AYT’de Son 3 Ay Nasıl Çalışılmalı?

Editör Notu

AYT hazırlığında son üç aya girildiğinde öğrencinin önünde artık sınırsız zaman yoktur.

Bu dönemde sık yapılan iki hata vardır.

Birinci öğrenci paniğe kapılır:

“Konularım yetişmeyecek.”

İkinci öğrenci ise:

“Daha üç ay var.”

diyerek aynı çalışma düzenini sürdürür.

Oysa son üç ay ne panik dönemidir ne de önceki ayların aynısıdır.

Çalışmanın biçiminin değişmeye başlaması gereken dönemdir.

Artık temel soru yalnızca:

“Bugün ne çalışacağım?”

değildir.

Şu soru daha önemlidir:

“Sınava kalan zamanı hangi eksiklerime ayırırsam en fazla gelişimi sağlayabilirim?”

 

Önce Durum Tespiti Yap

Son üç aya girerken yeni bir çalışma programı hazırlamadan önce öğrencinin mevcut durumu görülmelidir.

Kaç AYT konusu kaldı?

Hangi konular öğrenildi fakat unutuldu?

Hangi derslerde netler yükseliyor?

Hangi derslerde gelişim durmuş?

Branş denemeleri başladı mı?

Genel AYT denemelerinde süre problemi var mı?

Tekrar eden yanlışlar hangileri?

Bu sorular cevaplanmadan hazırlanan program öğrencinin gerçek ihtiyacından uzak olabilir.

 

Üç Ayı Tek Parça Görme

Yaklaşık üç aylık süreyi tek bir çalışma dönemi gibi düşünmek yerine aşamalı planlamak daha kullanışlıdır.

İlk bölümde konu eksikleri hâlâ önemli olabilir.

İlerleyen süreçte karma soru ve branş denemeleri artar.

Sınava yaklaşıldıkça genel deneme, analiz ve hedefli tekrar daha fazla ağırlık kazanır.

Yani aynı programın üç ay boyunca hiç değişmeden uygulanması beklenmemelidir.

 

İlk Dönem: Eksikleri Kapat

Son üç aya girildiğinde hâlâ konu eksiği bulunması olağan olabilir.

Burada önemli olan eksiklerin miktarı ve niteliğidir.

Öğrenci önce kalan konuları listelemelidir.

Ardından:

temel olanlar,

sık soru kaybettirenler,

ön koşul oluşturanlar,

daha hızlı tamamlanabilecekler

ayrılabilir.

Böylece konu çalışması rastgele değil, önceliklendirilmiş biçimde yürütülür.

 

Her Eksiğe Aynı Süreyi Ayırma

Öğrencinin beş eksik konusu varsa her birine eşit zaman vermesi gerekmez.

Bir konu birkaç saatlik hedefli çalışmayla toparlanabilir.

Başka bir konu birkaç günlük çalışma gerektirebilir.

Üstelik bazı konular öğrencinin sınav performansını diğerlerinden daha fazla etkiliyor olabilir.

Son aylarda zaman değerlidir.

Bu nedenle çalışma süresi konu sayısına değil, ihtiyacın büyüklüğüne göre dağıtılmalıdır.

 

Konu Çalışırken Denemeyi Bırakma

Kalan konuları tamamlamak için bütün denemeleri bırakmak önemli bir hata olabilir.

Öğrenci:

“Önce bütün konular bitsin, sonra denemeye başlarım.”

dediğinde sınav pratiğini geciktirebilir.

Son üç ayda konu çalışması ile deneme çalışması çoğu öğrenci için birlikte yürümelidir.

Denemeler aynı zamanda hangi konulara dönülmesi gerektiğini gösterebilir.

 

Branş Denemelerini Artır

Bu dönemde branş denemeleri giderek daha önemli hâle gelir.

Çünkü branş denemeleri öğrencinin bir dersteki farklı konuları birlikte kullanmasını sağlar.

Örneğin AYT matematik branş denemesi:

konu bilgisini,

soru seçimini,

işlem becerisini,

süre kullanımını

ve eski konuları hatırlamayı

aynı çalışma içerisinde test eder.

Bu nedenle branş denemesi yalnızca ölçüm değil, güçlü bir öğrenme aracıdır.

