LGS Tercihinde Okul Nasıl Seçilmeli?

LGS Tercihinde Okul Nasıl Seçilmeli?

Editör Notu

LGS tercih döneminde ailelerin önünde uzun bir okul listesi vardır.

Puanlar.

Yüzdelik dilimler.

Kontenjanlar.

Okul türleri.

Başarı sıralamaları.

Fakat bütün bu veriler incelendikten sonra daha zor bir soru ortaya çıkar:

“Peki hangi okul daha doğru?”

Bu sorunun cevabı yalnızca taban yüzdelik diliminde bulunmaz.

Çünkü öğrencinin bir okula yerleşebilmesi ile o okulun öğrenci için doğru olması aynı şey değildir.

Bir lise öğrencinin dört yıl boyunca eğitim göreceği, arkadaşlıklar kuracağı, alışkanlıklar geliştireceği ve geleceğine ilişkin önemli kararlar vereceği bir çevredir.

Bu nedenle okul seçimindeki temel soru:

“Öğrencinin girebildiği en yüksek okul hangisi?”

değil,

“Öğrencinin gelişebileceği en uygun eğitim ortamı hangisi?”

olmalıdır.

Yüzdelik İlk Adım

Yüzdelik dilim okul araştırmasının başlangıç noktalarından biridir.

Öğrencinin ulaşabileceği okul aralığını anlamamıza yardımcı olur.

Geçmiş yılların taban yüzdelik dilimleri incelenerek olası seçenekler belirlenebilir.

Fakat yüzdelik dilimin görevi burada büyük ölçüde tamamlanır.

Yüzdelik dilim seçenekleri gösterir; doğru okulu tek başına seçmez.

 

Okul Türü

Fen liseleri, Anadolu liseleri ve diğer okul türlerinin eğitim yapıları ve sundukları imkânlar farklılaşabilir.

Bu nedenle aile önce yalnızca okul adına değil, okulun eğitim yapısına bakmalıdır.

Öğrencinin hedefleriyle okul türünün sunduğu ortamın ne kadar örtüştüğü değerlendirilmelidir.

Bir okul türünü bütün öğrenciler için diğerinden üstün kabul etmek doğru değildir.

 

Akademik Ortam

Okulun akademik ortamı önemli bir ölçüttür.

Öğrencilerin çalışma kültürü nasıl?

Okulun akademik beklentisi hangi düzeyde?

Projeler ve akademik çalışmalar destekleniyor mu?

Öğrenci bu ortam içerisinde gelişebilir mi?

Burada amaç yalnızca yüksek başarı oranına sahip okul aramak değildir.

Önemli olan öğrencinin bu akademik ortamla kuracağı ilişkidir.

 

Öğrenci Profili

Akran çevresi ergenlik döneminde önemlidir.

Öğrencinin çevresindeki arkadaşlarının çalışma alışkanlıkları, hedefleri ve okul kültürü onun davranışlarını etkileyebilir.

Ancak buradan:

“Yüksek puanlı öğrencilerin bulunduğu okul her zaman daha iyidir.”

sonucu çıkarılmamalıdır.

Akran etkisi önemli bir faktördür.

Fakat okul deneyiminin tamamı değildir.

 

Öğretmen Kadrosu

Aileler doğal olarak öğretmen kadrosunu merak eder.

Fakat öğretmen kadroları zaman içerisinde değişebilir.

Bu nedenle yalnızca belirli öğretmen isimleri üzerinden dört yıllık okul tercihi yapmak sağlıklı olmayabilir.

Daha anlamlı olan okulun genel eğitim kültürünü, akademik yaklaşımını ve öğrenciyi destekleyen sistemlerini anlamaktır.

 

Yabancı Dil

İki okul birbirine yakın yüzdelik dilimle öğrenci alabilir fakat yabancı dil açısından çok farklı eğitim seçenekleri sunabilir.

Hangi yabancı dil okutuluyor?

Hazırlık sınıfı var mı?

Yabancı dil programının yapısı nasıl?

Öğrencinin gelecekteki hedefleriyle uyumlu mu?

Özellikle yabancı dil konusunda belirli hedefleri bulunan öğrenciler için bu fark önemli olabilir.

 

Hazırlık Sınıfı

Hazırlık sınıfı bulunan bir okul bazı öğrenciler ve aileler için önemli bir avantaj olarak görülebilir.

Fakat hazırlık sınıfının varlığını tek başına kalite göstergesi kabul etmek doğru değildir.

Programın niteliği ve öğrencinin ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir.

Yine aynı ilkeye geliriz:

Bir özellik ancak öğrenci için anlamlıysa avantajdır.

 

Ulaşım

Tercih döneminde en fazla küçümsenen ölçütlerden biri ulaşımdır.

Haritada 20 kilometre küçük görünebilir.

Fakat öğrenci bu yolu yılda yüzlerce kez kullanacaktır.

Sabah erken kalkmak,

trafik,

aktarma,

servis süresi

ve eve dönüş saati öğrencinin günlük yaşamını etkileyebilir.

Dört yıl boyunca her gün yaşanacak bir koşul, tercih kararında küçük bir ayrıntı değildir.

 

Zaman Maliyeti

Ulaşım yalnızca kilometre değildir.

Asıl mesele zamandır.

Günde iki saatini yolda geçiren öğrenci ile 30 dakikada okuluna ulaşan öğrencinin günlük çalışma ve dinlenme zamanı aynı olmayacaktır.

