LGS Sonrası Ne Yapılmalı?

LGS Sonrası Ne Yapılmalı?

Editör Notu

Aylar boyunca tek bir tarih beklenir.

Programlar ona göre hazırlanır.

Denemeler çözülür.

Eksikler tamamlanır.

Sınav yaklaştıkça çalışma yoğunlaşır.

Ve sonra LGS biter.

Öğrenci okulun kapısından çıkar.

Bu kez soru değişir:

“Şimdi ne olacak?”

Bazı öğrenciler hemen cevaplarını kontrol etmek ister.

Bazıları hiçbir soruyu konuşmak istemez.

Bazıları yaptığı yanlışları düşünmeye başlar.

Bazı aileler ise daha öğrenci sınav binasından çıkmadan yaklaşık puan hesaplamaya çalışır.

Oysa sınavın bitmesiyle birlikte önemli bir sınır ortaya çıkar:

Hazırlık dönemi sona ermiştir.

Artık öğrencinin değiştirebileceği cevap yoktur.

Bundan sonraki süreç sınavı yeniden yaşamaya çalışmak değil, sonucu doğru zamanda ve doğru verilerle değerlendirmektir.

İlk Saatler

Öğrenci sınavdan çıktığında zihinsel olarak yorgun olabilir.

Bu nedenle ilk dakikalarda ayrıntılı sınav analizi yapmak zorunlu değildir.

Öğrenci konuşmak istiyorsa konuşabilir.

Konuşmak istemiyorsa buna da alan tanınabilir.

Aylar süren hazırlığın ardından her öğrencinin sınavdan çıkış tepkisi aynı olmayacaktır.

İlk Soru Ne Olmalı?

Velinin doğal olarak merak ettiği şey sınavın nasıl geçtiğidir.

Fakat öğrenci kapıdan çıkar çıkmaz:

“Kaç yanlışın var?”

sorusuyla karşılaşmak zorunda değildir.

Önce öğrencinin nasıl hissettiğine bakılabilir.

Çünkü o anda aile açısından en önemli bilgi tahmini net olmayabilir.

Sınav artık bitmiştir.

Sonucu hesaplamak için zaman vardır.

Cevaplara Bakılmalı mı?

Resmî soru ve cevaplar yayımlandığında öğrenci isterse cevaplarını kontrol edebilir.

Ancak bunun ne zaman yapılacağı öğrencinin durumuna göre değişebilir.

Bazı öğrenciler belirsizliği azaltmak için hemen bakmak ister.

Bazıları ise biraz beklemeyi tercih eder.

Burada herkes için geçerli tek bir doğru davranış yoktur.

Önemli olan cevap kontrolünün öğrenciyi saatler süren bir sınav sorgulamasına dönüştürmemesidir.

Resmî Cevaplar

Sınav sonrasında sosyal medyada ve farklı platformlarda çok sayıda cevap paylaşılabilir.

Ancak değerlendirme yapılırken esas alınması gereken kaynak Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan resmî soru ve cevap anahtarıdır.

Öğrencinin kesin olmayan paylaşımlar üzerinden yanlış yaptığını düşünmesi gereksiz kaygı oluşturabilir.

Yanlış Fark Edilirse

Öğrenci kesin olarak yanlış yaptığı bir soruyu görebilir.

İlk tepki çoğu zaman:

“Bunu nasıl yanlış yaptım?”

olur.

Bu anlaşılır bir tepkidir.

Fakat sınav bittikten sonra aynı soruyu tekrar tekrar düşünmek cevabı değiştirmez.

Öğrenci isterse hatanın nedenini daha sonra inceleyebilir.

Ancak artık bu analiz LGS performansını değiştirmek için değil, öğrenme deneyimini anlamak için yapılır.

Puan Hesaplamak

Sınavdan hemen sonra yaklaşık net ve puan hesapları yapılabilir.

Fakat burada önemli bir ayrım vardır:

Tahmin, sonuç değildir.

Sınavın genel performansı ve resmî değerlendirme süreci tamamlanmadan yapılan hesaplamalar kesin sonuç gibi görülmemelidir.

