LGS’de Deneme Sıklığı Nasıl Olmalı?

Editör Notu

LGS yaklaştıkça öğrencilerin programında denemelerin sayısı artmaya başlar.

Haftada bir.

Haftada iki.

Son aylarda daha sık.

Bazı öğrenciler ise neredeyse her gün deneme çözmeye başlar.

Bu noktada doğal bir soru ortaya çıkar:

Daha fazla deneme, daha fazla gelişim anlamına gelir mi?

Her zaman değil.

Çünkü deneme sınavının iki farklı görevi vardır.

Birincisi öğrencinin mevcut durumunu ölçmek.

İkincisi ise ortaya çıkan sonuçları kullanarak sonraki çalışmayı yönlendirmek.

Öğrenci sürekli deneme çözüyor fakat yanlışlarına dönmüyor, eksiklerini çalışmıyor ve sonraki denemede aynı hataları tekrar ediyorsa ölçüm artar fakat öğrenme aynı hızda artmayabilir.

Bu nedenle doğru soru:

“Haftada kaç deneme çözülmeli?”

değil,

“Bir denemeden elde edilen bilgi, sonraki denemeye kadar nasıl kullanılıyor?”

olmalıdır.

Bu makalenin temel tezi şudur:

Denemenin değeri sayısında değil; ölçüm, analiz, çalışma ve yeniden ölçüm döngüsünün doğru kurulmasındadır.

Deneme Ne İşe Yarar?

Deneme yalnızca net ölçmez.

Öğrencinin;

konu eksiklerini,

süre kullanımını,

dikkat hatalarını,

soru stratejilerini,

dersler arasındaki performans farklarını

ve sınav dayanıklılığını

görmemizi sağlar.

Bu nedenle deneme, LGS hazırlığının önemli bir ölçme aracıdır.

Ancak ölçümün anlam kazanması için sonuçların kullanılması gerekir.

Kaç Deneme Çözülmeli?

Herkes için geçerli tek bir sayı yoktur.

Deneme sıklığı;

öğrencinin seviyesine,

hazırlık dönemine,

konu eksiklerine,

okul programına

ve deneme sonrası yapılması gereken çalışmalara

göre belirlenmelidir.

Bir öğrenci için haftada bir genel deneme yeterliyken başka bir dönemde daha sık deneme uygulanabilir.

Önemli olan sayıdan çok denemeler arasındaki sürecin niteliğidir.

Her Gün Deneme?

Her gün deneme çözmek her öğrenci ve her dönem için gerekli değildir.

Özellikle ciddi konu eksikleri bulunan bir öğrencinin zamanının büyük bölümünü genel denemelere ayırması verimli olmayabilir.

Çünkü deneme eksikleri gösterir.

Fakat eksikleri tek başına kapatmaz.

Öğrencinin denemede ortaya çıkan ihtiyaca göre konu çalışması, soru çözümü ve tekrar yapabilmesi için zamana ihtiyacı vardır.

Ne Zaman Artırılmalı?

LGS yaklaştıkça deneme sıklığının artması anlamlı olabilir.

Çünkü öğrencinin artık yalnızca bilgi değil;

süre,

sınav stratejisi,

dikkat,

dayanıklılık

ve gerçek sınav düzenini

de çalışması gerekir.

Ancak deneme sayısındaki artış analiz kalitesini düşürmemelidir.

Daha fazla sınav, daha az öğrenme zamanı anlamına gelmemelidir.

Branş Denemeleri

Her ihtiyaç için genel deneme çözmek gerekmez.

Örneğin öğrencinin matematikte süre problemi varsa matematik branş denemeleri kullanılabilir.

Türkçede paragraf performansı dalgalanıyorsa Türkçe denemeleri uygulanabilir.

Fen bilimlerinde belirli soru türlerinde sorun varsa ilgili branşa yoğunlaşılabilir.

Böylece çalışma daha hedefli hâle gelir.

Genel Denemeler

Genel denemelerin önemli avantajı öğrencinin sınavın bütününü yönetmesini sağlamasıdır.

Öğrenci yalnızca soruları çözmez.

Aynı zamanda;

hangi dersten başlayacağını,

süreyi nasıl dağıtacağını,

zor soruda ne yapacağını,

dikkatini ne kadar sürdürebildiğini

ve sınav boyunca enerjisini nasıl yönettiğini

de deneyimler.

Bu nedenle branş ve genel denemeler birbirinin alternatifi değildir.

Farklı amaçlara hizmet ederler.

Analiz Süresi

Deneme bittikten sonra öğrencinin işi bitmez.

Asıl değerli aşamalardan biri bundan sonra başlar.

Yanlışlar ve boşlar incelenmelidir.

Gerektiğinde emin olunmadan doğru yapılan sorular da değerlendirilmelidir.

Hataların;

bilgi,

yorum,

dikkat,

işlem,

süre

ve strateji

kaynaklı olup olmadığı belirlenebilir.

