LGS’de Ders Tekrarı Nasıl Yapılmalıdır? Unutmadan Öğrenmenin Doğru Yol

Editör Notu

Bir öğrenci konuyu öğrenir.

Sorularını çözer.

O gün her şey yolunda görünür.

Aradan birkaç hafta geçer.

Benzer bir soru karşısına çıktığında:

“Ben bunu biliyordum ama unuttum.”

der.

LGS hazırlığında bu durum oldukça önemlidir.

Çünkü öğrencinin karşısındaki problem yalnızca yeni konuları öğrenmek değildir.

Aylar boyunca öğrendiği bilgileri sınav gününe kadar kullanılabilir durumda tutması gerekir.

Bu nedenle öğrenciler sık sık tekrar yapmaya yönlendirilir.

Fakat burada başka bir soru ortaya çıkar:

Tekrar etmek ne demektir?

Defteri yeniden okumak mı?

Konu anlatım videosunu tekrar izlemek mi?

Aynı soruları yeniden çözmek mi?

Özet çıkarmak mı?

Deneme yapmak mı?

Bunların her biri bazı durumlarda kullanılabilir.

Ancak tekrarın gerçek amacı öğrencinin aynı içeriğe tekrar bakması değildir.

Bu makalenin temel tezi şudur:

Etkili tekrar, bilgiyi yeniden görmek değil; öğrencinin bilgiyi zihninden yeniden çağırmasını ve farklı durumlarda kullanmasını sağlamaktır.

 

LGS’de Ders Tekrarı Nasıl Yapılmalıdır?

Kısa cevap:

LGS tekrar programı öğrencinin öğrendiği bilgileri belirli aralıklarla yeniden hatırlamasını ve kullanmasını sağlayacak şekilde hazırlanmalıdır.

Tekrar sürecinde;

aktif hatırlama,

kısa konu kontrolleri,

soru çözümü,

yanlışların yeniden incelenmesi,

karma çalışmalar

ve denemeler

birlikte kullanılabilir.

Tekrarın sıklığı ise her öğrenci ve her konu için aynı olmak zorunda değildir.

Öğrencinin neyi unuttuğu ve neyi kalıcı biçimde öğrendiği takip edilerek tekrar planı buna göre düzenlenmelidir.

 

Öğrendiğimiz Bilgileri Neden Unuturuz?

Unutmak öğrenmenin karşıtı olan olağan dışı bir durum değildir.

İnsan belleğinin doğal özelliklerinden biridir.

Yeni öğrenilen bir bilgi kullanılmadığında zaman içerisinde ona ulaşmak zorlaşabilir.

Bu nedenle öğrencinin:

“Konuyu öğrenmiştim ama unuttum.”

demesi mutlaka konuyu hiç öğrenmediği anlamına gelmez.

Asıl mesele unutmanın tamamen ortadan kaldırılması değildir.

Bilginin belirli aralıklarla yeniden kullanılmasını sağlayarak hatırlama yollarının güçlendirilmesidir.

 

Bir Konuyu Bir Kez Öğrenmek Yeterli midir?

Çoğu durumda yeterli olmayabilir.

Özellikle LGS gibi uzun hazırlık dönemlerinde yılın başında öğrenilen bir konunun aylar sonra sınavda kullanılabilmesi gerekir.

Bu nedenle öğrenme:

Konu anlatıldı → soru çözüldü → konu bitti

şeklinde düşünülmemelidir.

Daha doğru yapı:

Öğren → Uygula → Hatırla → Yeniden Kullan → Ölç

şeklindedir.

Bu döngü öğrencinin yalnızca yeni bilgi edinmesini değil, eski öğrenmelerini korumasını da sağlar.

 

Tekrar Yapmak Konuyu Yeniden Okumak mıdır?

Yeniden okuma bir tekrar yöntemi olabilir.

Ancak tek başına her zaman yeterli değildir.

Öğrenci defterini okurken bilgiler tanıdık gelebilir.

Bu tanıdıklık öğrencide:

“Bunların hepsini biliyorum.”

hissi oluşturabilir.

