AYT’de Son 1 Ay Nasıl Çalışılmalı?

Editör Notu

AYT’ye son bir ay kala öğrencinin önündeki temel problem artık zamanın az olması değildir.

Asıl problem, kalan zamanı neye ayıracağına karar vermektir.

Bu dönemde öğrenci masasına baktığında aynı anda birçok ihtiyaç görebilir:

Eksik konular.

Bitmemiş kaynaklar.

Eski yanlışlar.

Branş denemeleri.

Genel denemeler.

Unutulan bilgiler.

Tekrar edilmesi gereken konular.

Bunların hepsini yetiştirmeye çalışmak öğrencinin çalışma süresini artırabilir; fakat verimini aynı ölçüde artırmayabilir.

Son ayın çalışma mantığı önceki aylardan bu nedenle farklıdır.

Artık amaç çalışma alanını sürekli genişletmek değil, sınav performansını etkileyen alanları giderek daha doğru seçmektir.

 

Önce Son Durumu Gör

Son aya yeni bir program hazırlayarak değil, mevcut durumu analiz ederek başlanmalıdır.

Öğrenci son birkaç AYT denemesini yan yana koyabilir.

Şu sorular önemlidir:

Hangi derslerde netler istikrarlı?

Hangi derslerde dalgalanma fazla?

Hangi konulardan sürekli soru kaybediliyor?

Yanlışların nedeni bilgi mi?

Unutma mı?

İşlem mi?

Dikkat mi?

Süre mi?

Bu analiz son ayın çalışma planının temelini oluşturmalıdır.

 

Her Eksiği Kapatmak Mümkün Olmayabilir

Sınava bir ay kala öğrencinin hâlâ eksikleri bulunabilir.

Bu olağandır.

Fakat bu dönemde:

“Bütün eksiklerimi mutlaka kapatmalıyım.”

düşüncesi öğrenciyi verimsiz bir çalışma temposuna sürükleyebilir.

Eksikler arasında önceliklendirme yapılmalıdır.

Bazı eksikler kısa bir çalışmayla önemli gelişim sağlayabilir.

Bazıları ise çok uzun zaman gerektirirken sınav performansına sınırlı katkı sağlayabilir.

Bu nedenle son ayda önemli soru:

“Neyim eksik?”

kadar,

“Hangi eksiğime müdahale etmek şu anda daha anlamlı?”

sorusudur.

 

Yeni Konu Çalışılır mı?

Gerekliyse çalışılabilir.

“Sınava son bir ay kala yeni konu kesinlikle çalışılmaz.” şeklinde herkes için geçerli bir eğitim kuralı yoktur.

Ancak yeni konuya ayrılacak zaman öğrencinin durumuna göre değerlendirilmelidir.

Kısa sürede öğrenilebilecek ve öğrencinin önemli bir açığını kapatabilecek bir konu ile çok büyük ön bilgi eksikleri bulunan kapsamlı bir konu aynı şekilde ele alınamaz.

Kararı takvim değil, öğrencinin elde edebileceği akademik kazanım belirlemelidir.

 

Baştan Başlama Hatası

Son ayda öğrenciler bazen kaygıyla eski konulara dönüp her şeyi yeniden çalışmaya başlayabilir.

Saatlerce konu anlatımı.

Baştan not çıkarma.

Kitabın ilk sayfasından yeniden soru çözme.

Oysa öğrenci konunun büyük bölümünü zaten biliyor olabilir.

Bu durumda bütün konuyu yeniden çalışmak yerine eksik kalan bölüm belirlenmelidir.

Son ayda tekrar mümkün olduğunca hedefli olmalıdır.

 

Denemelerin Ağırlığı Artar

Son ay sınav performansının daha görünür hâle gelmesi gereken dönemdir.

Bu nedenle genel AYT denemeleri önemli bir çalışma aracına dönüşür.

Genel deneme öğrenciye aynı anda:

bilgi durumunu,

süre kullanımını,

ders geçişlerini,

soru seçimini,

zihinsel dayanıklılığını

ve hata davranışlarını

gösterir.

Ancak deneme çözmenin kendisi yeterli değildir.

 

Deneme Sayısı Değil, Deneme Döngüsü

Son ay öğrenciler arasında deneme sayısı yarışı oluşabilir.

Her gün deneme çözmek bazı öğrenciler için uygun olabilirken başka bir öğrencinin eksiklerini kapatmasına zaman bırakmayabilir.