Özellikle tercih kararları tahmini hesaplamalar üzerinden verilmemelidir.

Yüzdelik Dilim

LGS tercih sürecinde öğrencilerin yalnızca sınav puanına odaklanması yeterli değildir.

Merkezî sınavla öğrenci alan okullar değerlendirilirken yüzdelik dilim önemli bir karşılaştırma aracıdır.

Ancak öğrencinin gerçek yüzdelik dilimi sonuçlar açıklanmadan bilinemez.

Bu nedenle sınavdan hemen sonra:

“Bu puanla hangi lise gelir?”

sorusuna kesin cevap aramak için erkendir.

Sınav Sürekli Konuşulmalı mı?

Sınavdan sonraki günlerin tamamının LGS değerlendirmesiyle geçmesi gerekli değildir.

Aynı soruların tekrar tekrar konuşulması sonucu değiştirmez.

Öğrencinin sınav dışında da bir yaşamı vardır.

Arkadaşlarıyla görüşebilir.

Dinlenebilir.

Hobilerine zaman ayırabilir.

Aylardır ertelediği etkinliklere dönebilir.

Sınav bittiğinde öğrencinin hayatı yeniden genişlemelidir.

Dinlenmek

LGS hazırlığı uzun süreli akademik ve zihinsel yük oluşturabilir.

Bu nedenle sınav sonrasında öğrencinin dinlenmesi doğal bir ihtiyaçtır.

Hemen ertesi gün:

“Şimdi dokuzuncu sınıfa başlayalım.”

yaklaşımına geçmek çoğu öğrenci için gerekli değildir.

Dinlenme, eğitimden vazgeçmek anlamına gelmez.

Uzun bir çalışma döneminin doğal tamamlayıcısıdır.

Tatil

Öğrencinin yaz tatilinin tamamını akademik çalışmayla doldurmak gerekmez.

Lise başlangıcına yönelik hazırlık daha sonra planlanabilir.

Öncelikle öğrencinin uzun sınav döneminden çıkmasına fırsat verilmelidir.

Çünkü eğitim yalnızca sürekli çalışma kapasitesi değil, çalışma ile dinlenme arasındaki dengeyi kurabilme becerisidir.

Arkadaşlarla Kıyas

Sınav sonrasında öğrenciler doğal olarak birbirlerine:

“Kaç yanlışın var?”

“Matematik nasıl geçti?”

“Kaç puan bekliyorsun?”

diye sorabilir.

Fakat öğrencinin sürekli başkalarının sonuçlarıyla kendi sonucunu karşılaştırması belirsizlik dönemini daha zor hâle getirebilir.

Henüz resmî sonuçlar açıklanmamıştır.

Üstelik başka bir öğrencinin tahmini neti, öğrencinin kendi sonucunu değiştirmez.

Sosyal Medya

LGS sonrasında sosyal medyada çok sayıda tahmin ortaya çıkar.

“Bu yıl puanlar düşecek.”

“Şu kadar net kesin şu yüzdelik gelir.”

“Bu okulun tabanı kesin yükselir.”

gibi yorumlar paylaşılabilir.

Bunların bir kısmı geçmiş verilere dayalı tahminler olabilir.

Ancak tahmin ile resmî veri birbirinden ayrılmalıdır.

Özellikle tercih dönemine yaklaşırken kararlar doğrulanabilir verilere dayanmalıdır.

Sonuç Beklerken

Sonuçların açıklanmasını beklemek bazı öğrenciler için sınavın kendisinden daha zor olabilir.

Çünkü artık çalışarak değiştirebilecekleri bir durum yoktur.

Bu dönemde öğrencinin sürekli sonuç senaryoları üretmesi belirsizliği ortadan kaldırmaz.

Daha sağlıklı yaklaşım, sonuç açıklandığında yapılacak değerlendirmeyi o güne bırakmaktır.

Sonuç Açıklanınca

Sonuç açıklandığında ilk olarak öğrencinin gerçek verileri görülür.