Fakat defter kapatıldığında aynı bilgileri bağımsız olarak hatırlamak zor olabilir.

Bu nedenle yalnızca bilgiye yeniden bakmak ile bilgiyi zihinden geri çağırmak birbirinden ayrılmalıdır.

 

Aktif Hatırlama Nedir?

Aktif hatırlama, öğrencinin cevaba bakmadan önce bilgiyi kendi zihninden bulmaya çalışmasıdır.

Örneğin öğrenci bir konuyu tekrar ederken kitabı kapatıp kendisine şu soruları sorabilir:

Bu konunun temel kavramları nelerdi?

Bu kural hangi durumda kullanılıyordu?

En önemli istisna neydi?

Bu soru türünde hangi yolu izliyordum?

Daha sonra notlarını açıp hatırladıklarını kontrol edebilir.

Burada öğrenci bilgiyi yalnızca görmez.

Bilgiye ulaşmaya çalışır.

Bu zihinsel çaba öğrenme açısından değerlidir.

 

Kendini Test Etmek Tekrar Sayılır mı?

Evet.

Hatta kendini test etmek yalnızca öğrencinin ne bildiğini ölçmek için kullanılmaz.

Aynı zamanda öğrenmenin bir parçası olabilir.

Öğrenci kısa testler,

soru kartları,

mini sınavlar,

karma sorular

veya kendi oluşturduğu sorular

yardımıyla bilgisini geri çağırabilir.

Buradaki amaç her seferinde yüksek puan almak değildir.

Hangi bilginin hâlâ erişilebilir olduğunu görmek ve unutulan bölümleri yeniden çalışmaktır.

 

Aralıklı Tekrar Nedir?

Bir konuyu tek bir günde uzun süre tekrar etmek yerine belirli zaman aralıklarında yeniden ele almaktır.

Örneğin bir konu öğrenildikten sonra;

aynı gün kısa uygulama,

birkaç gün sonra kısa tekrar,

daha sonra karma sorular,

ilerleyen haftalarda deneme içerisinde yeniden karşılaşma

şeklinde bir yapı oluşturulabilir.

Burada kesin ve herkes için geçerli bir takvim vermek doğru değildir.

Önemli olan öğrencinin bir konuyla zaman içerisinde yeniden karşılaşmasıdır.

 

Her Konu Aynı Sıklıkta Tekrar Edilmeli midir?

Hayır.

Öğrenci bazı konuları oldukça güçlü öğrenmiş olabilir.

Bazı konularda ise sürekli hata yapabilir.

Her konuya aynı süreyi ayırmak eşit görünür fakat öğrencinin ihtiyacını dikkate almaz.

Örneğin öğrenci üç denemedir bir kazanımdan hiç hata yapmıyorsa o konunun tekrar sıklığı azaltılabilir.

Başka bir kazanım sürekli yanlış geliyorsa daha sık tekrar gerekebilir.

Bu nedenle tekrar programı da öğrenciden gelen verilere göre değişmelidir.

 

Tekrar Programı Nasıl Hazırlanmalıdır?

Tekrar programı yeni konu programından ayrı düşünülmemelidir.

Haftalık çalışma içerisinde hem yeni öğrenmelere hem eski konuların kullanımına yer verilebilir.

Örneğin bir çalışma günü;

yeni konu öğrenme,

yeni konuyla ilgili soru çözümü

ve daha önce öğrenilmiş bir konudan kısa karma çalışma

içerebilir.

Böylece öğrenci yeni konular ilerlerken eskileri tamamen terk etmez.

 

Çok Uzun Tekrarlar Gerekli midir?

Her zaman değil.

Bazen 15-20 dakikalık hedefli bir tekrar, konuyu baştan sona yeniden çalışmaktan daha işlevsel olabilir.

Öğrenci yalnızca zorlandığı bölümü,

yanlış yaptığı kazanımı

veya unuttuğu bilgileri

yeniden ele alabilir.

