AYT’de Hangi Derse Daha Fazla Zaman Ayırmalıyım?
Editör Notu
AYT hazırlığında öğrencilerin sık sorduğu sorulardan biri şudur:
“Hangi derse daha fazla çalışmalıyım?”
İlk bakışta cevap kolay görünebilir.
En düşük net hangi dersteyse ona daha fazla zaman ayır.
Fakat her zaman doğru değildir.
Çünkü düşük netin nedeni farklı olabilir.
Öğrenci bir derste ciddi konu eksikleri yaşayabilir. Başka bir derste konuları bildiği hâlde birkaç kritik hata yapıyor olabilir. Bir başka ders ise öğrencinin hedeflediği puan türü açısından daha belirleyici olabilir.
Bu nedenle çalışma süresini belirleyen yalnızca mevcut net değildir.
Asıl soru şudur:
Ayıracağım bir saat, hangi derste bana daha fazla gelişim sağlayabilir?
Her Derse Eşit Zaman Ayırmak Doğru mu?
Eşitlik ilk bakışta düzenli görünür.
Örneğin sayısal öğrencisi her gün:
bir saat matematik,
bir saat fizik,
bir saat kimya,
bir saat biyoloji
çalışabilir.
Fakat öğrencinin ihtiyaçları eşit değilse zamanın eşit dağıtılması verimli olmayabilir.
Matematikte büyük eksikleri bulunan, kimyada ise güçlü olan öğrencinin iki derse aynı zamanı ayırması akademik ihtiyacıyla örtüşmeyebilir.
Çalışma programı derslere değil, öğrencinin ihtiyaçlarına göre dengelenmelidir.
Önce Hedefi Belirle
AYT çalışma planı öğrencinin hedefinden bağımsız düşünülemez.
Sayısal, eşit ağırlık ve sözel öğrencilerinin AYT içerisindeki öncelikleri aynı değildir.
Bunun yanında aynı puan türündeki iki öğrencinin hedefleri de farklı olabilir.
Bu nedenle:
“AYT’de en önemli ders hangisi?”
sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur.
Daha doğru soru:
“Benim hedefim açısından hangi derslerde gelişim daha kritik?”
olmalıdır.
En Düşük Netli Derse En Fazla Zaman mı?
Her zaman değil.
Bir öğrencinin:
Matematik: 24
Fizik: 6
Kimya: 9
Biyoloji: 10
net yaptığını düşünelim.
Yalnızca en düşük sayıya bakarsak fizik öncelikli görünür.
Ancak öğrencinin fizikteki yanlışlarının yalnızca birkaç belirli konudan geldiğini, matematikte ise çok daha geniş bir eksik alan bulunduğunu varsayalım.
Bu durumda çalışma önceliği yalnızca net sıralamasına bakılarak belirlenemez.
Net sonuçtur; planlama için nedenlere ihtiyacımız vardır.
Güçlü Dersler Tamamen Bırakılmalı mı?
Hayır.
Öğrencilerin yaptığı hatalardan biri zayıf derslerine yoğunlaşırken güçlü oldukları dersleri tamamen bırakmaktır.
Bir süre sonra güçlü derste:
bilgi unutulabilir,
soru çözüm hızı düşebilir,
deneme performansı gerileyebilir.
Bu nedenle çalışma süresinin büyük bölümü ihtiyaç duyulan alanlara yöneltilse bile güçlü derslerin korunması gerekir.
Ama koruma çalışması ile geliştirme çalışmasının süresi aynı olmak zorunda değildir.
“Koruma” ve “Geliştirme” Çalışmasını Ayır
Bu ayrım çalışma programını daha anlaşılır hâle getirir.
Koruma çalışması
Öğrencinin zaten güçlü olduğu alanlarda mevcut performansı sürdürmeyi amaçlar.
Karma sorular, kısa tekrarlar ve branş denemeleri kullanılabilir.
Geliştirme çalışması
Öğrencinin net kaybettiği veya bilgi eksikliği yaşadığı alanlara yönelir.
Konu çalışması, hedefli soru çözümü ve hata analizi daha yoğun olabilir.