Bu nedenle yalnızca:

“Kaç deneme çözmeliyim?”

sorusuyla plan yapmak doğru değildir.

Daha anlamlı döngü şudur:

Deneme → Analiz → Eksik müdahalesi → Tekrar → Yeni deneme

Deneme sayısı bu döngünün çalışmasına izin vermelidir.

 

Aynı Gün Analiz

Mümkün olduğunda deneme analizi fazla geciktirilmemelidir.

Çünkü öğrenci henüz:

hangi soruda kararsız kaldığını,

hangi soruya gereğinden fazla süre ayırdığını,

hangi boşu aslında yapabileceğini,

hangi doğruyu tahmin ederek yaptığını

hatırlıyor olabilir.

Bu bilgiler cevap anahtarında görünmez.

Ama sınav performansını anlamak açısından değerlidir.

 

Sadece Yanlışlara Bakma

Son ayda analiz daha hassas yapılmalıdır.

Dört tür soru özellikle incelenebilir:

Yanlışlar

Boşlar

Emin olunmadan yapılan doğrular

Gereğinden uzun süren doğrular

Öğrenci yalnızca yanlışlarına bakarsa yaklaşan bazı problemlerin sinyallerini kaçırabilir.

 

Yanlışın Nedenini Bul

Her yanlış için baştan konu çalışmak gerekli değildir.

Yanlışın nedeni:

Bilgi eksiği

Unutma

Yöntem

İşlem

Dikkat

Süre

olabilir.

Son ayda bu ayrım daha da önemlidir.

Çünkü yanlış teşhis yalnızca yanlış çalışmaya değil, değerli zamanın yanlış yere ayrılmasına neden olur.

 

Tekrar Eden Yanlışlara Öncelik Ver

Bir öğrenci son dört denemede aynı konuda veya aynı hata türünde sürekli puan kaybediyorsa burada bir örüntü vardır.

Son ayda özellikle bu örüntüler hedeflenmelidir.

Örneğin sürekli:

aynı matematik konusunda yöntem hatası,

kimyada aynı kavram karışıklığı,

biyolojide unutulan bir sistem,

fizikte belirli işlem hataları

görülüyorsa çalışma programı bunlara müdahale etmelidir.

 

Branş Denemelerini Kullan

Genel denemeler önemli olsa da branş denemelerinin değeri devam eder.

Özellikle belirli bir derste sorun yaşayan öğrenci için branş denemesi daha yoğun veri sağlar.

Örneğin genel AYT denemesinde sınırlı sayıda kimya sorusuyla karşılaşan öğrenci, kimya branş denemesiyle daha yoğun bir tarama yapabilir.

Bu nedenle genel ve branş denemeleri birbirinin alternatifi değildir.

Farklı amaçlara hizmet ederler.

 

Eski Konuları Canlı Tut

Son ayın önemli amaçlarından biri yeni bilgi kazanmanın yanında mevcut bilgiyi korumaktır.

Aylar önce öğrenilen konular:

karma sorular,

branş denemeleri,

kısa notlar,

aktif hatırlama

ve eski yanlışlar

aracılığıyla yeniden kullanılmalıdır.

Çünkü sınav günü öğrencinin yalnızca son haftalarda çalıştığı konulara değil, bütün yıl boyunca öğrendiği bilgilere ihtiyacı olacaktır.

 

Aktif Tekrar Yap

Tekrar yalnızca not okumak değildir.

Öğrenci kitabı kapatıp kendisine sorabilir:

Bu konudan ne hatırlıyorum?

Temel ilişkiler neler?

En çok neyi karıştırıyorum?

Hangi soru tipinde hata yapıyorum?

Bilgiyi hafızadan geri çağırmak öğrencinin gerçekten neyi bildiğini görmesini sağlar.

 

Yanlış Defterini Yeniden Kullan

Yıl boyunca tutulan yanlış notları varsa son ay bunların en değerli olduğu dönemlerden biridir.

Fakat bütün yanlışları yeniden çözmek gerekli olmayabilir.

Özellikle:

tekrar eden,

öğretici,

kritik kavram içeren

ve öğrencinin hâlâ zorlandığı

sorular seçilebilir.

Amaç geçmişte yapılan bütün hataları yeniden görmek değil, hâlâ risk oluşturan hataları ortadan kaldırmaktır.

 

Yeni Kaynak Başlanır mı?

Gerekliyse başlanabilir.