Puan.

Yüzdelik dilim.

İlgili resmî bilgiler.

Bundan sonra yeni bir dönem başlar:

Tercih dönemi.

Bu aşamada sınavın nasıl geçtiğinden çok öğrencinin elde ettiği sonuçla hangi seçeneklere sahip olduğu önem kazanır.

Başarı Nasıl Değerlendirilmeli?

Bir öğrencinin LGS sonucunu değerlendirirken yalnızca:

“Kaç puan aldı?”

sorusuna bakmak yeterli olmayabilir.

Öğrencinin yıl içerisindeki gelişimi, başlangıç seviyesi, hedefleri ve ulaştığı sonuç birlikte düşünülebilir.

Ancak bu yaklaşım gerçek sonucu görmezden gelmek anlamına da gelmez.

Doğru değerlendirme ne sonucu küçümser ne de öğrencinin bütün eğitim hayatını tek bir sınav sonucuna indirger.

Beklenenden Düşük Gelirse

Bazı öğrencilerin sonucu beklentisinin altında olabilir.

Bu durumda ilk tepkiyle büyük hükümler vermek doğru değildir.

“Bütün emek boşa gitti.”

“Sen zaten sınav öğrencisi değilsin.”

gibi ifadeler tek bir sonucu öğrencinin genel kapasitesi hakkında hükme dönüştürür.

Oysa sınav sonucu önemlidir fakat öğrencinin bütün akademik geleceğini açıklayan tek veri değildir.

Beklenenden Yüksek Gelirse

Yüksek sonuç da dikkatli değerlendirilmelidir.

Öğrencinin başarısı takdir edilebilir.

Ancak tercih yalnızca:

“Puanım buraya yetiyor.”

mantığıyla yapılmamalıdır.

Bir okulun öğrencinin yüzdelik dilimine uygun olması, o okulun öğrenci için mutlaka en doğru okul olduğu anlamına gelmez.

Tercih aşamasında yeni ölçütler devreye girer.

Tercihe Hemen Başlanmalı mı?

Sonuçlar açıklanmadan okul listesi hakkında genel araştırmalar yapılabilir.

Ancak kesin tercih stratejisi öğrencinin gerçek sonucu görüldükten ve o yılın resmî tercih kılavuzu yayımlandıktan sonra oluşturulmalıdır.

Çünkü tercih dönemi sınav hazırlığından farklı bir karar problemidir.

Artık soru:

“Nasıl daha yüksek net yaparız?”

değil,

“Elimizdeki sonuçla öğrenci için en doğru seçenek hangisidir?”

olacaktır.

Veli Ne Yapmalı?

Sınavdan sonraki dönemde velinin görevi sonucu sürekli tahmin etmek değildir.

Öncelikle sınavın bittiğini kabul etmek gerekir.

Sonuçlar açıklandığında veri değerlendirilir.

Tercih döneminde seçenekler araştırılır.

Fakat bu iki aşamanın arasındaki günleri sürekli:

“Acaba kaç gelir?”

sorusuyla doldurmak aileye de öğrenciye de yeni bilgi sağlamaz.

Saruhan Kurs’ta LGS Sonrası

Saruhan Kurs’ta eğitim sürecini sınav kapısında bitmiş kabul etmiyoruz.

Fakat sınav bittikten sonra da öğrenciyi sürekli sınavın içinde tutmayı doğru bulmuyoruz.

Saruhan Gelişim Modeli’nin analiz anlayışı bu aşamada da devam eder.

Analiz Et: Resmî sonuç açıklandığında öğrencinin gerçek verileri değerlendirilir.

Planla: Öğrencinin yüzdelik dilimi, hedefleri ve okul seçenekleri birlikte ele alınır.

Değerlendir: Sınav sonucu geçmiş çalışma süreciyle birlikte anlamlandırılır.

Yönlendir: Tercih döneminde öğrenci için gerçekçi seçenekler incelenir.

Veli Bilgilendirme: Ailenin tahminler yerine doğrulanabilir veriler üzerinden karar vermesi sağlanır.