Bu durumda her ders programda bulunabilir ancak her ders aynı ağırlıkta bulunmaz.
En Çok Zaman Alan Ders En Önemli Ders Değildir
Öğrenci bazen matematik çalışırken iki saat geçirir, biyoloji çalışırken kırk dakika.
Buradan matematiğin mutlaka daha önemli olduğu sonucu çıkmaz.
Derslerin öğrenme biçimleri farklı olabilir.
Bazı çalışmalar yoğun problem çözme gerektirirken bazıları tekrar ve hatırlama ağırlıklı olabilir.
Bu nedenle yalnızca çalışma süresini karşılaştırmak yerine o sürenin sonunda ne kazanıldığına bakmak gerekir.
Zamanın Getirisine Bak
Çalışma programında önemli kavramlardan biri marjinal gelişim potansiyelidir.
Basitçe şu soruyu sorabiliriz:
Bir saat daha çalışırsam hangi derste anlamlı gelişim elde etme ihtimalim daha yüksek?
Örneğin öğrencinin biyolojide birkaç konu eksiği bulunuyor ve bu eksikler kısa sürede tamamlanabiliyorsa burada yapılacak çalışma hızlı karşılık verebilir.
Başka bir derste ise çok temel eksikler bulunabilir ve daha uzun bir çalışma süreci gerekebilir.
İkisi de önemlidir.
Fakat programdaki ağırlıkları farklı olabilir.
Sadece Kolay Net Peşinde Koşmak Doğru mu?
Öğrenci kısa sürede artırabileceği derslere yönelerek net kazanabilir.
Bu özellikle sınava yakın dönemlerde mantıklı olabilir.
Ancak uzun vadeli hazırlıkta yalnızca kolay kazanımlara yönelmek bazı büyük eksiklerin sürekli ertelenmesine neden olabilir.
Bu nedenle zaman faktörü önemlidir.
Sınava dokuz ay kala yapılan plan ile son bir ayda yapılan plan aynı olmamalıdır.
Sınava Uzakken Öncelik Nasıl Belirlenmeli?
Sınava yeterli zaman varsa öğrencinin temel eksikleri üzerinde daha kapsamlı çalışılabilir.
Çünkü zor gelişen alanların iyileşmesi için zaman vardır.
Bu dönemde yalnızca kısa vadeli net kazancı düşünmek yerine sağlam bir akademik temel oluşturmak daha değerlidir.
Özellikle birbirinin üzerine kurulan konularda eksiklerin ertelenmemesi gerekir.
Sınava Yaklaşınca Öncelikler Değişebilir
Sınava yaklaşıldığında çalışma süresinin değeri artar.
Artık her eksik aynı ölçüde ele alınamayabilir.
Öğrencinin:
sık karşılaştığı,
temelini bildiği,
kısa sürede geliştirebildiği,
denemelerde tekrar tekrar kaybettiği
alanlar daha yüksek öncelik kazanabilir.
Bu, zor konuların değersiz olduğu anlamına gelmez.
Zaman azaldıkça seçim yapmak daha önemli hâle gelir.
Matematiğe Ne Kadar Zaman Ayrılmalı?
Herkes için geçerli bir saat söylemek doğru değildir.
Matematiğe ayrılacak süre:
mevcut nete,
hedefe,
konu eksiklerine,
işlem hızına,
soru çözme becerisine,
diğer derslerin durumuna
göre belirlenmelidir.
Örneğin matematikte güçlü fakat fizikte ciddi eksikleri olan bir öğrenci için bütün çalışma zamanının matematiğe verilmesi verimli olmayabilir.
Fizik Çalışma Süresi Nasıl Belirlenmeli?
Fizikte düşük netin nedeni önemlidir.
Öğrenci kavramları mı bilmiyor?
Formülleri biliyor ama uygulayamıyor mu?
Matematiksel işlemlerde mi zorlanıyor?
Grafik yorumlayamıyor mu?
Belirli birkaç konuda mı sorun yaşıyor?
Bu sorular cevaplanmadan yalnızca:
“Fiziğe daha fazla çalış.”
demek yeterince açıklayıcı değildir.
Kimya İçin Aynı Mantık Geçerli mi?