 

Her Branşa Aynı Sayıda Deneme Gerekmez

Öğrencinin matematik problemi büyükse matematik branş denemelerinin ağırlığı artabilir.

Başka bir öğrencinin matematiği güçlü fakat kimya ve biyolojide unutma problemi olabilir.

Bu öğrencinin programı farklı olmalıdır.

Deneme sayısı moda göre değil, öğrencinin hata profiline göre belirlenmelidir.

 

Genel AYT Denemelerine Geçiş

Konuların önemli bölümü tamamlandıkça genel AYT denemelerinin ağırlığı artırılabilir.

Genel deneme öğrenciye yalnızca ders bilgisini göstermez.

Aynı zamanda:

süre yönetimini,

dersler arasındaki geçişi,

zor soruda takılma davranışını,

zihinsel dayanıklılığı

ve sınav stratejisini

görmeyi sağlar.

Bunların hiçbiri yalnızca konu testi çözerek tam olarak ölçülemez.

 

Deneme Sayısı Yarışına Girme

Son aylarda öğrenciler arasında şu tür konuşmalar sıklaşabilir:

“Haftada dört deneme çözüyorum.”

“Ben altı tane çözüyorum.”

“Biz her gün deneme oluyoruz.”

Fakat deneme sayısının yüksek olması tek başına avantaj değildir.

Analiz edilmeyen deneme yalnızca yeni bir sonuç üretir.

Önemli olan:

Deneme → Analiz → Müdahale → Yeni deneme

döngüsünün kurulmasıdır.

 

Deneme Analizini Aynı Gün Yap

Mümkün olduğunda deneme analizi çok geciktirilmemelidir.

Öğrenci hangi soruda kararsız kaldığını, nerede zaman kaybettiğini ve hangi soruyu neden boş bıraktığını henüz hatırlarken analiz daha değerlidir.

Sadece yanlış sorular değil:

boşlar,

emin olunmadan yapılan doğrular,

uzun süren sorular

da incelenmelidir.

 

Yanlışları Grupla

Son üç ayda yanlış defteri çok daha işlevsel hâle gelebilir.

Fakat her soruyu uzun uzun deftere geçirmek gerekmez.

Yanlışlar örneğin:

Konu eksiği

Unutma

Yöntem

İşlem

Dikkat

Süre

şeklinde ayrılabilir.

Birkaç deneme sonra hangi hata türünün sürekli tekrar ettiği görülmeye başlanır.

 

Unutulan Konulara Dön

Son aylarda öğrencinin en büyük düşmanlarından biri yalnızca öğrenmediği konular değildir.

Daha önce öğrendiği fakat unuttuğu konular da önemlidir.

Bu nedenle program yalnızca kalan konulardan oluşmamalıdır.

Eski konular:

karma sorular,

kısa tekrarlar,

yanlış sorular,

branş denemeleri

ve aktif hatırlama

ile yeniden çalışmaya dahil edilmelidir.

 

Baştan Konu Anlatımı İzleme Alışkanlığına Dikkat

Öğrenci bir bilgiyi unuttuğunda hemen saatlerce konu anlatımı izlemeye dönebilir.

Her zaman buna ihtiyaç olmayabilir.

Önce kısa bir kontrol yapılmalıdır:

Konunun tamamı mı unutuldu?

Yoksa yalnızca belirli bir bölüm mü?

Bazen birkaç sayfalık tekrar ve doğru seçilmiş sorular yeterli olabilir.

Son aylarda tekrar mümkün olduğunca hedefli olmalıdır.

 

Karma Soru Çözümünü Artır

Bu dönemde öğrencinin hangi konudan soru çözdüğünü önceden bildiği testlerin yanında karma soruların ağırlığı artırılmalıdır.

Çünkü sınavda:

“Bu bir integral sorusudur.”

veya:

“Şimdi denge sorusu geliyor.”

diye başlık bulunmaz.

Öğrencinin soruyu tanıması ve hangi bilgisini kullanacağını seçmesi gerekir.

Bu beceri karma çalışmalarla gelişir.

 

Zor Sorulara Nasıl Yaklaşılmalı?

Son aylarda yalnızca aşırı zor sorular çözmek doğru bir strateji değildir.

