AYT’de Son Hafta Nasıl Çalışılmalı?

Editör Notu

AYT hazırlığının son haftasına gelindiğinde öğrencinin zihninde genellikle iki düşünce aynı anda bulunur:

“Artık çok az zaman kaldı.”

ve

“Hâlâ yapmam gereken çok şey var.”

Bu iki düşünce birleştiğinde öğrenci son günleri olağan çalışma düzeninin çok üzerinde bir yoğunlukla geçirmeye çalışabilir.

Yeni kaynaklar.

Uzun konu tekrarları.

Arka arkaya denemeler.

Gece geç saatlere kadar çalışma.

Oysa son hafta, aylardır yapılan hazırlığın birkaç güne sıkıştırılacağı bir dönem değildir.

Bu aşamada temel amaç öğrencinin bilgisini mümkün olduğunca genişletmekten çok, mevcut bilgi ve becerilerini sınav günü kullanılabilir durumda tutmaktır.

 

Son Hafta Çalışmanın Amacı Değişir

Sınava aylar varken öğrencinin temel amacı öğrenmektir.

Yeni konular öğrenir.

Farklı soru türleriyle karşılaşır.

Eksiklerini kapatır.

Sınava birkaç gün kaldığında ise zamanın yapısı değişmiştir.

Öğrencinin hâlâ öğrenmesi gereken noktalar bulunabilir; fakat çalışma kararlarında artık şu soru daha önemlidir:

“Bu çalışma sınav performansıma ne kadar katkı sağlayacak?”

Son haftanın temel mantığı buradan başlamalıdır.

 

Önce Son Durumu Gör

Son hafta programı hazırlanırken bütün yılın eksik listesine bakmak yerine son dönemde ortaya çıkan verilere bakılmalıdır.

Son birkaç denemede:

Hangi dersler istikrarlı?

Hangi konular sürekli hata veriyor?

Hangi bilgiler unutuluyor?

Süre problemi var mı?

Dikkat hataları artıyor mu?

Öğrenci hangi sorularda gereğinden fazla zaman kaybediyor?

Bu sorular son haftada neyin çalışılması gerektiğini daha açık hâle getirir.

 

Her Eksiği Kapatmaya Çalışma

Bir öğrencinin sınava bir hafta kala eksiklerinin bulunması olağandır.

Asıl problem eksik olması değil, bütün eksikleri birkaç gün içerisinde kapatmaya çalışmasıdır.

Çünkü her eksik aynı önemde değildir.

Bazıları kısa bir tekrar ile giderilebilir.

Bazıları ciddi bir ön bilgi ve çalışma süreci gerektirir.

Bazıları ise öğrencinin sınav performansını sınırlı ölçüde etkileyebilir.

Bu nedenle son haftada eksikler yalnızca tespit edilmemeli, önceliklendirilmelidir.

 

Son Hafta Yeni Konu Çalışılır mı?

Bu soruya herkes için geçerli tek bir cevap vermek doğru değildir.

Öğrencinin kısa sürede öğrenebileceği, altyapısının bulunduğu ve önemli bir açığını kapatabilecek konu varsa hedefli bir çalışma yapılabilir.

Ancak çok geniş bir konuyu sıfırdan öğrenmeye çalışmak başka bir durumdur.

Dolayısıyla doğru soru:

“Son hafta yeni konu çalışılır mı?”

değil,

“Bu konuya ayıracağım zaman bana ne kazandıracak?”

olmalıdır.

 

Baştan Konu Tekrarına Dönme

Son hafta kaygı yükseldiğinde öğrenci bütün konuları unutmuş gibi hissedebilir.

Bu duygu onu uzun konu anlatımlarına geri döndürebilir.

Oysa bilgiye ulaşmakta kısa süreli zorlanmak, bütün konunun öğrenilmediği anlamına gelmez.

Önce öğrenci kendisini test etmelidir.

Neyi hatırlıyor?

Nerede zorlanıyor?

Hangi bilgi gerçekten kaybolmuş?

Böylece tekrar bütün konuyu baştan tüketmek yerine gerçek ihtiyaca yönelir.

 

Aktif Tekrar Yap

Son hafta tekrarın niteliği önemlidir.

Sadece notları tekrar tekrar okumak yerine öğrenci bilgiyi zihninden geri çağırmaya çalışabilir.