Bu nedenle tekrarın kalitesi yalnızca süresiyle ölçülmemelidir.

Doğru bilgiye doğru zamanda dönmek, uzun süre çalışmaktan daha anlamlı olabilir.

 

Soru Çözmek Tekrar Yerine Geçer mi?

Bazı durumlarda evet.

Özellikle konu öğrenildikten sonra farklı sorularla karşılaşmak öğrencinin bilgiyi yeniden kullanmasını sağlar.

Ancak öğrenci sürekli aynı tür soruları çözüyorsa tekrarın kapsamı sınırlı kalabilir.

Karma soru çalışmaları öğrencinin:

“Bu soru hangi konudan?”

bilgisi verilmeden doğru bilgiyi seçmesini gerektirir.

Bu yönüyle karma çalışmalar sınava daha yakın bir tekrar biçimi olabilir.

 

Karma Soru Çözümü Neden Önemlidir?

Konu öğrenirken öğrenci genellikle hangi kazanımla çalıştığını bilir.

Örneğin kitapta:

“Üslü İfadeler Testi”

yazıyorsa hangi yöntemin kullanılacağı konusunda önemli bir ipucu zaten verilmiştir.

Gerçek sınavda böyle bir başlık yoktur.

Öğrenci önce soruyu anlamalı, sonra hangi bilgiyi kullanacağını kendisi belirlemelidir.

Bu nedenle karma çalışmalar yalnızca hatırlamayı değil, doğru bilgiyi doğru problemle eşleştirmeyi de geliştirir.

 

Yanlış Sorular Tekrar Programına Eklenmeli midir?

Evet, özellikle tekrar eden yanlışlar önemli veri sağlar.

Ancak yalnızca aynı sorunun çözümünü ezberlemek yeterli değildir.

Öğrenci yanlış yaptığı kazanımdan farklı sorularla yeniden karşılaştırılabilir.

Amaç:

“Bu sorunun çözümünü hatırlıyor mu?”

sorusuna cevap bulmak değildir.

Asıl soru:

“Aynı bilgiyi başka bir soruda kullanabiliyor mu?”

olmalıdır.

 

Deneme Sınavları Bir Tekrar Yöntemi midir?

Belirli ölçüde evet.

Denemeler öğrencinin farklı konulardaki bilgilerini aynı anda geri çağırmasını gerektirir.

Bu nedenle yalnızca ölçme aracı değil, eski öğrenmelerin yeniden kullanılmasını sağlayan bir çalışma biçimi de olabilir.

Ancak deneme sonrası analiz yapılmadığında önemli bir fırsat kaçabilir.

Öğrencinin unuttuğu veya karıştırdığı kazanımlar belirlenmeli ve çalışma programına geri alınmalıdır.

 

Tekrar ile Ezber Arasında Ne Fark Vardır?

Ezber bazı bilgilerin öğrenilmesinde gerekli olabilir.

Ancak LGS’deki birçok soru öğrencinin yalnızca bilgiyi hatırlamasını değil, onu yorumlamasını ve kullanmasını gerektirir.

Bu nedenle tekrarın amacı yalnızca:

“Bilgiyi söyleyebiliyor mu?”

olmamalıdır.

Daha güçlü ölçüt:

“Bilgiyi gerektiği durumda kullanabiliyor mu?”

sorusudur.

 

Matematik Tekrarı Nasıl Yapılmalıdır?

Matematikte tekrar yalnızca formülleri okumaktan oluşmamalıdır.

Öğrenci;

temel kavramları hatırlayabilir,

kısa uygulamalar çözebilir,

daha önce yanlış yaptığı soru türlerine dönebilir,

farklı kazanımların karışık verildiği sorular çözebilir.

Özellikle öğrencinin bir yöntemi neden kullandığını açıklayabilmesi önemlidir.

Çünkü yalnızca işlem adımlarını ezberlemek yeni bir problem karşısında yeterli olmayabilir.

 

Türkçe Tekrarı Nasıl Yapılmalıdır?

Türkçede tekrar konuya göre değişebilir.

