gerektiğini söylemek doğru değildir.
Ancak bazı öğrenciler için özellikle anlamlı olabilir.
Temel konu eksikleri bulunan öğrenciler
Eksiklerin başlangıç noktası belirlenerek geriye dönük çalışma yapılabilir.
Belirli bir derste zorlanan öğrenciler
Bütün dersler yerine yalnızca ihtiyaç duyulan alana yoğunlaşılabilir.
Çalışmasına rağmen ilerleyemeyen öğrenciler
Sorunun bilgi, yöntem veya uygulama kaynaklı olup olmadığı araştırılabilir.
Sınıfta soru sormakta çekinen öğrenciler
Güvenli birebir ortam öğrencinin düşüncelerini daha rahat ifade etmesini sağlayabilir.
Belirli akademik hedefi bulunan öğrenciler
LGS, TYT ve AYT gibi sınavlarda öğrencinin mevcut seviyesi ile hedefi arasındaki fark üzerinden çalışma yapılabilir.
İleri düzeyde çalışmak isteyen öğrenciler
Birebir eğitim yalnızca eksik kapatma yöntemi değildir.
Mevcut programın ötesine geçmek isteyen öğrenciler için de kullanılabilir.
Birebir Eğitim Kimler İçin Gerekli Olmayabilir?
Öğrenci;
derslerini takip edebiliyor,
kendi çalışma düzenini sürdürebiliyor,
eksiklerini tamamlayabiliyor
ve hedeflerine mevcut eğitim ortamıyla ulaşabiliyorsa birebir desteğe ihtiyacı olmayabilir.
Bu çok önemli bir ilkedir.
Bir eğitim modelinin iyi olması, herkesin o modele ihtiyacı olduğu anlamına gelmez.
Birebir Eğitim ile Grup Dersi Arasındaki Fark Nedir?
Temel fark öğrenci sayısından daha derindir.
|
Grup Eğitimi |
Birebir Eğitim |
|
Program grubun ortak ihtiyacına göre ilerler |
Program öğrenciye göre değiştirilebilir |
|
Tempo büyük ölçüde ortaktır |
Tempo öğrenciye göre ayarlanabilir |
|
Öğretmenin dikkati paylaşılır |
Öğretmenin odağı tek öğrencidedir |
|
Her hataya anında müdahale zor olabilir |
Hatalar anında gözlemlenebilir |
|
Sosyal öğrenme avantajı vardır |
Yoğun geri bildirim avantajı vardır |
Ancak bu tablo:
“Birebir eğitim her zaman daha iyidir.”
anlamına gelmez.
Öğrencinin ihtiyacına göre grup eğitimi de doğru tercih olabilir.
Birebir Eğitim Başarıyı Garantiler mi?
Hayır.
Öğretmen dünyanın en iyi öğretmeni olabilir.
Ders tamamen birebir olabilir.
Program çok iyi hazırlanabilir.
Ancak öğrenci sürece katılmıyorsa sonuç sınırlı kalabilir.
Başarı;
doğru analiz + doğru öğretim + öğrenci katılımı + düzenli çalışma + takip
birlikteliğinin sonucudur.
Bu nedenle birebir eğitim bir başarı garantisi değil, öğrenmenin bireyselleştirilmesi için güçlü bir eğitim ortamıdır.
İyi Bir Birebir Eğitim Öğrenciyi Öğretmene Bağımlı Hale Getirir mi?
Getirmemelidir.
Bu konu birebir eğitimin en önemli kalite göstergelerinden biridir.
Başlangıçta öğrenci öğretmenin yoğun desteğine ihtiyaç duyabilir.
Ancak zaman içinde;
kendi hatasını fark etmeli,
çalışmasını planlayabilmeli,
soru çözerken strateji geliştirebilmeli,
öğrenme sorumluluğunu üstlenebilmelidir.
Dolayısıyla iyi birebir eğitimde zamanla şu değişim beklenir:
Öğretmen desteği ↓
Öğrenci bağımsızlığı ↑
Eğitimin gerçek başarısı burada ortaya çıkar.
Velinin Birebir Eğitimdeki Rolü Nedir?
Velinin görevi evde ikinci öğretmen olmak değildir.
Çocuğun her ödevini kontrol etmek, sürekli soru sayısını sormak veya her sınav sonucunda müdahale etmek aile içinde akademik gerilim oluşturabilir.
Daha sağlıklı modelde;
öğretmen eğitim sürecini yönetir,
öğrenci sorumluluk alır,
veli düzenli ve anlamlı bilgi alır.
Böylece anne ve baba, çocuklarının hayatındaki asıl rollerini koruyabilir.
Birebir Eğitimin Kaliteli Olduğunu Nasıl Anlarız?
Veliler şu sorulara bakabilir:
Bu soruların çoğuna evet cevabı verilemiyorsa ders birebir olabilir; fakat eğitim yeterince bireyselleştirilmemiş olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Birebir eğitim nedir?
Birebir eğitim, öğretmenin tek bir öğrenciyle çalıştığı ve öğretimin öğrencinin seviyesi, ihtiyacı, öğrenme hızı ve hedeflerine göre uyarlanabildiği eğitim modelidir.