Örneğin kitabı kapatıp:

Bir konunun temel ilişkilerini yazabilir.

Formülleri hatırlamaya çalışabilir.

Kavramları birbirine açıklayabilir.

Kendi kendine kısa sorular sorabilir.

Ardından notlarına bakarak eksiklerini kontrol edebilir.

Bu yöntem öğrencinin yalnızca bilgiyi görmesini değil, bilgiye ulaşabilmesini de test eder.

 

Kısa Notlar Değer Kazanır

Yıl boyunca hazırlanmış kısa notlar, özetler ve işaretlenmiş sayfalar son hafta oldukça kullanışlı olabilir.

Çünkü öğrencinin artık yüzlerce sayfalık kaynakları yeniden taramasına gerek kalmaz.

Özellikle:

sık karıştırılan bilgiler,

formüller,

kavram ilişkileri,

istisnalar,

önemli çözüm fikirleri

gözden geçirilebilir.

Ancak burada amaç yeni bir dev özet defteri hazırlamak değildir.

Mevcut bilgiyi hızlı biçimde erişilebilir hâle getirmektir.

 

Eski Yanlışlara Dön

Öğrencinin yıl boyunca yaptığı yanlışlar kişisel bir çalışma kaynağıdır.

Özellikle tekrar eden yanlışlar son hafta değerlidir.

Fakat bütün yanlış soruları yeniden çözmek yerine seçici davranılabilir.

Şu sorular önceliklendirilebilir:

Hâlâ yapamadığım sorular hangileri?

Aynı hatayı birkaç kez yaptığım sorular hangileri?

Hangi soru bana önemli bir düşünme biçimi öğretti?

Böylece tekrar genel değil, öğrencinin kendi öğrenme geçmişine göre şekillenir.

 

Deneme Çözülür mü?

Evet, öğrencinin mevcut çalışma düzenine göre denemeler devam edebilir.

Ancak son haftada herkes için:

“Her gün mutlaka şu kadar deneme çözülmeli.”

şeklinde bir kural oluşturmak doğru değildir.

Bazı öğrenciler düzenli denemeyle ritmini korur.

Bazı öğrenciler yoğun deneme döneminden çıkmıştır ve daha fazla analiz ile tekrara ihtiyaç duyar.

Denemenin sıklığı öğrencinin ihtiyacına göre belirlenmelidir.

 

Son Denemelerin Amacı Nedir?

Son haftadaki denemelerin amacı yalnızca yeni net rekoru kırmak değildir.

Öğrenci:

sınav stratejisini,

süre kullanımını,

ders sırasını,

soru bırakma davranışını

ve dikkat düzenini

kontrol edebilir.

Bu aşamada deneme bir öğrenme aracının yanında sınav düzeninin provası hâline gelir.

 

Düşük Deneme Gelirse Ne Olur?

Sınava birkaç gün kala beklenenden düşük bir deneme sonucu öğrencide ciddi kaygı oluşturabilir.

Fakat tek bir deneme öğrencinin gerçek seviyesinin kesin göstergesi değildir.

Denemenin zorluk düzeyi, soru dağılımı ve öğrencinin o günkü performansı sonucu etkileyebilir.

Bu nedenle düşük sonuç sonrasında bütün çalışma sistemi değiştirilmemelidir.

Önce hataların nedeni incelenmelidir.

 

Yüksek Deneme Gelirse?

Aynı ilke burada da geçerlidir.

Çok yüksek bir deneme sonucu öğrencinin artık hiçbir eksiği olmadığı anlamına gelmez.

Emin olunmadan yapılan doğrular veya uzun süren sorular hâlâ bulunabilir.

Son hafta deneme sonuçları öğrencinin kendisi hakkında hüküm vermesi için değil, sınav davranışını düzenlemesi için kullanılmalıdır.

 

Son Günlerde Çok Zor Deneme Çözmek

Sınavdan hemen önce öğrencinin kendisini sürekli çok zor denemelerle test etmesi gerekli değildir.

Zor denemeler belirli dönemlerde öğretici olabilir.

Ancak son günlerde amaç öğrencinin özgüvenini yapay biçimde yükseltmek veya düşürmek değildir.

Kullanılan denemeler öğrencinin sınav pratiğini ve analiz ihtiyacını karşılamalıdır.