Dil bilgisi kazanımlarında kuralların aktif hatırlanması ve uygulama soruları kullanılabilir.

Paragraf ve anlam çalışmalarında ise tekrarın önemli bölümü düzenli okuma ve soru çözme pratiğidir.

Burada öğrencinin yalnızca yanlış sayısı değil;

hangi metin türünde,

hangi soru biçiminde

ve hangi düşünme aşamasında

zorlandığı takip edilmelidir.

 

Fen Bilimleri Tekrarı Nasıl Yapılmalıdır?

Fen tekrarında kavramlar yalnızca okunmamalıdır.

Öğrenci;

neden-sonuç ilişkilerini açıklayabilir,

grafikleri yorumlayabilir,

deney düzeneklerini inceleyebilir,

değişkenleri belirleyebilir

ve bilgiyi yeni durumlara uygulayabilir.

Bu sayede tekrar yalnızca bilgi tazeleme değil, bilimsel düşünme pratiğine dönüşür.

 

Sözel Derslerde Tekrar Nasıl Yapılmalıdır?

İnkılap Tarihi, Din Kültürü ve İngilizce gibi derslerde bilgi hatırlama önemli olabilir.

Ancak yalnızca tekrar tekrar okumak yerine;

kendine soru sorma,

kısa testler,

kavram ilişkileri,

zaman çizelgeleri,

kelime kartları

ve karma sorular

kullanılabilir.

Yöntem dersin yapısına ve öğrencinin ihtiyacına göre değişmelidir.

 

Tekrar İçin Not Çıkarmak Faydalı mıdır?

Bazı öğrenciler için faydalı olabilir.

Ancak defterde bulunan her şeyi yeniden başka bir deftere geçirmek çok zaman alabilir.

İyi bir tekrar notu mümkün olduğunca öğrencinin ihtiyaç duyduğu bilgiyi öne çıkarmalıdır.

Örneğin;

unutulan kavramlar,

karıştırılan kurallar,

önemli ilişkiler,

sık yapılan hatalar

kısa biçimde kaydedilebilir.

Not çıkarmanın amacı güzel bir defter oluşturmak değil, hatırlamayı kolaylaştıracak bir araç oluşturmaktır.

 

Tekrar Yaparken Video İzlemek Faydalı mıdır?

Konu anlatım videoları özellikle öğrencinin anlamadığı bir bölümü yeniden öğrenmesinde yararlı olabilir.

Ancak öğrenci her tekrarında bütün konuyu yeniden videodan izliyorsa pasif çalışma ağırlık kazanabilir.

Daha işlevsel bir yaklaşım önce öğrencinin kendisini sınamasıdır.

Hatırlayamadığı veya anlayamadığı bölüm ortaya çıktığında video kullanılabilir.

Böylece kaynak öğrencinin ihtiyacına göre kullanılır.

 

LGS’ye Yaklaştıkça Tekrar Nasıl Değişmelidir?

Sınava yaklaşıldıkça yeni öğrenmelerin yanında karma uygulamalar ve denemelerin ağırlığı artabilir.

Öğrencinin bütün konuları baştan sona yeniden çalışması her zaman gerekli değildir.

Denemelerden ve soru çalışmalarından gelen veriler hangi alanlara dönülmesi gerektiğini gösterebilir.

Bu dönemde tekrar daha seçici hâle gelir.

Öğrencinin bildiklerinden çok, unutmaya başladığı veya kullanmakta zorlandığı alanlara odaklanılır.

 

Son Hafta Bütün Konular Tekrar Edilmeli midir?

Her öğrenci için böyle bir zorunluluk yoktur.

Son hafta bütün kaynakları baştan sona bitirmeye çalışmak öğrencinin çalışma yükünü gereksiz biçimde artırabilir.

Öğrencinin daha önce oluşturduğu kısa notlar,

sık yaptığı yanlışlar,

kritik kazanımlar

ve hafif karma çalışmalar

daha anlamlı olabilir.

Son haftanın amacı birkaç gün içerisinde bütün yılı yeniden öğrenmek değildir.