Öğrenci temel ve orta düzey sorularda hâlâ hata yapıyorsa önce bu kayıplar azaltılmalıdır.

Seçici sorular elbette kullanılabilir.

Ancak çalışma programının tamamını en zor sorular üzerine kurmak öğrencinin gerçek sınav performansını geliştirmeyebilir.

Önce yapılabilecek soruların güvenilir biçimde yapılması gerekir.

 

Süre Tutmaya Başla

Sınava yaklaştıkça süre daha önemli hâle gelir.

Öğrenci artık yalnızca:

“Bu soruyu yapabiliyor muyum?”

diye bakmamalıdır.

Aynı zamanda:

“Sınav koşullarında verimli biçimde yapabiliyor muyum?”

sorusunu da sormalıdır.

Branş ve genel denemelerde süre takibi bu nedenle önemlidir.

 

Soru Bırakmayı Öğren

Çalışırken zor soruyla uzun süre mücadele etmek öğreticidir.

Ancak sınavda tek bir soruya gereğinden fazla zaman harcamak başka soruların kaybedilmesine yol açabilir.

Son üç ay öğrencinin:

hangi soruda devam edeceğini,

hangi soruyu işaretleyip geri döneceğini

ve hangi noktada ilerlemesi gerektiğini

öğrenmesi gereken dönemdir.

 

TYT’yi Tamamen Bırakma

AYT ağırlığı arttığında bazı öğrenciler TYT’yi tamamen bırakabilir.

Bu da risklidir.

TYT becerileri ve hızının korunması gerekir.

Ancak TYT ile AYT arasındaki zaman dağılımı sabit olmak zorunda değildir.

Öğrencinin mevcut sonuçlarına göre değişebilir.

AYT açığı büyük olan öğrencinin çalışma ağırlığı doğal olarak AYT’ye kayabilir.

 

Güçlü Dersleri Tamamen Bırakma

Öğrenci zayıf derslerine odaklanırken güçlü derslerini haftalarca hiç çalışmayabilir.

Bu durumda daha önce kazanılmış performans gerileyebilir.

Güçlü dersler daha düşük yoğunlukla da olsa programda tutulmalıdır.

Ama asıl çalışma zamanı gelişim potansiyeli yüksek alanlara yönlendirilebilir.

 

Haftalık Program Nasıl Olmalı?

Son üç ayda haftalık program yalnızca ders isimlerinden oluşmamalıdır.

Örneğin:

Pazartesi – AYT matematik branş + analiz

Salı – Kimya eksik konu + karma soru

Çarşamba – Fizik branş + eski yanlışlar

Perşembe – Biyoloji aktif tekrar + branş

Cuma – Matematik zayıf konu çalışması

Cumartesi – Genel AYT denemesi + analiz

Pazar – Haftalık eksik tamamlama + TYT koruma çalışması

Bu yalnızca örnektir.

Gerçek program öğrencinin durumuna göre hazırlanmalıdır.

 

Günlük Program Nasıl Olmalı?

“Bugün AYT çalışacağım.”

fazla belirsizdir.

Bunun yerine:

AYT matematik branş denemesi

Analiz

Türevde çıkan iki hata türüne 20 soru

Biyoloji eski konu aktif tekrar

gibi açık görevler yazılabilir.

Görev ne kadar açık olursa uygulanıp uygulanmadığını değerlendirmek o kadar kolaylaşır.

 

Haftalık Değerlendirme Yap

Son aylarda program haftada en az bir kez gözden geçirilebilir.

Şu sorular sorulmalıdır:

Bu hafta hangi eksikler kapandı?

Hangi yanlışlar tekrar etti?

Hangi ders yükseldi?

Hangi ders geriledi?

Süre problemi devam ediyor mu?

Gelecek haftanın önceliği ne olmalı?

Böylece program alışkanlıkla değil, veriyle ilerler.

 

Netler Düşerse Panik Yapma

Son aylarda bir denemede yüksek, diğerinde düşük net gelebilir.

Bu dalgalanmalar tek başına büyük anlam taşımayabilir.

Denemelerin güçlük seviyesi ve soru dağılımı farklıdır.

Bu nedenle tek bir sonuç yerine birkaç denemenin eğilimi değerlendirilmelidir.