Kaynağın zorluğu tek başına kalite ölçütü değildir.

 

Branş Denemeleri Devam Eder mi?

İhtiyaca göre devam edebilir.

Özellikle belirli bir derste hâlâ hata örüntüsü bulunan öğrenci için branş denemesi yararlı olabilir.

Örneğin genel denemelerde kimya performansı sürekli dalgalanıyorsa birkaç kimya branş denemesi daha ayrıntılı veri sağlayabilir.

Ancak bütün derslerde aynı yoğunluğu sürdürmek zorunlu değildir.

 

Yeni Kaynak Alınmalı mı?

Son hafta yeni ve kapsamlı bir soru bankasına başlamak çoğu durumda öncelikli ihtiyaç değildir.

Ancak belirli bir eksik için kısa bir kaynak veya deneme gerekiyorsa kullanılabilir.

Burada yine temel ölçüt aynıdır:

Kaynak öğrencinin hangi problemini çözüyor?

Bu soruya cevap verilemiyorsa yeni kaynağın çalışma planındaki yeri de belirsizdir.

 

Bitmemiş Kitapları Bitirmeye Çalışma

Bir kitabın yarısının çözülmemiş olması akademik bir borç değildir.

Sınav öğrencinin kaç kitap tamamladığını ölçmez.

Bu nedenle son hafta öğrencinin:

“Bu kitap mutlaka bitecek.”

diyerek ihtiyacı olmayan yüzlerce soruya zaman ayırması anlamlı olmayabilir.

Kaynaklar amaç değil, öğrenmenin araçlarıdır.

 

Sınav Stratejisini Sabitle

Öğrenci denemeler sonucunda kendisi için çalışan bir çözüm düzeni geliştirdiyse son hafta sürekli yeni stratejiler denemek gerekli değildir.

Hangi testten başlayacağı,

zor soruda nasıl davranacağı,

işaretlediği sorulara nasıl döneceği,

süreyi nasıl kontrol edeceği

büyük ölçüde netleşmiş olmalıdır.

İşe yarayan davranışların tekrar edilmesi sınav günü karar yükünü azaltabilir.

 

Zor Soruyu Bırakabilmek

AYT’de öğrencinin bilgi düzeyi kadar soru seçimi de performansı etkileyebilir.

Bir soruyla uzun süre mücadele etmek çalışma sırasında yararlı olabilir.

Sınavda ise başka soruların süresini tüketebilir.

Son denemelerde öğrenci:

“Bu soruyu yapabilir miyim?”

sorusunun yanında:

“Bu soruyu şimdi yapmalı mıyım?”

sorusunu da değerlendirmeyi öğrenmelidir.

 

Uyku Düzeni Neden Önemli?

Son hafta daha fazla çalışabilmek için uykudan vazgeçmek cazip gelebilir.

Fakat öğrencinin sınav günü bilgilerini kullanabilmesi için dikkatini sürdürebilmesi gerekir.

Bu nedenle son günlerde uyku düzeninin sınav sabahıyla uyumlu hâle gelmesi önemlidir.

Gece çalışma alışkanlığı olan öğrenci düzenini son gece değiştirmek yerine daha önce kademeli olarak düzenlemelidir.

 

Sınav Saatinde Zihni Aktif Tut

Denemelerin mümkün olduğunca gerçek sınav saatlerine yakın çözülmesi bazı öğrencilerin günlük ritmini sınava yaklaştırmasına yardımcı olabilir.

Öğrenci sabah saatlerinde yoğun düşünmeye alışır.

Ancak bunu katı bir zorunluluk hâline getirmek gerekmez.

Temel amaç sınav sabahının öğrenci için olağan dışı bir çalışma saati olmamasıdır.

 

Beslenme Düzenini Değiştirme

Son hafta öğrencinin alışık olmadığı radikal beslenme değişiklikleri yapması gerekli değildir.

Sınav sabahında da daha önce hiç tüketmediği yiyecekleri denemek yerine alışık olduğu düzeni sürdürmesi daha öngörülebilir olabilir.

Amaç öğrencinin günlük yaşamında gereksiz değişken oluşturmamaktır.

 

Sosyal Medya ve Karşılaştırma

Son hafta öğrenciler birbirlerinin:

deneme sonuçlarını,

çalışma saatlerini,

konu durumlarını

ve hedeflerini daha fazla konuşabilir.