Birebir eğitim ile özel ders aynı mı?
Kavramlar günlük kullanımda benzer kullanılır. Ancak birebir eğitim öğretmen-öğrenci oranını; bireyselleştirme ise öğretimin öğrenciye göre düzenlenmesini ifade eder.
Birebir eğitim daha mı etkilidir?
Bazı öğrenciler ve bazı akademik ihtiyaçlar için güçlü avantajlar sağlayabilir. Ancak sonuç uygulamanın kalitesine ve öğrencinin ihtiyacına bağlıdır.
Her öğrencinin birebir eğitim alması gerekir mi?
Hayır.
Birebir ders kaç saat olmalıdır?
Herkes için geçerli standart süre yoktur. Öğrencinin seviyesi, hedefi ve ihtiyacına göre belirlenmelidir.
Birebir eğitim sadece başarısız öğrenciler için midir?
Hayır. İleri akademik hedefleri bulunan öğrenciler de birebir eğitimden yararlanabilir.
Birebir eğitimde ödev verilmeli mi?
Ders dışındaki uygun uygulama ve tekrar öğrenmenin kalıcılığını destekleyebilir. Önemli olan ödevin amaçlı ve takip edilen bir çalışma olmasıdır.
Birebir eğitim öğrenciyi öğretmene bağımlı yapar mı?
Doğru uygulanıyorsa amaç bunun tersidir: öğrencinin zamanla kendi öğrenmesini yönetebilmesini sağlamak.
Saruhan Kurs’ta %100 Birebir Eğitim Modeli
Saruhan Kurs’ta eğitim modelimizi beş aşamalı bir sistem üzerinden yürütüyoruz:
1. Analiz Et
Öğrencinin mevcut durumunu belirleriz.
2. Planla
Öğrencinin ihtiyacına ve hedeflerine göre kişiye özel yol haritası oluştururuz.
3. Uygula
Dersleri %100 birebir gerçekleştiririz.
4. Ödev ve Takip
Ders dışındaki öğrenme sürecini takip ederiz.
5. Veli Bilgilendirme
Velinin öğretmen rolünü üstlenmesine gerek kalmadan öğrencinin gelişimi hakkında düzenli bilgi sahibi olmasını amaçlarız.
Bu modelin merkezindeki düşünce şudur:
Her öğrenciye aynı eğitimi vermek yerine, her öğrenci için doğru eğitimi belirlemek.
Kısa Özet
???????? Saruhan Hoca’nın Görüşü
Birebir eğitim denildiğinde çoğu insanın aklına aynı görüntü gelir:
Bir öğretmen ve karşısında bir öğrenci.
Oysa bana göre birebir eğitimi değerli yapan şey, odada kaç kişinin bulunduğu değildir.
Eğitimin kime göre şekillendiğidir.
Bir öğrencinin karşısına tek başına oturup ona herkese anlattığımız dersi aynı yöntemle anlatıyorsak, sınıfı küçültmüş oluruz. Eğitimi bireyselleştirmiş olmayız.
Çünkü öğrenciler arasındaki gerçek fark yalnızca ne kadar bildiklerinde değildir.
Nasıl düşündüklerinde, nerede zorlandıklarında ve neden hata yaptıklarında ortaya çıkar.
Bu nedenle iyi bir öğretmenin görevi yalnızca öğrencinin yanlışını görmek değildir.
O yanlışın arkasındaki düşünceyi görebilmektir.
Bazen bir öğrencinin ihtiyacı yeni bir konu öğrenmek değildir; yıllar önce eksik bıraktığı bir temeli tamamlamaktır.
Bazen daha fazla soru çözmek değildir; neden sürekli aynı hatayı yaptığını anlamaktır.
Bazen de öğretmenden daha fazla yardım almak değil; artık kendi başına ilerleyebileceğini fark etmektir.
İşte birebir eğitimin gerçek değeri burada ortaya çıkar.
Öğretmene öğrenciyi daha fazla kontrol etme imkânı verdiği için değil, öğrenciyi daha doğru anlayabilme imkânı verdiği için değerlidir.
Ve bana göre bu sürecin başarısını gösteren en güçlü işaret, öğrencinin zamanla öğretmenine daha fazla bağlanması değildir.
Tam tersidir.
Öğrenci kendi hatasını görmeye, kendi çalışmasını planlamaya ve karşılaştığı problemi kendi düşüncesiyle çözmeye başladığında öğretmen görevini gerçekten yerine getiriyor demektir.
Çünkü birebir eğitimin amacı öğrencinin yanında sürekli bir öğretmen bulundurmak değildir.
Bir gün öğretmeni yanında olmadığında da öğrenmeye devam edebilecek bir öğrenci yetiştirmektir.
Eğitimi birebir yapan şey, karşımızda tek bir öğrencinin bulunması değil; o öğrenciyi gerçekten görebilmektir.
İşte gerçek eğitim de tam olarak budur.
Yararlanılan Kaynaklar
İlgili Makaleler
Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.