Çünkü sınav bittikten sonra yapılacak doğru şey daha fazla sınav konuşmak değildir.

Doğru zamanda doğru kararı verebilmek için verinin oluşmasını beklemektir.

Sık Sorulan Sorular

LGS’den çıkar çıkmaz cevaplara bakılmalı mı?

Zorunlu değildir. Öğrencinin durumuna göre resmî cevaplar yayımlandığında kontrol edilebilir.

Tahmini puan hesaplanmalı mı?

Hesaplanabilir ancak kesin sonuç olarak görülmemelidir.

Hangi liseye gideceğim hemen belli olur mu?

Hayır. Resmî sonuçlar, yüzdelik dilim ve tercih süreci birlikte değerlendirilmelidir.

Sınavdan sonra ders çalışılmalı mı?

Hemen yeni bir yoğun akademik programa başlamak gerekli değildir. Öğrencinin dinlenmeye ihtiyacı olabilir.

Sonuç kötü gelirse bütün çalışma boşa mı gider?

Hayır. Sonuç önemlidir fakat öğrencinin bütün akademik gelişimini tek başına tanımlamaz.

Tercih araştırmasına ne zaman başlanmalı?

Genel araştırma önceden yapılabilir. Kesin değerlendirme resmî sonuç ve güncel tercih kılavuzuyla yapılmalıdır.

Kısa Özet

• Sınavdan hemen sonra ayrıntılı analiz şart değildir.
• Cevaplarda resmî MEB kaynakları esas alınmalıdır.
• Tahmini puan kesin sonuç değildir.
• Öğrencinin dinlenmesine fırsat verilmelidir.
• Sürekli arkadaş karşılaştırması yapılmamalıdır.
• Sosyal medya tahminleri resmî veri olarak görülmemelidir.
• Gerçek değerlendirme sonuçlar açıklandığında yapılmalıdır.
• Tercih süreci ayrı bir karar aşamasıdır.

Saruhan Hoca’nın Görüşü

LGS bittikten sonra öğrencinin yapabileceği en zor şeylerden biri artık hiçbir şeyi değiştiremeyeceğini kabul etmektir.

Aylar boyunca çalışarak sonucu etkilemeye alışmıştır.

Bir eksik görür, çalışır.

Yanlış yapar, düzeltir.

Neti düşer, yeniden hazırlanır.

Fakat sınav bittiğinde bu ilişki değişir.

Artık daha fazla çalışmak sınavdaki cevabı değiştirmez.

Daha fazla düşünmek de değiştirmez.

Bu nedenle LGS sonrasında doğru soru:

“Acaba sonuç ne olacak?”

değildir.

Henüz sonucu bilmiyorsak daha doğru soru şudur:

“Karar vermek için elimizde yeterli veri var mı?”

Yoksa beklemek pasiflik değildir.

Doğru kararın koşullarının oluşmasını beklemektir.

Sonuç açıklandığında değerlendirme yapılır.

Tercih zamanı geldiğinde seçenekler konuşulur.

Çünkü eğitim yalnızca öğrencinin ne zaman harekete geçeceğini öğretmez.

Bazen doğru karar verebilmek için ne zaman beklemesi gerektiğini de öğretir.

Yararlanılan Kaynaklar

• Millî Eğitim Bakanlığı – LGS merkezi sınav, sonuç ve tercih kılavuzları
• Education Endowment Foundation – Metacognition and Self-Regulated Learning
• Zimmerman – Self-Regulated Learning çalışmaları
• Sınav performansı ve öz düzenleme üzerine eğitim araştırmaları

İlgili Makaleler

• LGS’de İki Oturum Arasında Ne Yapılmalı?
• LGS Sınav Sabahı Ne Yapılmalı?
• LGS’de Sınav Kaygısı Nasıl Yönetilir?
• LGS’de Sınav Anında Dikkat Dağılırsa Ne Yapılmalı?
• LGS Sonuçları Nasıl Değerlendirilmeli?
• LGS’de Yüzdelik Dilim Nedir?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.