Editör Notu
LGS hazırlığı başladığında birçok ailenin yaptığı ilk işlerden biri kaynak kitap araştırmaktır.
Hangi yayın daha iyi?
En zor matematik kitabı hangisi?
Kaç kaynak bitirmek gerekir?
Başarılı öğrenciler hangi kitapları çözüyor?
Bu sorular anlaşılabilir.
Çünkü iyi hazırlanmış bir kaynak öğrencinin öğrenme sürecine önemli katkı sağlayabilir.
Fakat kaynak seçerken gözden kaçan temel bir nokta vardır:
Bir kitabın iyi olması, o kitabın her öğrenci için doğru olduğu anlamına gelmez.
Temel konu eksikleri bulunan öğrenciyle yüksek netlere ulaşmış öğrencinin aynı kaynaktan aynı biçimde yararlanması beklenemez.
Bir öğrenci için geliştirici olan soru seviyesi başka bir öğrenci için gereğinden kolay olabilir.
Aynı kaynak üçüncü bir öğrenci için ise öğrenmeyi desteklemek yerine sürekli başarısızlık duygusu oluşturabilir.
Bu nedenle LGS kaynak seçimindeki temel soru:
“En iyi kaynak hangisi?”
değildir.
Daha anlamlı soru şudur:
“Bu öğrencinin şu anda gelişebilmesi için nasıl bir kaynağa ihtiyacı var?”
Bu makalenin temel tezi de buradan doğar:
Doğru kaynak, en zor veya en popüler kitap değil; öğrencinin mevcut seviyesi ile ulaşması gereken seviye arasında doğru öğrenme basamaklarını kurabilen kaynaktır.
LGS Kaynak Kitap Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
Kısa cevap:
Kaynak seçiminde öğrencinin;
mevcut akademik seviyesi,
konu eksikleri,
soru çözme becerisi,
hedefleri,
zorlandığı soru türleri
ve sınava hazırlık aşaması
birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynak öğrencinin yapabildiği sorularla sınırlı kalmamalı, fakat sürekli çözemediği sorulardan da oluşmamalıdır.
Amaç öğrenciyi mümkün olduğunca zor bir kitapla karşılaştırmak değil, öğrenmesini bir sonraki seviyeye taşıyacak sorularla karşılaştırmaktır.
En Zor LGS Kaynağı En İyi Kaynak mıdır?
Hayır.
Zorluk bir kitabın kalitesini tek başına göstermez.
Bir kaynak çok zor olabilir fakat öğrencinin mevcut öğrenme ihtiyacına uygun olmayabilir.
Örneğin temel cebir becerilerinde eksikleri bulunan bir öğrenciye ileri düzey yeni nesil problemler vermek öğrencinin asıl sorununu çözmeyebilir.
Öğrenci soruları yapamadıkça:
“Matematiğim kötü.”
sonucuna bile ulaşabilir.
Oysa problem öğrencinin kapasitesi değil, kaynağın yanlış zamanda kullanılması olabilir.
Kolay Kaynak Çözmek Zaman Kaybı mıdır?
Her zaman değil.
Öğrencinin temel kazanımlarda eksiği varsa daha temel düzeydeki sorular öğrenmenin ilk basamağını oluşturabilir.
Buradaki amaç öğrenciyi sürekli kolay sorularda tutmak değildir.
Öğrenci temel sorularda bağımsız ve tutarlı hâle geldikçe soru seviyesi yükseltilmelidir.
Bu nedenle bir kaynağın kolay olması onu değersiz yapmaz.
Doğru zamanda kullanılan kolay kaynak, yanlış zamanda kullanılan zor kaynaktan daha öğretici olabilir.
Kaynak Öğrencinin Seviyesine Göre mi Seçilmelidir?
Evet, fakat burada “seviyeye uygun” ifadesini doğru anlamak gerekir.
Öğrencinin bütün soruları rahatlıkla yapabildiği bir kaynak gelişim için yeterli olmayabilir.