Fakat son ay sırf elindeki kitap bitti diye yeni ve kapsamlı bir soru bankasına başlamak zorunlu değildir.

Kaynak belirli bir ihtiyaca hizmet etmelidir.

Örneğin:

branş denemesi,

genel deneme,

belirli bir konu taraması

veya ihtiyaç duyulan soru seviyesi.

Son ayda kitap bitirmek bir hedef değil, öğrenmeyi destekleyen araç olmalıdır.

 

Bitmemiş Kitaplar Problem mi?

Hayır.

Bir öğrencinin masasında yarım kalmış üç kitap bulunması sınava hazır olmadığı anlamına gelmez.

Kaynağın tamamlanma oranı ile öğrencinin sınav performansı aynı şey değildir.

Bir kitapta öğrencinin ihtiyacı olmayan yüzlerce soru bulunabilir.

Bu nedenle son ay:

“Bu kitabı bitirmeliyim.”

yerine:

“Bu kitaptan hâlâ hangi sorulara ihtiyacım var?”

sorusu daha anlamlıdır.

 

Zor Soru Takıntısından Kaçın

Sınava yaklaştıkça bazı öğrenciler yalnızca çok zor sorular çözmenin kendilerini geliştireceğini düşünebilir.

Oysa sınav performansını belirleyen önemli unsurlardan biri yapılabilir soruları güvenilir biçimde yapabilmektir.

Öğrenci orta düzey sorularda hâlâ gereksiz kayıplar yaşıyorsa yalnızca en zor sorulara yönelmek doğru öncelik olmayabilir.

 

Süre Yönetimini Netleştir

Son ayda öğrenci sınav süresini nasıl kullanacağını büyük ölçüde tanımaya başlamalıdır.

Hangi dersten başlıyor?

Bir soruda ne kadar ısrar ediyor?

İlk turda hangi soruları bırakıyor?

Kontrol için zaman kalıyor mu?

Bunların tek bir doğru cevabı yoktur.

Önemli olan öğrencinin kendisi için işleyen bir sınav düzeni geliştirmesidir.

 

Sürekli Strateji Değiştirme

Her denemede farklı bir çözüm sırası denemek son haftalarda kararsızlık oluşturabilir.

Elbette işe yaramayan strateji değiştirilebilir.

Ancak çalışan bir sistem bulunduysa sınava yaklaştıkça bunun daha tutarlı uygulanması yararlı olabilir.

Son ayın amacı sürekli yeni yöntem aramak değil, işleyen yöntemi güvenilir hâle getirmektir.

 

Dikkat Hatalarını Ciddiye Al

Son ayda:

“Dikkatsizlikten gitti.”

cümlesi analiz edilmelidir.

Çünkü tekrarlanan dikkatsizlik artık rastlantı değildir.

Öğrenci:

soruyu hızlı mı okuyor,

olumsuz ifadeleri mi kaçırıyor,

işlemleri düzensiz mi yapıyor,

sonucu kontrol etmeden mi işaretliyor?

Davranış belirlenirse çözüm de daha somut olur.

 

TYT–AYT Dengesi

Son ay yalnızca AYT çalışmak veya yalnızca TYT denemelerine yönelmek herkes için doğru değildir.

Öğrencinin mevcut sonuçları dikkate alınmalıdır.

AYT açığı büyükse AYT ağırlığı artabilir.

TYT performansı geriliyorsa TYT’nin korunması gerekir.

Bu denge sabit bir yüzdeyle değil, öğrencinin güncel verileriyle kurulmalıdır.

 

Her Gün Aynı Yoğunlukta Çalışmak Gerekmez

Son ayın her gününü maksimum çalışma günü hâline getirmek sürdürülebilir olmayabilir.

Deneme günü ile yoğun konu tamamlama günü aynı değildir.

Bazı günler:

deneme + analiz,

bazı günler:

eksik kapatma + soru,

bazı günler:

tekrar + daha hafif çalışma

şeklinde planlanabilir.

Önemli olan toplam sistemin düzenli ilerlemesidir.

 

Uyku Düzenini Sınava Yaklaştır

Son haftalarda gece çok geç saatlere kadar çalışıp sabah geç uyanmak sınav günü açısından sorun oluşturabilir.

Öğrencinin zihinsel olarak sınav saatlerinde aktif olmaya alışması önemlidir.

Bu nedenle uyku ve uyanma düzeni kademeli biçimde gerçek sınav gününe yaklaştırılabilir.