Deneme bir saat sürüyor fakat sonucundan hiçbir çalışma kararı çıkarılmıyorsa önemli bir öğrenme fırsatı kaybedilmiş olur.

Aynı Hatalar

Deneme sıklığını artırmadan önce şu soruya bakmak gerekir:

Öğrenci aynı hataları tekrar ediyor mu?

Örneğin son üç denemede öğrenci aynı kazanımdan sürekli yanlış yapıyorsa dördüncü denemeye hemen geçmek yerine o kazanıma dönmek daha anlamlı olabilir.

Çünkü yeni deneme büyük ihtimalle zaten bildiğimiz şeyi tekrar söyleyecektir.

Ölçüm, yeni bilgi üretmediğinde müdahale zamanı gelmiştir.

Konu Eksikleri

Konu eksiği yüksek öğrencilerde deneme sıklığı dikkatli planlanmalıdır.

Öğrenci henüz öğrenmediği çok sayıda kazanımdan soru gördüğünde deneme sonucu sürekli düşük çıkabilir.

Bu durumda denemeler öğrencinin gelişimini takip etmek için kullanılabilir ancak çalışma programının merkezi hâline gelmemelidir.

Öncelik eksik öğrenmelerin tamamlanması olabilir.

Deneme Sonucu

Denemenin amacı yalnızca yüksek net görmek değildir.

Bazen düşük bir sonuç oldukça değerli olabilir.

Çünkü öğrencinin daha önce fark edilmeyen bir problemini ortaya çıkarabilir.

Örneğin matematik bilgisi güçlü bir öğrencinin süre nedeniyle son beş soruya ulaşamadığı görülebilir.

Bu durumda deneme başarısız değildir.

Önemli bir problemi görünür hâle getirmiştir.

Gerçek Sınav Düzeni

LGS yaklaştıkça bazı denemelerin gerçek sınava benzer koşullarda uygulanması yararlı olabilir.

Süreye uyulması,

gereksiz molaların kaldırılması,

sınav düzeninin korunması

ve mümkün olduğunca gerçek sınav ciddiyetinin oluşturulması

öğrencinin sınav ortamına alışmasını destekler.

Böylece sınav günü öğrencinin ilk kez karşılaştığı bir deneyim olmaktan çıkar.

Deneme Saati

Özellikle sınava yakın dönemde bazı denemelerin gerçek sınav saatine yakın zamanlarda uygulanması düşünülebilir.

Amaç öğrencinin yalnızca sorulara değil, sınav rutinine de alışmasıdır.

Ancak bunun bütün hazırlık boyunca katı bir kurala dönüştürülmesi gerekli değildir.

Hazırlığın dönemine göre uygulama değişebilir.

Düşük Net Sonrası

Kötü geçen bir denemenin ardından hemen yeni bir deneme çözmek her zaman doğru değildir.

Önce düşük sonucun nedeni anlaşılmalıdır.

Konu eksiği varsa çalışılmalıdır.

Dikkat problemi varsa hata türleri incelenmelidir.

Süre problemi varsa branş çalışmaları yapılabilir.

Sonraki deneme bu müdahalenin işe yarayıp yaramadığını görmek için kullanılabilir.

Böylece denemeler arasında gerçek bir gelişim döngüsü kurulur.

Yüksek Net Sonrası

Yüksek sonuç da analiz edilmelidir.

Çünkü iyi sonuç her şeyin doğru olduğu anlamına gelmez.

Öğrenci bazı soruları şansla doğru yapmış olabilir.

Belirli bir derste gereğinden fazla zaman kullanmış olabilir.

Son dakikalarda yetiştirmiş olabilir.

Bu nedenle analiz yalnızca kötü denemeler için yapılmaz.

İyi performansın neden iyi olduğunu anlamak da önemlidir.

Deneme Kaygısı

Çok sık deneme bazı öğrencilerde sürekli değerlendirilme hissi oluşturabilir.

Özellikle her sonuç aile içerisinde uzun tartışmalara dönüşüyorsa öğrenci denemeyi öğrenme aracı değil, hakkında hüküm verilen bir sınav olarak görmeye başlayabilir.

Deneme sonucunun amacı öğrenciyi etiketlemek değildir.

Bir sonraki çalışma kararını daha doğru vermektir.

Veli Yaklaşımı

Velinin deneme sonrasında yalnızca:

“Kaç net yaptın?”

diye sorması anlaşılırdır.

Ancak tek soru bu olmamalıdır.

Daha değerli sorular şunlar olabilir:

“Bu deneme sana ne gösterdi?”

“Bir sonraki denemeye kadar neyi değiştireceksin?”

Bu yaklaşım öğrencinin sonuçtan çok öğrenme sürecine odaklanmasına yardımcı olur.

Doğru Döngü

Verimli bir deneme süreci dört aşamada düşünülebilir:

Deneme → Analiz → Çalışma → Yeniden Deneme

Deneme problemi gösterir.