Evet.
Öğrencinin kimyada bilgi eksikleri ile problem çözme eksikleri birbirinden ayrılmalıdır.
Bazı konularda kısa tekrar yeterli olabilirken bazı alanlarda yeniden yapılandırılmış konu çalışması gerekebilir.
Bu nedenle çalışma süresi yalnızca yanlış sayısına göre değil, yanlışın niteliğine göre belirlenmelidir.
Biyolojiye Az Zaman Ayırmak Doğru mu?
Biyoloji bazen öğrenciler tarafından:
“Okurum, hallederim.”
şeklinde ertelenebilir.
Fakat bilgi birikimi düzenli tekrar edilmediğinde unutma görülebilir.
Uzun süre hiç çalışmayıp sınava yakın yoğun tekrar yapmak yerine, daha kısa fakat düzenli çalışmalar bazı öğrenciler için daha işlevsel olabilir.
Yine de bunun tek doğru yöntem olduğu söylenemez.
Öğrencinin öğrenme ve unutma örüntüsü izlenmelidir.
Eşit Ağırlık Öğrencisi İçin Öncelik Nasıl Belirlenir?
Eşit ağırlık öğrencisinde matematik ile Türk dili ve edebiyatı-sosyal bilimler performansı birlikte değerlendirilmelidir.
Öğrenci yalnızca sevdiği derse yoğunlaşırsa puan türünün diğer ayağında önemli kayıplar yaşayabilir.
Örneğin matematiği güçlü bir öğrenci sürekli matematik çözerek kendisini üretken hissedebilir.
Fakat asıl gelişim ihtiyacı başka bölümde olabilir.
Çalışma programı öğrencinin sevdiği dersleri değil, ihtiyacını yansıtmalıdır.
Sevdiğim Derse Daha Fazla Çalışıyorum
Bu çok doğal bir davranıştır.
İnsan başarılı olduğu alanda çalışırken daha fazla ilerleme hisseder.
Sorular çözülür.
Doğrular gelir.
Motivasyon yükselir.
Zayıf derste ise çalışma daha yorucudur.
Bu nedenle öğrenci farkında olmadan güçlü olduğu derse daha fazla zaman ayırabilir.
Çalışma programı bu eğilimi dengelemelidir.
En Zayıf Derse Bütün Zamanı Vermek
Bunun tersi de sorun yaratabilir.
Öğrenci:
“Fiziğim kötü, artık sadece fizik çalışacağım.”
diyebilir.
Bu kez diğer derslerdeki performans korunamaz.
AYT tek bir dersin sınavı değildir.
Bir alanı geliştirirken diğer alanlarda oluşacak kayıp da hesaba katılmalıdır.
Haftalık Plan Günlük Plandan Daha Açıklayıcı Olabilir
Her gün bütün dersleri çalışmak zorunlu değildir.
Bazı öğrenciler için çalışma zamanını haftalık düşünmek daha kullanışlı olabilir.
Örneğin belirli bir ders haftanın bazı günlerinde yoğun, diğer günlerde kısa tekrar şeklinde bulunabilir.
Böylece hem uzun çalışma blokları oluşturulabilir hem de derslerin tamamen unutulması engellenebilir.
Çalışma Süresini Saatle mi Ölçmeliyim?
Saat önemli bir veridir fakat tek başına yeterli değildir.
Üç saat masa başında oturmak ile üç saat etkili çalışmak aynı değildir.
Program:
“Bugün iki saat fizik.”
şeklinde kurulabileceği gibi daha somut hedeflerle desteklenebilir:
Belirli konuyu tekrar et.
Belirli soru setini tamamla.
Yanlışları analiz et.
Branş denemesini çöz.
Böylece süre ile çıktı birlikte takip edilir.
Net Başına Çalışma Süresi Hesaplanabilir mi?
Kesin bir matematiksel formül oluşturmak doğru olmaz.
“10 saat çalışırsan 3 net artar.”
gibi bir ilişki eğitimde güvenilir değildir.
Fakat öğrenci kendi verilerini inceleyebilir.
Son haftalarda hangi derse ne kadar zaman ayırdı?