Tam tersine soruların büyük bölümünde hiçbir çözüm yolu oluşturamıyorsa kaynak gereğinden zor olabilir.
İyi kaynak öğrencinin mevcut bilgilerini kullanmasını sağlarken onu yeni düşünme biçimlerine de zorlamalıdır.
Yani kaynak ne yalnızca rahatlık sağlamalı ne de sürekli çaresizlik oluşturmalıdır.
Bir Öğrenci Kaç Kaynak Bitirmelidir?
Bütün öğrenciler için geçerli bir sayı yoktur.
Üç kitap bitiren bir öğrenci, bir kitabı dikkatli biçimde çalışan öğrenciden daha fazla öğrenmiş olmayabilir.
Burada “kitap bitirmek” ile “öğrenmek” birbirinden ayrılmalıdır.
Öğrenci bir kaynağı hızlıca tamamlayıp yanlışlarına dönmüyorsa çok sayıda kitap bitirebilir fakat aynı hataları sürdürmeye devam edebilir.
Bu nedenle:
“Kaç kaynak bitirdi?”
sorusundan önce:
“Çözdüğü kaynaklardan ne öğrendi?”
sorusu sorulmalıdır.
Aynı Dersten Birden Fazla Kaynak Kullanılmalı mı?
Bazı öğrenciler için yararlı olabilir.
Farklı kaynaklar öğrenciyi farklı soru biçimleriyle karşılaştırabilir.
Ancak aynı anda çok sayıda kitap kullanmak çalışmayı parçalayabilir.
Örneğin öğrencinin masasında beş matematik kitabı bulunması, matematik çalışmasının daha güçlü olduğu anlamına gelmez.
Kaynak sayısı ihtiyaçtan doğmalıdır.
Birinci kaynak temel öğrenmeyi desteklerken ikinci kaynak farklı soru biçimleri için kullanılabilir.
İleri seviyedeki öğrenci için başka bir kaynak seçilebilir.
Burada yine sayıdan çok kaynağın işlevi önemlidir.
Kaynak Seçmeden Önce Deneme Sonuçlarına Bakılmalı mı?
Evet.
Deneme sonuçları kaynak seçiminde önemli veri sağlayabilir.
Örneğin öğrenci matematikte temel soruları yapıyor fakat uzun problem sorularında zorlanıyorsa yeni kaynağın buna yönelik seçilmesi düşünülebilir.
Başka bir öğrenci fen bilimlerinde bilgiyi biliyor fakat deney ve grafik sorularında hata yapıyorsa ihtiyacı farklıdır.
Bu nedenle kaynak seçimi yalnızca sınıf seviyesine göre değil, öğrencinin hata örüntülerine göre de yapılabilir.
Yeni Nesil Soru Bankası Ne Zaman Kullanılmalıdır?
Yeni nesil sorular LGS hazırlığının önemli parçalarından biridir.
Ancak öğrenci temel kazanımı bilmiyorsa yalnızca yeni nesil sorular çözmek yeterli olmayabilir.
Önce öğrencinin gerekli bilgi ve temel uygulama becerisine sahip olup olmadığı görülmelidir.
Ardından bilgi farklı problem durumlarında kullanılmalıdır.
Bu nedenle süreç bazı öğrenciler için:
Temel kazanım → uygulama → yeni nesil soru → karma soru → deneme
şeklinde ilerleyebilir.
Bu sıra değişmez bir kural değildir.
Öğrencinin mevcut seviyesine göre başlangıç noktası değişebilir.
LGS Matematik Kaynağı Nasıl Seçilmelidir?
Matematikte kaynak seçimi özellikle dikkat gerektirir.
Çünkü öğrencinin matematikte zorlanmasının nedeni;
konu eksikliği,
işlem becerisi,
problem modelleme,
okuduğunu anlama,
yöntem seçimi
veya yeni nesil soru deneyimi
olabilir.