Bu karşılaştırmalar öğrencinin kendi planından şüphe etmesine neden olabilir.

Başka bir öğrencinin son hafta uyguladığı program, onun ihtiyaçlarına göre doğru olabilir.

Bu durum aynı programın herkes için doğru olduğu anlamına gelmez.

 

“Ben Hiçbir Şey Bilmiyorum” Hissi

Sınav yaklaştıkça öğrenciler bazen bildikleri konulara bile erişemiyormuş gibi hissedebilir.

Bu his tek başına öğrencinin akademik seviyesini göstermez.

Kaygı ve yoğunluk öğrencinin kendi performansını değerlendirme biçimini etkileyebilir.

Bu nedenle son hafta öznel hislerden çok denemeler ve çalışma kayıtları gibi somut verilere bakmak daha sağlıklıdır.

 

Son Gün Çalışılır mı?

Bu konuda da kesin bir taraf seçmek doğru değildir.

Bazı öğrenciler kısa tekrarlarla kendisini daha rahat hisseder.

Bazıları ise yoğun akademik çalışmadan uzaklaşmaya ihtiyaç duyar.

Önemli olan son günü yeni ve ağır bir öğrenme yüküne dönüştürmemektir.

Kısa notlar, formüller veya öğrencinin özellikle görmek istediği birkaç nokta gözden geçirilebilir.

 

Sınavdan Önce Çalışmayı Tamamen Bırakmak Gerekir mi?

Böyle genel bir kural da yoktur.

Öğrencinin alışkanlığı, kaygı düzeyi ve çalışma biçimi dikkate alınmalıdır.

Bir öğrenci kısa tekrar yaptığında rahatlayabilir.

Başka bir öğrenci çalışmaya devam ettikçe daha fazla kaygılanabilir.

Burada amaç belirli bir davranışı doğru ilan etmek değil, öğrencinin sınav performansını destekleyen düzeni korumaktır.

 

Sınav Sabahını Önceden Planla

Son hafta yalnızca akademik çalışma değil, sınav günü lojistiği de netleştirilmelidir.

Gerekli belgeler,

ulaşım,

sınav binasının yeri,

uyanma saati,

kahvaltı

gibi ayrıntılar önceden düşünülürse sınav sabahındaki gereksiz karar yükü azalabilir.

Bu küçük görünen düzenlemeler öğrencinin dikkatini asıl göreve ayırmasını kolaylaştırır.

 

Veli Son Hafta Ne Yapmalı?

Son hafta velinin rolü daha da önemlidir.

Ancak bu rol öğrencinin çalışma programını her saat kontrol etmek değildir.

“Biraz daha çalış.”

“Bu konuyu da bitir.”

“Son denemen neden düştü?”

gibi müdahaleler öğrencinin zaten yüksek olan bilişsel ve duygusal yükünü artırabilir.

Bu aşamada velinin sağlayabileceği en önemli katkılardan biri ev ortamının düzenini korumak ve öğrencinin mevcut çalışma sisteminin işlemesine alan açmaktır.

 

Saruhan Kurs’ta Son Hafta Nasıl Ele Alınıyor?

Saruhan Kurs’ta son haftayı bütün öğrenciler için aynı reçeteyle planlamıyoruz.

Bir öğrencinin hâlâ kapatılabilecek kritik bir konu eksiği olabilir.

Başka bir öğrencinin bilgisi yeterlidir fakat süre problemi devam ediyordur.

Bir diğer öğrencinin akademik olarak yeni bir çalışmaya değil, mevcut performansını korumaya ihtiyacı vardır.

Bu nedenle son denemeler, öğrencinin hata örüntüsü ve birebir derslerdeki gözlemler birlikte değerlendirilir.

Son hafta çalışma programının amacı mümkün olduğunca fazla görev yazmak değildir.

Gereksiz olanı ayıklamaktır.

 

Sık Sorulan Sorular

AYT’ye son hafta konu çalışılır mı?

Gerekliyse çalışılabilir. Ancak konuya ayrılacak zaman ile sağlayacağı akademik kazanım birlikte değerlendirilmelidir.

Son hafta her gün deneme çözülmeli mi?