Aylar boyunca oluşturulan öğrenme düzenini korumaktır.

 

Öğrenci Tekrar Yapmak İstemiyorsa Ne Olur?

Öğrenci daha önce çalıştığı konuya dönmeyi gereksiz görebilir.

Çünkü yeni konu öğrenmek ilerleme hissi verir.

Tekrar ise bazen:

“Bunu zaten biliyorum.”

duygusu oluşturabilir.

Burada öğrencinin tekrarın nedenini anlaması önemlidir.

Tekrar geçmişe dönmek değildir.

Öğrenilen bilginin gelecekte kullanılabilir kalmasını sağlamaktır.

 

Saruhan Kurs’ta Tekrar Sürecini Nasıl Planlıyoruz?

Saruhan Kurs’ta tekrar çalışmalarını herkese uygulanan sabit bir takvim olarak değerlendirmiyoruz.

Saruhan Gelişim Modeli doğrultusunda öğrenciden gelen verilere göre planlıyoruz.

Analiz Et

Öğrencinin hangi bilgileri koruduğu, hangi kazanımları unuttuğu ve hangi hata türlerinin tekrar ettiği değerlendirilir.

Planla

Tekrar gerektiren alanlar belirlenir ve çalışma programına yerleştirilir.

%100 Birebir Uygula

Öğrencinin yalnızca cevabı bilip bilmediği değil, bilgiyi nasıl hatırladığı ve kullandığı gözlemlenir.

Ödev ve Takip

Öğrenilen konular belirli aralıklarla farklı sorular içerisinde yeniden kontrol edilir.

Veli Bilgilendirme

Öğrencinin yalnızca yeni konulardaki ilerlemesi değil, önceki öğrenmelerini ne ölçüde koruduğu hakkında da bilgi sağlanır.

Buradaki amaç öğrencinin sürekli aynı konuları tekrar etmesi değildir.

Tekrar ihtiyacını doğru zamanda fark edip öğrenmeyi canlı tutabilmesidir.

 

Sık Sorulan Sorular

LGS’de tekrar nasıl yapılmalıdır?

Aktif hatırlama, soru çözümü, karma çalışmalar, yanlış analizi ve denemeler birlikte kullanılabilir. Tekrar öğrencinin ihtiyaçlarına göre planlanmalıdır.

LGS’de tekrar ne sıklıkla yapılmalı?

Herkes için geçerli tek bir tekrar aralığı yoktur. Öğrencinin bilgiyi ne ölçüde koruduğuna göre tekrar sıklığı değişebilir.

Konuyu tekrar okumak yeterli midir?

Her zaman değil. Öğrencinin bilgiyi cevaba bakmadan hatırlaması ve sorularda kullanması daha güçlü bir öğrenme göstergesidir.

Eski konular nasıl tekrar edilmeli?

Kısa konu kontrolleri, karma sorular, yanlışların yeniden çözümü ve denemeler kullanılabilir.

Her gün tekrar yapılmalı mı?

Bazı öğrencilerde günlük kısa tekrarlar yararlı olabilir ancak bütün öğrenciler için aynı düzen zorunlu değildir.

Deneme çözmek tekrar sayılır mı?

Evet. Denemeler farklı konulardaki bilgilerin yeniden kullanılmasını sağlar. Deneme sonrasında eksiklerin analiz edilmesi önemlidir.

Son hafta bütün konular tekrar edilmeli mi?

Zorunlu değildir. Öğrencinin ihtiyaç duyduğu alanlara yönelik seçici tekrar daha anlamlı olabilir.

Tekrar yaparken kaç soru çözülmeli?

Sabit bir sayı yerine öğrencinin konuyu ne ölçüde hatırladığı ve bağımsız kullanabildiği dikkate alınmalıdır.

 

Kısa Özet

• Unutmak öğrenme sürecinin doğal bir parçasıdır.

• Konuyu yeniden görmek ile bilgiyi hatırlamak aynı şey değildir.