Analiz nedenini bulur.

Çalışma probleme müdahale eder.

Sonraki deneme değişimi ölçer.

Bu döngünün herhangi bir bölümü eksik kaldığında denemenin eğitimsel değeri azalabilir.

Saruhan Kurs’ta Deneme

Saruhan Kurs’ta deneme sınavlarını yalnızca öğrencinin netini görmek için kullanmıyoruz.

Saruhan Gelişim Modeli doğrultusunda sonuçları öğrencinin çalışma planının bir parçası hâline getiriyoruz.

Analiz Et: Yanlışlar, boşlar, süre ve hata türleri değerlendirilir.

Planla: Denemenin gösterdiği ihtiyaçlara göre sonraki çalışma belirlenir.

%100 Birebir Uygula: Öğretmen öğrencinin eksik olduğu alanlara doğrudan müdahale edebilir.

Ödev ve Takip: Belirlenen eksiklerin sonraki çalışmalarda nasıl değiştiği izlenir.

Veli Bilgilendirme: Sonuç yalnızca net olarak değil, gelişim sürecinin bir göstergesi olarak paylaşılır.

Bu nedenle bizim için doğru deneme sıklığı:

Öğrencinin gelişimini ölçebilecek kadar sık, denemeler arasında gelişmesine fırsat verecek kadar aralıklı olmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

LGS öğrencisi haftada kaç deneme çözmeli?

Tek bir doğru sayı yoktur. Öğrencinin seviyesi, hazırlık dönemi ve ihtiyaçlarına göre belirlenmelidir.

Her gün deneme çözmek faydalı mı?

Her öğrenci için gerekli değildir. Denemeler arasında analiz ve eksik tamamlama için zaman bırakılmalıdır.

Branş denemesi mi genel deneme mi?

İkisi farklı amaçlara hizmet eder. Branş denemeleri belirli alanları, genel denemeler ise sınavın bütününü çalıştırır.

Deneme ne zaman artırılmalı?

Sınava yaklaştıkça öğrencinin durumuna göre sıklık artırılabilir.

Yanlışlar incelenmeli mi?

Evet. Denemenin eğitimsel değerinin önemli bölümü analiz aşamasında ortaya çıkar.

Düşük netten sonra yeni deneme çözülmeli mi?

Önce düşüşün nedeni incelenmeli, gerekiyorsa eksiklere müdahale edilmelidir.

Kısa Özet

• Deneme sayısı öğrenciye göre değişir.
• Her gün deneme gerekli değildir.
• Deneme eksikleri gösterir, tek başına kapatmaz.
• Branş ve genel denemelerin amaçları farklıdır.
• Her deneme analiz edilmelidir.
• Aynı hatalar tekrarlanıyorsa müdahale gerekir.
• Sınava yaklaştıkça sıklık artırılabilir.
• Temel döngü: Deneme → Analiz → Çalışma → Yeniden Deneme.

Saruhan Hoca’nın Görüşü

Deneme sayısını artırmak kolaydır.

Her gün öğrencinin önüne yeni bir sınav koyabiliriz.

Fakat ölçmek ile geliştirmek aynı şey değildir.

Bir öğrenciyi her gün tartmak onun kilosunu değiştirmez. Ölçüm yalnızca mevcut durumu gösterir.

Deneme sınavı da böyledir.

Bu nedenle doğru soru:

“Öğrenci daha fazla deneme çözmeli mi?”

değildir.

Doğru soru şudur:

“Yeni bir denemeye girmeden önce önceki denemenin gösterdiği hangi problemi değiştirdik?”

Eğer bu sorunun cevabı yoksa yeni deneme bize çoğu zaman zaten bildiğimiz şeyi tekrar söyleyecektir.

Eğer cevap varsa yeni deneme artık yalnızca sınav değildir.

Yapılan çalışmanın işe yarayıp yaramadığını gösteren yeni bir ölçümdür.

Deneme çözmek gelişimi ölçer; gelişimi sağlayan ise iki deneme arasında yapılan doğru çalışmadır.

Yararlanılan Kaynaklar

• Education Endowment Foundation – Metacognition and Self-Regulated Learning
• Roediger & Karpicke – Test-Enhanced Learning çalışmaları
• Dunlosky ve arkadaşları – öğrenme teknikleri üzerine çalışmalar
• Zimmerman – Self-Regulated Learning çalışmaları
• Millî Eğitim Bakanlığı – LGS merkezi sınav ve örnek soru kaynakları

İlgili Makaleler

• LGS’de Netler Neden Dalgalanır?
• LGS’de Deneme Analizi Nasıl Yapılır?
• LGS’de Dikkat Hataları Nasıl Azaltılır?
• LGS’de Çalışma Süresi Ne Kadar Olmalı?
• LGS’de Yanlışlar Nasıl Analiz Edilir?
• LGS’de Süre Yönetimi Nasıl Yapılır?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.