Asıl önemli olan hata türlerinin azalması ve yapılabilir soruların daha güvenilir biçimde çözülmesidir.

 

Netler Artmıyorsa Aynı Programa Devam Etme

Birkaç hafta boyunca çalışma düzeni uygulanıyor fakat aynı hata örüntüleri devam ediyorsa program yeniden değerlendirilmelidir.

Örneğin öğrenci sürekli soru çözüyor fakat eski konuları unutuyorsa programa tekrar eklenmelidir.

Sürekli konu çalışıyor fakat denemede süre yetişmiyorsa deneme ve süre pratiği artırılmalıdır.

Programın görevi uygulanmak değil, sonuç üretmektir.

 

Son Üç Ayda Yeni Kaynak Alınır mı?

Gerekliyse alınabilir.

Ancak yalnızca:

“Son üç ay için yeni kitap lazım.”

düşüncesiyle kaynak değiştirmek gerekli değildir.

Önce mevcut kaynakların ne kadar kullanıldığına bakılmalıdır.

Yeni kaynak belirli bir ihtiyacı karşılamalıdır.

Örneğin branş denemesi, karma soru veya belirli bir zorluk seviyesi gerekiyorsa anlamlı olabilir.

 

Uyku ve Çalışma Düzeni

Son aylarda öğrenciler çalışma süresini artırmak için uykudan fedakârlık yapabilir.

Oysa öğrenilen bilgilerin kullanılabilmesi için öğrencinin zihinsel olarak işlevsel olması gerekir.

Gece çok geç saatlere kadar çalışıp ertesi gün verimsiz olmak toplam çalışma kalitesini düşürebilir.

Sınava yaklaştıkça günlük düzenin sınav günündeki saatlere yaklaşması da yararlı olabilir.

 

Motivasyon Bekleme

Son üç ayın her günü öğrencinin yüksek motivasyonla uyanması gerçekçi değildir.

Bazı günler çalışma isteği düşük olacaktır.

Bu nedenle sistem yalnızca motivasyona bağlı olmamalıdır.

Açık görevler, belirli çalışma saatleri ve takip edilen bir program öğrencinin motivasyonu düşük olduğunda da devam etmesini kolaylaştırır.

 

Veli Ne Yapmalı?

Son aylarda velilerin kaygısı da artabilir.

Bu kaygı:

“Kaç net yaptın?”

“Arkadaşların kaç yapıyor?”

“Konular bitti mi?”

şeklinde sürekli öğrenciye aktarılırsa evdeki baskı artabilir.

Daha işlevsel yaklaşım öğrencinin çalışma sisteminin düzenli yürüyüp yürümediğini takip etmektir.

Veli sonuç yöneticisi değil, sürecin destekleyicisi olmalıdır.

 

Saruhan Kurs’ta Son 3 Ay Nasıl Planlanıyor?

Saruhan Kurs’ta son dönemde bütün öğrencilere aynı programı uygulamıyoruz.

Önce öğrencinin mevcut durumunu analiz ediyoruz.

Hangi konular eksik?

Hangi konular unutulmuş?

Hangi derslerde gelişim var?

Hangi hata türleri tekrarlanıyor?

Süre problemi nerede oluşuyor?

Ardından birebir ders, ödev, branş denemeleri ve genel denemelerden gelen verilerle çalışma planını güncelliyoruz.

Bir öğrencinin daha fazla konu çalışmasına ihtiyacı olabilir.

Başka bir öğrencinin konuları tamamdır fakat deneme performansı düşüktür.

Bir diğer öğrencinin ise birkaç kritik konu eksiğini kapatması yeterli olabilir.

Son üç ayda zamanın değeri arttığı için her öğrenciye aynı şeyi daha fazla yaptırmak yerine, öğrencinin en fazla gelişim sağlayacağı noktaya müdahale etmek gerekir.

 

Sık Sorulan Sorular

AYT’ye son 3 ay kala netler artar mı?

Evet, artabilir. Ancak artış miktarı öğrencinin başlangıç seviyesi, eksikleri ve çalışma sistemine bağlıdır. Her öğrenci için aynı gelişim beklenemez.

Son 3 ayda konu çalışılır mı?