• Aktif hatırlama tekrarın önemli araçlarından biridir.

• Tekrarlar zamana yayılarak yapılabilir.

• Her konu aynı sıklıkta tekrar edilmek zorunda değildir.

• Karma sorular eski bilgilerin kullanılmasını sağlar.

• Yanlışlar tekrar programına yön verebilir.

• Denemeler hem ölçme hem tekrar işlevi görebilir.

• Tekrar programı öğrenciden gelen verilere göre değişmelidir.

• Tekrarın gerçek amacı bilgiyi tanıdık hâle getirmek değil, gerektiğinde erişilebilir hâle getirmektir.

 

Saruhan Hoca’nın Görüşü

Tekrar konusunda en sık yapılan tartışma şudur:

Ne kadar tekrar yeterlidir?

Bir gün sonra mı?

Bir hafta sonra mı?

Kaç soru çözülmeli?

Bu soruların hepsi uygulama açısından değerlidir.

Fakat tek başına doğru ölçütü vermez.

Çünkü tekrarın başarısını takvim değil, öğrencinin öğrenmesi belirler.

Bir öğrenci aynı sayfayı beş kez okuyabilir ve altıncı kez baktığında her şeyi tanıdık bulabilir.

Başka bir öğrenci kitabı kapatıp bilgiyi hatırlamaya çalışır, zorlanır, hata yapar ve yeniden kontrol eder.

İlk öğrenci daha rahat çalışmış olabilir.

İkinci öğrenci ise zihnini daha fazla kullanmak zorunda kalmıştır.

Bu nedenle tekrarın değerini yalnızca ne kadar kolay hissettirdiğine bakarak değerlendiremeyiz.

Asıl ölçüt şudur:

Öğrenci, yardım ortadan kalktığında öğrendiği bilgiye ulaşabiliyor mu?

Ulaşamıyorsa tekrarın biçimi yeniden düşünülmelidir.

Ulaşabiliyor ve bilgiyi farklı sorularda kullanabiliyorsa her gün aynı konuya dönmenin de eğitimsel bir gerekçesi kalmayabilir.

Dolayısıyla ne sürekli tekrar yapmak tek başına doğrudur ne de bir kez öğrenilen konuyu tamamen geride bırakmak.

Doğru olan, öğrencinin öğrenmesini izlemek ve ihtiyacı ortaya çıktığında bilgiyi yeniden kullanmasını sağlamaktır.

Çünkü öğrenmenin gerçek gücü, bir bilgiyi daha önce görmüş olmakta değil; ihtiyaç duyulduğunda ona yeniden ulaşabilmektedir.

 

Yararlanılan Kaynaklar

• Dunlosky ve arkadaşları – Improving Students’ Learning with Effective Learning Techniques
• Roediger & Karpicke – Test-Enhanced Learning üzerine çalışmalar
• Cepeda ve arkadaşları – Distributed Practice üzerine çalışmalar
• Bjork & Bjork – öğrenme, hatırlama ve desirable difficulties çalışmaları
• Education Endowment Foundation – Metacognition and Self-Regulated Learning
• Millî Eğitim Bakanlığı – LGS öğretim programları ve örnek sorular

İlgili Makaleler

• LGS’de Konu Eksikleri Nasıl Belirlenir ve Kapatılır?
• LGS’de Yanlış Sorular Nasıl Analiz Edilmelidir?
• LGS’de Çalışma Programı Nasıl Hazırlanmalıdır?
• LGS’de Deneme Sınavı Analizi Nasıl Yapılmalıdır?
• LGS’de Yeni Nesil Sorular Nasıl Çözülür?
• LGS’de Matematik Netleri Nasıl Artırılır?
• LGS’de Dikkat Hataları Nasıl Azaltılır?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.

Bu makaledeki Saruhan Hoca bölümü de belirlediğimiz karakter standardındaki gibi, yöntemi peşinen savunmak yerine “doğru ölçüt nedir?” sorusuyla sonuca ulaşıyor. 

Saruhan Kurs AI authority scorecard and actions.txt