Hangi derslerde yanlışlar azaldı?
Hangi konularda ilerleme olmadı?
Bu karşılaştırma programın verimliliği hakkında fikir verebilir.
Deneme Sonuçları Programı Nasıl Değiştirmeli?
Tek bir denemeden sonra programı tamamen değiştirmek yerine birkaç denemedeki örüntüye bakmak daha anlamlıdır.
Örneğin son dört denemede fizik sürekli aynı konulardan net kaybettiriyorsa çalışma ağırlığı artırılabilir.
Matematik neti belirli bir bantta güvenilir biçimde korunuyorsa burada koruma programına geçilebilir.
Deneme yalnızca seviyeyi ölçmez; sonraki haftanın planına veri sağlar.
Öncelik Matrisi Oluştur
Dersleri değerlendirirken dört ölçüt kullanılabilir:
1. Hedef açısından önemi
2. Mevcut eksik düzeyi
3. Gelişim potansiyeli
4. Kalan zaman
Bu dört ölçüt birlikte düşünüldüğünde çalışma süresi daha bilinçli dağıtılabilir.
En düşük net otomatik olarak birinci sıraya çıkmaz.
En yüksek katsayılı görülen ders de otomatik olarak bütün zamanı almaz.
Öncelik, birden fazla verinin sonucudur.
Haftalık Olarak Yeniden Değerlendir
Çalışma planı aylar boyunca değişmeden kalmak zorunda değildir.
Öğrenci geliştikçe ihtiyaçları değişir.
Bir ay önce büyük problem olan konu artık çözülmüş olabilir.
Başka bir ders yeni öncelik hâline gelebilir.
Bu nedenle haftalık değerlendirmelerde:
Ne gelişti?
Ne sabit kaldı?
Hangi hata tekrar ediyor?
Hangi ders korunmalı?
Hangi dersin ağırlığı artırılmalı?
soruları sorulabilir.
Öğretmen Neden Bu Kararda Önemlidir?
Öğrenci kendi netlerini görebilir.
Ancak bazen yalnızca sonuç üzerinden karar verir.
Öğretmen ise öğrencinin çözüm sürecini de gözlemleyebilir.
Bir dersin düşük neti büyük bir bilgi eksikliğinden mi geliyor, yoksa birkaç kolay düzeltilebilir davranıştan mı?
Bu ayrım çalışma süresinin doğru dağıtılmasında önemlidir.
Veli Ne Yapmalı?
Veliler bazen öğrencinin zayıf dersini görüp:
“Bundan sonra bütün ağırlığı matematiğe ver.”
veya:
“Fizik çok düşük, sadece fizik çalış.”
diyebilir.
Fakat çalışma programı tek bir deneme sonucuna göre kurulursa öğrencinin genel dengesi bozulabilir.
Veli için daha anlamlı olan, öğrencinin programının hangi verilere göre oluşturulduğunu takip etmektir.
Çünkü doğru plan en çok çalışılan plan değil, öğrencinin ihtiyacına en doğru karşılık veren plandır.
Saruhan Kurs’ta Ders Önceliğini Nasıl Belirliyoruz?
Saruhan Kurs’ta öğrencinin çalışma programını yalnızca en düşük netine bakarak oluşturmuyoruz.
Önce öğrencinin:
hedefini,
mevcut seviyesini,
konu eksiklerini,
deneme sonuçlarını,
yanlış türlerini,
süre kullanımını
ve birebir derslerdeki performansını birlikte değerlendiriyoruz.
Ardından dersleri ve konuları aynı ağırlıkta ele almak yerine önceliklendiriyoruz.
Gelişen alanlarda çalışma yoğunluğu azaltılıp koruma yapılabilir.
Tekrar eden problem bulunan alanlara daha fazla zaman ayrılabilir.
Böylece program sabit bir ders çizelgesi olmaktan çıkar.
Öğrenci geliştikçe değişen yaşayan bir plana dönüşür.
Sık Sorulan Sorular
AYT’de en çok hangi derse çalışmalıyım?
Herkes için tek bir cevap yoktur. Hedefiniz, mevcut netleriniz, konu eksikleriniz, gelişim potansiyeliniz ve sınava kalan süre birlikte değerlendirilmelidir.