 

Son Hafta Her Şeyi Değiştirme

Sınava birkaç gün kala tamamen yeni bir çalışma sistemi kurmak çoğu öğrenci için gerekli değildir.

Çalışan düzen korunabilir.

Denemelerden gelen kritik eksiklere kısa müdahaleler yapılabilir.

Eski bilgiler hatırlatılabilir.

Ama öğrencinin kendisini:

“Son anda her şeyi düzeltmeliyim.”

baskısına sokması yararlı değildir.

 

Son Günler Çalışılır mı?

Çalışılabilir.

Ancak son günlerde amaç büyük öğrenme yükleri oluşturmak değil, mevcut bilgiyi erişilebilir tutmak olabilir.

Kısa tekrarlar,

öğrencinin kendi notları,

daha önce işaretlediği önemli sorular

kullanılabilir.

Öğrencinin zihinsel ve fiziksel olarak sınava hazır olması da akademik hazırlığın bir parçasıdır.

 

Deneme Netleri Dalgalanırsa

Son ayda netlerin her denemede düzenli biçimde yükselmesi beklenmemelidir.

Denemelerin zorluk düzeyi ve soru dağılımı farklı olabilir.

Bu nedenle tek bir düşük deneme sonucu büyük program değişikliğine neden olmamalıdır.

Son birkaç denemenin eğilimi ve hata dağılımı birlikte değerlendirilmelidir.

 

Son Ayda Hedef Değiştirilir mi?

Deneme sonuçlarına göre çalışma hedefleri elbette güncellenebilir.

Fakat öğrencinin her kötü denemeden sonra bütün sınav hedefini yeniden sorgulaması sağlıklı değildir.

Çalışma hedefi ile uzun vadeli hedef birbirinden ayrılmalıdır.

Bugün değişmesi gereken şey bazen hedef değil, hedefe ulaşmak için kullanılan yöntemdir.

 

Veli Ne Yapmalı?

Son ay öğrencinin kaygısının arttığı dönem olabilir.

Velinin de kaygılanması doğaldır.

Ancak sürekli:

“Kaç net yaptın?”

“Yetişecek mi?”

“Arkadaşların kaç yapıyor?”

“Bu kadar çalışmak yeterli mi?”

soruları öğrencinin akademik sorunlarını çözmez.

Bu dönemde velinin en değerli katkılarından biri evdeki gereksiz akademik gerilimi azaltmak ve öğrencinin çalışma sisteminin profesyonel biçimde takip edildiğinden emin olmaktır.

 

Saruhan Kurs’ta Son Ay Nasıl Planlanıyor?

Saruhan Kurs’ta son aya girildiğinde öğrencinin programını otomatik olarak daha yoğun hâle getirmiyoruz.

Önce veriye bakıyoruz.

Son denemelerde hangi dersler gelişmiş?

Hangi hata türleri devam ediyor?

Hangi konular gerçekten eksik?

Hangileri yalnızca kısa tekrar istiyor?

Süre nerede kaybediliyor?

Birebir derslerde öğrencinin soru çözümünü doğrudan gözlemliyor, deneme sonuçları ve ödevlerle bu gözlemi karşılaştırıyoruz.

Ardından çalışma alanını daraltıyoruz.

Bir öğrencinin son ayda yeni bir konu öğrenmesi gerekebilir.

Başka bir öğrencinin daha fazla denemeye ihtiyacı olabilir.

Bir diğerinin ise yeni hiçbir kaynağa ihtiyacı yoktur; eski yanlışlarını düzeltmesi yeterli olabilir.

Kişiye özel çalışma tam da bu noktada anlam kazanır.

Çünkü zaman azaldığında öğrenciler arasındaki farklılıklar ortadan kalkmaz.

Daha önemli hâle gelir.

 

Sık Sorulan Sorular

AYT’ye son 1 ay kala netler artar mı?

Artabilir. Ancak gelişimin miktarı öğrencinin mevcut seviyesi, eksiklerinin niteliği ve çalışma sistemine bağlıdır.

Son 1 ayda konu çalışılır mı?

Gerekliyse evet. Ancak hangi konunun çalışılacağı kalan süre ve öğrencinin sağlayabileceği kazanım dikkate alınarak belirlenmelidir.

Son ay her gün deneme çözülmeli mi?

Herkes için geçerli böyle bir kural yoktur. Deneme sıklığı öğrencinin seviyesine, eksiklerine ve analiz için gereken zamana göre belirlenmelidir.