Eksik varsa çalışılır. Ancak konu çalışması deneme, karma soru ve tekrarlarla birlikte yürütülmelidir.

Son 3 ayda kaç deneme çözülmeli?

Herkes için geçerli sabit bir sayı yoktur. Deneme sıklığı öğrencinin seviyesine ve analiz için ayırabileceği zamana göre belirlenmelidir.

Branş denemesi mi genel deneme mi?

İkisi farklı amaçlara hizmet eder. Branş denemeleri ders bazındaki gelişimi, genel denemeler ise bütün AYT performansını ve süre yönetimini değerlendirmeye yardımcı olur.

Son aylarda TYT mi AYT mi çalışılmalı?

Oran öğrencinin mevcut TYT ve AYT sonuçlarına göre belirlenmelidir. Her öğrenci için tek bir doğru oran yoktur.

Son 3 ayda yeni kaynak başlanır mı?

Belirli bir ihtiyacı karşılıyorsa başlanabilir. Ancak yalnızca kaynak sayısını artırmak için yeni kitap almak gerekli değildir.

Konularım yetişmediyse ne yapmalıyım?

Kalan konular listelenmeli, önem ve ihtiyaç düzeyine göre önceliklendirilmeli; deneme çalışmaları tamamen bırakılmadan hedefli bir tamamlama planı oluşturulmalıdır.

 

Kısa Özet

• Önce mevcut durumunuzu analiz edin.
• Üç ay boyunca aynı programı uygulamayın.
• Kalan konuları önceliklendirin.
• Konu çalışırken denemeleri bırakmayın.
• Branş denemelerini kademeli olarak artırın.
• Genel AYT denemelerine düzenli yer verin.
• Her denemeyi analiz edin.
• Eski konuları karma sorularla canlı tutun.
• Tekrarları hedefli yapın.
• Süre yönetimi üzerinde çalışın.
• TYT’yi tamamen bırakmayın.
• Haftalık olarak programı güncelleyin.
• Net dalgalanmalarını tek denemeyle değerlendirmeyin.
• Son dönemi kaynak yarışına dönüştürmeyin.

 

Saruhan Hoca’nın Görüşü

Son üç aya giren öğrencinin en büyük hatalarından biri, kalan zamanı yalnızca bir geri sayım olarak görmesidir.

90 gün.

60 gün.

30 gün.

Sayı küçüldükçe kaygı büyür.

Oysa benim için önemli olan kaç gün kaldığından önce, o günlerin neye dönüştürüleceğidir.

Üç ay oldukça uzun bir süredir; yanlış kullanıldığında ise şaşırtıcı derecede kısa olabilir.

Bu dönemde öğrencinin her şeyi yeniden öğrenmeye çalışmasını da doğru bulmam.

Her şeyi yetiştirmeye çalışmasını da.

Önce neyin gerçekten eksik olduğunu bulmak gerekir.

Sonra öğrencinin zamanını oraya yönlendirmek.

Çünkü sınava yaklaştıkça çalışma programının değeri, içinde ne kadar çok görev olduğuyla değil; gereksiz olanların ne kadar iyi ayıklandığıyla da ölçülür.

Bir öğrencinin son aylarda ihtiyacı daha fazla telaş değil, giderek daha isabetli kararlar vermektir.

Sınava kalan zaman azaldıkça çalışma genişlememeli; öğrencinin gerçek ihtiyacına doğru daralmalıdır.

 

Yararlanılan Kaynaklar

• ÖSYM – YKS/AYT sınav yapısı ve yayımlanan sorular
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim öğretim programları
• Öğrenme, geri çağırma, aralıklı tekrar ve geri bildirim üzerine eğitim araştırmaları
• Öz düzenlemeli öğrenme ve sınav performansı üzerine eğitim literatürü

İlgili Makaleler

• AYT Konuları Ne Zaman Bitmeli?
• AYT Netleri Neden Artmıyor?
• AYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• AYT’ye Nasıl Çalışılır?
• AYT Matematik Nasıl Çalışılır?
• AYT Fizik Nasıl Çalışılır?
• AYT Kimya Nasıl Çalışılır?
• AYT Biyoloji Nasıl Çalışılır?
• TYT ve AYT Birlikte Nasıl Çalışılır?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.