Örneğin öğrenci konuları biliyor fakat yeni nesil sorularda zorlanıyorsa tekrar temel konu kitabı çözmek gerçek ihtiyaca cevap vermeyebilir.
Buna karşılık temel kazanımlarda eksiği olan öğrenciye yalnızca ileri seviye problem kitabı vermek de doğru olmayabilir.
Önce problem belirlenmeli, sonra kaynak seçilmelidir.
LGS Türkçe Kaynağı Nasıl Seçilmelidir?
Türkçede öğrencinin ihtiyacı yalnızca daha fazla paragraf sorusu olmayabilir.
Öğrencinin;
okuma hızı,
ana düşünceyi bulma,
çıkarım yapma,
soru kökünü yorumlama,
dil bilgisi
ve seçenekleri değerlendirme
becerileri incelenmelidir.
Örneğin öğrenci paragraf sorularında sürekli aynı hata türünü yapıyorsa yalnızca daha kalın bir paragraf kitabı almak sorunu çözmeyebilir.
Kaynağın öğrencinin zorlandığı düşünme becerilerini çalıştırması önemlidir.
LGS Fen Bilimleri Kaynağı Nasıl Seçilmelidir?
Fen Bilimleri kaynaklarında yalnızca bilgi sorularının sayısına bakılmamalıdır.
LGS öğrencisinin;
deney yorumlama,
grafik okuma,
değişkenleri belirleme,
neden-sonuç ilişkisi kurma
ve bilimsel çıkarım
becerilerini de kullanması gerekir.
Öğrencinin konu bilgisi güçlü fakat yorum sorularında problemi varsa kaynak seçimi buna göre yapılmalıdır.
Sözel Derslerde Kaynak Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
İnkılap Tarihi, Din Kültürü ve İngilizce derslerinde kaynak seçerken öğrencinin yalnızca bilgi eksikleri değil, bilgiyi yorumlama becerisi de değerlendirilmelidir.
Örneğin İngilizcede kelime bilgisi yetersiz olan öğrenci ile kelimeleri bildiği hâlde metni yorumlayamayan öğrencinin ihtiyaçları aynı değildir.
Kaynak, öğrencinin gerçek öğrenme problemine cevap vermelidir.
Popüler Kaynaklar Her Öğrenci İçin Uygun mudur?
Hayır.
Bir kaynağın çok satılması veya sosyal medyada sık önerilmesi onun kötü olduğu anlamına gelmediği gibi, her öğrenci için doğru olduğu anlamına da gelmez.
Başarılı bir öğrencinin kullandığı kaynak başka bir öğrencinin başlangıç noktası olmayabilir.
Bu nedenle kaynak önerilerinde:
“Başarılı öğrenciler bunu çözüyor.”
düşüncesi tek başına yeterli değildir.
Çünkü başarılı öğrencinin o kaynağı çözebilecek seviyeye nasıl ulaştığı gözden kaçabilir.
Arkadaşın Kullandığı Kaynak Alınmalı mı?
Arkadaş önerileri kaynak keşfetmek için yararlı olabilir.
Ancak iki öğrencinin aynı sınıfta olması aynı öğrenme ihtiyacına sahip olduklarını göstermez.
Bir öğrenci matematikte 18 net yaparken diğeri 8 net yapabilir.
İkisine aynı kitabı vermek eşitlik sağlar fakat kişiselleştirilmiş öğrenme sağlamaz.
Öğretmen Kaynak Seçiminde Neden Önemlidir?
Öğretmen öğrencinin yalnızca netini değil, soru çözerken nasıl düşündüğünü görebilir.
Bu nedenle kaynak seçiminde önemli bir avantajı vardır.
Öğretmen;
öğrencinin hangi soruları rahat çözdüğünü,
nerede zorlandığını,
hangi hata türlerini tekrarladığını
ve hangi seviyedeki sorularda gelişim gösterebileceğini
gözlemleyebilir.