Herkes için geçerli bir sayı yoktur. Deneme sıklığı öğrencinin mevcut ihtiyacına ve analiz için gereken zamana göre belirlenmelidir.

Sınavdan bir gün önce ders çalışılır mı?

Çalışılabilir veya daha hafif bir gün geçirilebilir. Öğrencinin alışkanlığı ve ihtiyaçları dikkate alınmalıdır.

Son hafta yeni kaynak alınmalı mı?

Belirli bir ihtiyacı karşılamıyorsa kapsamlı yeni bir kaynağa başlamak gerekli değildir.

Son denemem kötü geçti, ne yapmalıyım?

Tek denemeden genel sonuç çıkarılmamalıdır. Hataların nedeni ve önceki denemelerdeki eğilim birlikte değerlendirilmelidir.

Son hafta hangi konular tekrar edilmeli?

Özellikle unutulan, karıştırılan ve son denemelerde tekrar eden hata üreten konular önceliklendirilebilir.

Son hafta kaç saat çalışılmalı?

Herkes için geçerli sabit bir süre yoktur. Çalışma süresinden çok yapılan çalışmanın öğrencinin gerçek ihtiyacına karşılık gelip gelmediği önemlidir.

 

Kısa Özet

• Son haftayı bütün yılı yeniden çalışma dönemi olarak görmeyin.
• Son denemelerden gelen verileri kullanın.
• Eksikleri önem sırasına koyun.
• Gerekliyse hedefli konu çalışması yapın.
• Baştan uzun konu tekrarlarına dönmeden önce kendinizi test edin.
• Aktif hatırlama ve kısa tekrarları kullanın.
• Eski ve tekrar eden yanlışlara dönün.
• Denemeleri yalnızca net ölçmek için kullanmayın.
• İşleyen sınav stratejisini gereksiz yere değiştirmeyin.
• Uyku ve günlük düzeni sınav saatlerine yaklaştırın.
• Bitmemiş kaynakları tamamlamayı zorunluluk olarak görmeyin.
• Son günlerde başka öğrencilerin programlarıyla kendi programınızı karşılaştırmayın.

 

Saruhan Hoca’nın Görüşü

Son hafta hakkında verilen tavsiyelerin çoğu birbirine zıt görünür.

Bir taraf:

“Artık ders çalışma.”

der.

Diğer taraf:

“Son ana kadar çalış.”

Biri deneme çözmeyi önerir, diğeri bırakmayı.

Bu tartışmada tek bir tarafı doğru ilan etmek eğitim açısından yeterli değildir. Çünkü aynı davranış, iki farklı öğrencide aynı sonucu vermek zorunda değildir.

Asıl ölçüt öğrencinin takvimde hangi güne geldiği değil, o gün neye ihtiyaç duyduğudur.

Bir öğrencinin eksik bilgiyi tamamlaması performansını artırabilir. Başka bir öğrencinin yeni bilgi yükünü azaltması daha doğru olabilir. Birinin denemeye, diğerinin tekrara ihtiyacı olabilir.

Bu nedenle son haftanın doğru programı, en yoğun veya en rahat program değildir.

Öğrencinin mevcut bilgi düzeyi, hata örüntüsü ve sınav performansı dikkate alınarak gereksiz çalışmaların ayıklandığı programdır.

Aylar boyunca eğitim öğrencinin bilgisini büyütür.

Son günlerde ise iyi planlama başka bir sorumluluk üstlenir:

Öğrencinin sahip olduğu bilgiyi, ihtiyaç duymadığı yüklerden koruyarak sınav gününe taşıyabilmek.

 

Yararlanılan Kaynaklar

• ÖSYM – YKS/AYT sınav yapısı ve yayımlanan sorular
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim öğretim programları
• Öğrenme, aktif geri çağırma ve aralıklı tekrar üzerine eğitim araştırmaları
• Ölçme-değerlendirme, öz düzenlemeli öğrenme ve sınav performansı üzerine eğitim literatürü

İlgili Makaleler

• AYT’de Son 1 Ay Nasıl Çalışılmalı?
• AYT’de Son 3 Ay Nasıl Çalışılmalı?
• AYT Konuları Ne Zaman Bitmeli?
• AYT Netleri Neden Artmıyor?
• AYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• AYT’ye Nasıl Çalışılır?
• TYT ve AYT Birlikte Nasıl Çalışılır?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.