Son ay yeni kaynak başlanır mı?

Belirli bir ihtiyacı karşılıyorsa başlanabilir. Sadece kaynak bitirmek amacıyla kapsamlı yeni kitaplara başlamak gerekli değildir.

Son ay branş denemesi mi genel deneme mi çözülmeli?

İkisi birlikte kullanılabilir. Genel denemeler bütün sınav performansını, branş denemeleri ise belirli bir dersteki sorunları daha yoğun biçimde değerlendirmeye yardımcı olur.

Son ay unutulan konular nasıl tekrar edilmeli?

Kısa notlar, aktif hatırlama, karma sorular, eski yanlışlar ve denemeler kullanılabilir. Her konuyu baştan çalışmak gerekli değildir.

Son hafta çalışmayı bırakmalı mıyım?

Bütün öğrenciler için geçerli böyle bir kural yoktur. Çalışmanın yoğunluğu ve biçimi öğrencinin durumuna göre ayarlanabilir.

 

Kısa Özet

• Son birkaç denemenizi birlikte değerlendirin.
• Bütün eksikleri aynı önemde görmeyin.
• Son ayda gerekliyse konu çalışın.
• Baştan konu çalışma alışkanlığından kaçının.
• Genel ve branş denemelerini birlikte kullanın.
• Deneme sayısından çok analiz kalitesine önem verin.
• Yanlış, boş ve kararsız doğruları inceleyin.
• Tekrar eden hata örüntülerine öncelik verin.
• Eski bilgileri aktif biçimde geri çağırın.
• Yeni kaynakları yalnızca gerçek ihtiyaç varsa kullanın.
• Süre ve soru bırakma stratejinizi netleştirin.
• Uyku düzeninizi sınav saatlerine yaklaştırın.
• Son haftalarda çalışan sisteminizi gereksiz yere bozmayın.

 

Saruhan Hoca’nın Görüşü

Sınava bir ay kaldığında öğrencinin önünde hâlâ yüzlerce yapılabilecek çalışma vardır.

Fakat artık temel mesele yapılabileceklerin sayısı değildir.

Hangilerinin yapılmaya değer olduğudur.

Hazırlığın ilk dönemlerinde genişlemek doğaldır. Öğrenci yeni konular öğrenir, farklı soru biçimleri görür, bilgisini büyütür.

Sınava yaklaşıldığında ise aynı mantıkla devam etmek doğru olmayabilir.

Çünkü bu aşamada öğrencinin ihtiyacı yeni öğrenmeler kadar, sahip olduğu bilgiyi sınav koşullarında güvenilir biçimde kullanabilmektir.

Bu nedenle son ayda iyi bir çalışma programının başarısını yoğunluğuyla değerlendirmek eksik kalır.

Daha anlamlı ölçüt, öğrencinin yaptığı her çalışmanın ortaya çıkarılmış bir ihtiyaca karşılık gelip gelmediğidir.

Bir deneme bir problemi gösteriyorsa çalışma o probleme yönelir. Problem ortadan kalktığında program da değişir.

Böyle bakıldığında son ay bir yetiştirme dönemi olmaktan çıkar.

Seçme dönemine dönüşür.

Ve sınava yaklaştıkça iyi hazırlığı belirleyen şey, öğrencinin ne kadar çok şey yapabildiği değil; sınırlı zamanını hangi öğrenme ihtiyacına ayırması gerektiğini ne kadar doğru belirleyebildiğidir.

 

Yararlanılan Kaynaklar

• ÖSYM – YKS/AYT sınav yapısı ve yayımlanan sorular
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim öğretim programları
• Öğrenme, aktif geri çağırma, aralıklı tekrar ve geri bildirim üzerine eğitim araştırmaları
• Ölçme-değerlendirme, öz düzenlemeli öğrenme ve sınav performansı üzerine eğitim literatürü

İlgili Makaleler

• AYT’de Son 3 Ay Nasıl Çalışılmalı?
• AYT Konuları Ne Zaman Bitmeli?
• AYT Netleri Neden Artmıyor?
• AYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• AYT’ye Nasıl Çalışılır?
• AYT Matematik Nasıl Çalışılır?
• AYT Fizik Nasıl Çalışılır?
• AYT Kimya Nasıl Çalışılır?
• AYT Biyoloji Nasıl Çalışılır?
• TYT ve AYT Birlikte Nasıl Çalışılır?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.