Böylece kaynak seçimi genel tavsiyeden çıkarak öğrencinin öğrenme sürecinin parçası hâline gelir.
Kaynak Kitap Sürekli Değiştirilmeli mi?
Hayır.
Öğrencinin bir kitapta birkaç zor soruyla karşılaşması hemen kaynak değiştirmeyi gerektirmez.
Zorlanmak öğrenmenin doğal bir parçasıdır.
Ancak kaynak öğrencinin seviyesinin çok üzerinde veya altında kalıyorsa yeniden değerlendirme yapılabilir.
Önemli olan öğrenciyi zorluktan tamamen korumak değildir.
Öğretici zorluk ile verimsiz zorluğu birbirinden ayırabilmektir.
Kaynak Bitmeden Başka Kaynağa Geçilir mi?
Gerektiğinde evet.
Bir kitabın satın alınmış olması onun mutlaka baştan sona çözülmesini gerektirmez.
Kaynağın belirli bölümleri öğrencinin ihtiyacına uygunsa yalnızca bu bölümler kullanılabilir.
Eğitim programı kitabın içindekiler sayfasına göre değil, öğrencinin ihtiyacına göre ilerlemelidir.
Amaç kitap bitirmek değil, öğrenme ihtiyacını karşılamaktır.
Zor Sorular Çözemeyen Öğrenci Ne Yapmalıdır?
Önce neden çözemediği belirlenmelidir.
Sorunun gerektirdiği bilgiyi bilmiyor mu?
Soruyu anlamıyor mu?
Çözüm yolunu göremiyor mu?
Birden fazla kazanımı bir araya getiremiyor mu?
Süre mi yetmiyor?
Bu nedenler ayrılmadan yalnızca daha fazla zor soru çözmek doğru müdahale olmayabilir.
Zorluk seviyesi öğrencinin gelişimine göre kademeli biçimde artırılabilir.
Çözümlü Kaynaklar Faydalı mıdır?
Evet, doğru kullanıldığında yararlı olabilir.
Ancak öğrenci zorlandığı anda çözüme bakarsa düşünme süresi azalabilir.
Önce soruyla yeterince uğraşması, çözüm yolu üretmeye çalışması ve ardından gerektiğinde çözümü incelemesi daha anlamlı olabilir.
Çözümü gördükten sonra da soru yeniden bağımsız biçimde çözülmelidir.
Çünkü:
Çözümü anlamak ile çözümü yapabilmek aynı şey değildir.
Video Çözümlü Kaynak Kullanılmalı mı?
Video çözümleri öğrenciye farklı çözüm yollarını gösterebilir.
Özellikle öğretmene hemen ulaşamadığı zamanlarda yararlı olabilir.
Ancak video çözüm öğrencinin düşünmesinin yerine geçmemelidir.
Öğrenci önce kendi çözümünü oluşturmalı, ihtiyaç duyduğunda videodan destek almalı ve sonrasında soruyu yeniden çözebilmelidir.
Kaynak Seçimi Yıl İçinde Değişir mi?
Evet.
Öğrencinin seviyesi geliştikçe başlangıçta doğru olan kaynak ilerleyen aylarda yetersiz kalabilir.
Benzer şekilde başlangıçta çok zor gelen bir kaynak birkaç ay sonra uygun hâle gelebilir.
Bu nedenle:
“Bu öğrenci için en iyi kitap hangisi?”
sorusunun cevabı yıl boyunca aynı kalmak zorunda değildir.
Öğrenci değiştikçe ihtiyaç değişir.
İhtiyaç değiştikçe kaynak da değişebilir.
LGS’ye Yaklaştıkça Kaynak Kullanımı Nasıl Değişmelidir?
Sınava yaklaşıldıkça öğrencinin konu bazlı soru bankalarından karma çalışmalara, branş denemelerine ve genel denemelere daha fazla yönelmesi düşünülebilir.
Ancak konu eksiği devam eden öğrencinin tamamen soru bankalarını bırakması doğru olmayabilir.