En düşük netli derse daha fazla zaman ayırmalı mıyım?
Her zaman değil. Düşük netin nedeni ve ne kadar geliştirilebilir olduğu belirlenmelidir.
Güçlü olduğum dersi bırakabilir miyim?
Tamamen bırakmak performans kaybına neden olabilir. Güçlü derslerde daha düşük yoğunlukta koruma çalışmaları yapılabilir.
Her gün bütün AYT derslerini çalışmalı mıyım?
Zorunlu değildir. Derslerin haftalık dağılımı öğrencinin ihtiyacına göre planlanabilir.
Matematiğe günde kaç saat çalışmalıyım?
Herkes için geçerli bir süre yoktur. Matematik düzeyiniz ve diğer derslerdeki ihtiyaçlarınız birlikte değerlendirilmelidir.
Çalışma programımı ne sıklıkla değiştirmeliyim?
Her düşük denemeden sonra değiştirmek yerine belirli aralıklarla birkaç denemenin ve çalışma verilerinin birlikte değerlendirilmesi daha anlamlıdır.
Sevdiğim derse daha fazla çalışmak yanlış mı?
Tek başına yanlış değildir. Ancak bu durum gerçek akademik ihtiyaçların ertelenmesine neden oluyorsa programın dengelenmesi gerekir.
Kısa Özet
• Her derse eşit zaman ayırmak zorunda değilsiniz.
• En düşük net otomatik olarak en yüksek öncelik değildir.
• Hedefinizi çalışma planına dahil edin.
• Güçlü dersleri tamamen bırakmayın.
• Koruma ve geliştirme çalışmalarını birbirinden ayırın.
• Sınava kalan süreyi hesaba katın.
• Sevdiğiniz derslere gereğinden fazla yönelmediğinizi kontrol edin.
• Çalışma süresinin yanında çalışma çıktısını da ölçün.
• Tek deneme yerine birkaç denemedeki örüntüye bakın.
• Programınızı öğrencinin gelişimine göre güncelleyin.
Saruhan Hoca’nın Görüşü
Öğrencinin çalışma süresini derslere eşit dağıtması ilk bakışta adil görünür.
Fakat eğitimde adalet her zaman eşitlik değildir.
Çünkü öğrencinin her dersteki bilgisi, eksiği ve gelişim ihtiyacı aynı değildir.
Bu nedenle doğru çalışma programının temel sorusu:
“Hangi derse kaç saat vermeliyim?”
değildir.
Asıl soru:
“Elimdeki sınırlı zamanı hangi akademik ihtiyaca yönelttiğimde en anlamlı gelişimi elde edebilirim?”
olmalıdır.
Bu ölçüt bizi iki uçtan da uzaklaştırır. Ne yalnızca öğrencinin en zayıf dersine yöneliriz ne de en güçlü dersini başarı hissi verdiği için gereğinden fazla çalıştırırız.
Güçlü olan korunur. Eksik olan geliştirilir. Öncelik ise hedefe ve öğrencinin değişen verilerine göre yeniden belirlenir.
Çünkü iyi hazırlanmış bir çalışma programı zamanı dersler arasında paylaştıran bir çizelge değildir.
Öğrencinin sınırlı zamanını, gelişme ihtimalinin en yüksek olduğu yere yönelten akademik bir karardır.
Yararlanılan Kaynaklar
• ÖSYM – YKS/AYT sınav yapısı ve yayımlanan sorular
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim öğretim programları
• Öz düzenlemeli öğrenme ve zaman yönetimi üzerine eğitim araştırmaları
• Öğrenme, geri bildirim ve ölçme-değerlendirme literatürü
İlgili Makaleler
• AYT Netleri Neden Dalgalanır?
• AYT’de Çok Yanlış Yapıyorum, Ne Yapmalıyım?
• AYT’de Bildiğim Soruları Neden Yapamıyorum?
• AYT Denemelerinde Süre Yetmiyor, Ne Yapmalıyım?
• AYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• AYT Netleri Neden Artmıyor?
• AYT’ye Nasıl Çalışılır?
Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.