Burada takvim tek başına belirleyici değildir.
Öğrencinin hazır bulunuşluğu dikkate alınmalıdır.
Çok Kaynak Almak Öğrenciyi Motive Eder mi?
Yeni kitaplar başlangıçta motivasyon sağlayabilir.
Ancak kullanılmayan kaynakların birikmesi zamanla öğrenci üzerinde baskı oluşturabilir.
Öğrenci masasında bitmemiş kitapları gördükçe:
“Bunların hepsini yetiştirmeliyim.”
duygusuna kapılabilir.
Bu nedenle ihtiyaç oluşmadan kaynak biriktirmek yerine kullanılan kaynaklardan maksimum öğrenme sağlamak daha anlamlıdır.
Kaynak Seçiminde Velinin Rolü Ne Olmalıdır?
Veliler doğal olarak çocukları için en iyi kaynakları almak ister.
Ancak daha pahalı, daha kalın veya daha zor kitap her zaman daha iyi eğitim anlamına gelmez.
Kaynak seçerken öğretmenin gözlemleri ve öğrencinin performansı dikkate alınabilir.
Velinin temel sorusu:
“Başka hangi kitabı almalıyız?”
olmadan önce:
“Elimizdeki kaynak öğrencinin ihtiyacını karşılıyor mu?”
olmalıdır.
Saruhan Kurs’ta Kaynak Seçimini Nasıl Yapıyoruz?
Saruhan Kurs’ta bütün öğrencilere aynı kaynak listesini vermeyi doğru bulmuyoruz.
Saruhan Gelişim Modeli doğrultusunda kaynak, öğrencinin öğrenme planının bir parçası olarak değerlendirilir.
Analiz Et
Öğrencinin seviyesi, konu eksikleri, yanlış türleri ve soru çözme becerileri değerlendirilir.
Planla
Öğrencinin hangi aşamada hangi soru seviyesine ihtiyaç duyduğu belirlenir.
%100 Birebir Uygula
Öğretmen öğrencinin sorular karşısındaki düşünme sürecini doğrudan gözlemler ve kullanılan kaynağın seviyesini değerlendirebilir.
Ödev ve Takip
Kaynaklardan verilen çalışmalar takip edilir. Öğrencinin performansına göre soru seviyesi veya kaynak değiştirilebilir.
Veli Bilgilendirme
Velinin yalnızca kaç kitabın tamamlandığını değil, öğrencinin bu çalışmalar sonucunda nasıl geliştiğini görebilmesi amaçlanır.
Buradaki temel yaklaşım öğrencinin önüne mümkün olduğunca fazla kaynak koymak değildir.
Doğru öğrenciyi, doğru zamanda, doğru soruyla karşılaştırmaktır.
Sık Sorulan Sorular
LGS için kaç kaynak çözülmeli?
Her öğrenci için geçerli sabit bir sayı yoktur. Kaynak sayısından çok kullanılan kaynakların öğrencinin ihtiyacına uygunluğu önemlidir.
LGS’de en zor kaynak çözülmeli mi?
Her zaman değil. Kaynağın zorluk seviyesi öğrencinin mevcut seviyesine ve gelişim ihtiyacına uygun olmalıdır.
Kolay kaynak çözmek faydalı mı?
Temel eksiği bulunan öğrenciler için faydalı olabilir. Öğrenci geliştikçe soru seviyesi artırılmalıdır.
Aynı dersten iki soru bankası çözülür mü?
Gerektiğinde kullanılabilir. Ancak her kaynağın öğrenci için belirli bir işlevinin olması daha anlamlıdır.
Yeni nesil soru bankası ne zaman çözülmeli?
Öğrencinin temel kazanımları kullanabildiği aşamada yeni nesil soruların ağırlığı artırılabilir.
Kaynak bitmeden değiştirilir mi?
Evet. Kaynak öğrencinin ihtiyacına uygun değilse tamamlanması zorunlu değildir.
Video çözümlü kaynak daha mı iyidir?
Video çözüm yararlı bir destek olabilir ancak kaynağın kalitesini tek başına belirlemez.
LGS kaynakları öğretmen tarafından mı seçilmeli?
Öğretmenin öğrenciyi gözlemlemesi kaynak seçiminde önemli avantaj sağlar. Ancak temel ölçüt her durumda öğrencinin öğrenme ihtiyacıdır.
Kısa Özet
• En zor kaynak her zaman en iyi kaynak değildir.
• Kaynak öğrencinin mevcut seviyesine göre seçilmelidir.
• Kolay kaynak doğru zamanda değerli olabilir.
• Kaynak sayısı başarı ölçütü değildir.
• Deneme ve yanlış analizleri kaynak seçimine yön vermelidir.
• Yeni nesil sorulara geçiş öğrencinin hazır oluşuna göre yapılmalıdır.
• Kaynak seviyesi öğrenci geliştikçe değişebilir.
• Çözüm videosu öğrencinin düşünmesinin yerine geçmemelidir.
• Amaç kitap bitirmek değil, öğrenmektir.
• Doğru kaynak, öğrencinin bulunduğu yerden bir sonraki öğrenme basamağına geçmesini sağlamalıdır.
Saruhan Hoca’nın Görüşü
Kaynak kitap tartışmalarında çoğu zaman kitapları sıralamaya çalışıyoruz.
Hangisi daha iyi?
Hangisi daha zor?
Hangisini başarılı öğrenciler çözüyor?
Oysa eğitim açısından kitabı öğrenciden bağımsız değerlendirdiğimiz anda önemli bir şeyi kaybederiz.
Çünkü bir kaynağın niteliği ile o kaynağın belirli bir öğrenci için doğru olması aynı şey değildir.
Temeli henüz oluşmamış bir öğrenci için zor kaynak gelişim değil, sürekli başarısızlık üretebilir.
Güçlü bir öğrenci için gereğinden kolay kaynak ise zaman harcatırken yeterince düşünmesini sağlamayabilir.
Bu nedenle kolay kaynağı da zor kaynağı da peşinen üstün göremeyiz.
Doğru ölçüt şudur:
Bu kaynak öğrencinin bugün yapabildiğiyle yarın yapabilmesi gereken arasındaki mesafeyi azaltıyor mu?
Azaltıyorsa işlevini yerine getiriyordur.
Azaltmıyorsa kitabın popülerliği, kalınlığı veya zorluğu eğitim açısından ikincil kalır.
Çünkü kaynak eğitimin amacı değildir.
Öğrenmeyi gerçekleştirmek için kullandığımız araçlardan yalnızca biridir.
İyi kaynak seçimi, en iyi kitabı bulma işi değil; öğrencinin bir sonraki öğrenme ihtiyacını doğru okuyabilme işidir.
Yararlanılan Kaynaklar
• Education Endowment Foundation – Metacognition and Self-Regulated Learning
• Dunlosky ve arkadaşları – Improving Students’ Learning with Effective Learning Techniques
• Bjork & Bjork – öğrenme ve “desirable difficulties” çalışmaları
• Sweller ve arkadaşları – Cognitive Load Theory
• John Hattie – Visible Learning
• Millî Eğitim Bakanlığı – LGS örnek soruları, kazanımları ve öğretim programları
İlgili Makaleler
• LGS’de Ders Tekrarı Nasıl Yapılmalıdır?
• LGS’de Konu Eksikleri Nasıl Belirlenir ve Kapatılır?
• LGS’de Yanlış Sorular Nasıl Analiz Edilmelidir?
• LGS’de Çalışma Programı Nasıl Hazırlanmalıdır?
• LGS’de Deneme Sınavı Analizi Nasıl Yapılmalıdır?
• LGS’de Yeni Nesil Sorular Nasıl Çözülür?
• LGS’de Matematik Netleri Nasıl Artırılır?
Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.