Bu nedenle okul karşılaştırılırken:

“Kaç kilometre?”

sorusunun yanında:

“Gerçek bir okul gününde kapıdan kapıya kaç dakika?”

sorusu da sorulmalıdır.

 

Sosyal İmkânlar

Lise eğitimi yalnızca akademik derslerden oluşmaz.

Spor,

müzik,

sanat,

bilimsel projeler,

kulüpler,

yarışmalar

ve sosyal etkinlikler öğrencinin gelişim alanlarını genişletebilir.

Öğrencinin özel bir ilgisi varsa okulun bu alanda sunduğu imkânlar araştırılabilir.

 

Fiziksel Ortam

Laboratuvarlar.

Kütüphane.

Spor alanları.

Derslikler.

Sosyal alanlar.

Bunların hepsi okul deneyiminin parçalarıdır.

Ancak fiziksel imkânların tek başına iyi eğitim anlamına gelmediği unutulmamalıdır.

İyi laboratuvarın bulunması ile öğrencilerin o laboratuvarı etkili kullanması aynı şey değildir.

 

Proje İmkânları

Bilim olimpiyatları, TÜBİTAK projeleri, ulusal veya uluslararası çalışmalar bazı öğrenciler için önemli olabilir.

Fakat burada da yalnızca okulun internet sitesinde yazan proje sayısına bakmak yeterli değildir.

Öğrencilerin bu çalışmalara ne ölçüde katılabildiği ve okulun nasıl bir destek sistemi oluşturduğu araştırılmalıdır.

 

Üniversite Başarısı

Okulların üniversite yerleştirme sonuçları ailelerin ilgisini çeker.

Bu veriler değerlidir fakat dikkatli yorumlanmalıdır.

Çünkü başarılı öğrencileri zaten yüksek yüzdelik dilimlerden alan bir okulun mezunlarının yüksek üniversite başarısı göstermesi yalnızca okulun etkisinden kaynaklanmayabilir.

Öğrenci profili de sonucun bir parçasıdır.

Bu nedenle:

“Bu okuldan çok öğrenci iyi üniversite kazanmış.”

bilgisi değerlidir.

Ancak okul kalitesinin tek kanıtı değildir.

 

Okulun Kültürü

Bazı özellikler sayılarla kolay ölçülmez.

Öğrenciler okulda kendilerini nasıl hissediyor?

Öğretmen-öğrenci iletişimi nasıl?

Akademik rekabet hangi düzeyde?

Öğrenci kendisini bu ortamın içerisinde görebiliyor mu?

Okul kültürü öğrencinin dört yıllık deneyiminde düşündüğümüzden daha önemli olabilir.

 

Okulu Ziyaret Etmek

Mümkün olduğunda ciddi biçimde düşünülen okulları görmek yararlıdır.

Öğrenci binayı görür.

Ulaşımı deneyimler.

Okulun çevresini tanır.

Varsa tanıtım çalışmalarına katılır.

Merak ettiği soruları sorabilir.

Bu ziyaret bazen internette saatlerce araştırmayla öğrenilemeyecek bir şeyi gösterir:

Öğrenci kendisini orada hayal edebiliyor mu?

 

Mezunlara Sormak

Okulun öğrencileri veya mezunları değerli bilgiler verebilir.

Ancak tek kişinin deneyimi okulun tamamını temsil etmez.

Bir öğrenci okuldan çok memnun olabilir.

Başka biri olmayabilir.

Bu nedenle bireysel deneyimler dinlenmeli fakat mümkün olduğunca farklı kaynaklarla birlikte değerlendirilmelidir.

 

Sosyal Medya

Okulların sosyal medya hesapları faaliyetleri görmek açısından yararlı olabilir.

Fakat sosyal medya doğal olarak kurumun göstermek istediği tarafını yansıtır.

Bu nedenle okul araştırmasının tek kaynağı olmamalıdır.

Resmî bilgiler, okul ziyareti ve mümkün olduğunda farklı deneyimler birlikte değerlendirilmelidir.

 

Arkadaşım Orada

Öğrencinin arkadaşlarıyla aynı liseyi istemesi doğaldır.

Özellikle ortaokuldan liseye geçiş döneminde tanıdık bir çevre güven verebilir.

Ancak dört yıllık eğitim kararı yalnızca mevcut arkadaşlık ilişkilerine göre verilmemelidir.

Arkadaş tercihin bir parçası olabilir; temeli olmamalıdır.

 

Ailenin Hayali

Bazı ailelerin yıllardır istediği belirli bir lise olabilir.

Okulun geçmişi, itibarı veya ailedeki başka birinin o okuldan mezun olması bu isteği güçlendirebilir.

Fakat burada önemli bir ayrım vardır:

Ailenin istediği okul ile öğrencinin ihtiyacına uygun okul her zaman aynı olmayabilir.

Tercihin merkezinde öğrencinin bulunması gerekir.

 

Öğrencinin İsteği

Bunun tersi de mümkündür.

Öğrenci yalnızca okulun popülerliği, arkadaşları veya sosyal medyada gördükleri nedeniyle belirli bir okulu isteyebilir.

Öğrencinin isteği önemlidir fakat tek başına yeterli değildir.

Tercih süreci öğrencinin istediğini doğrudan yapmak değil, neden istediğini birlikte anlamaktır.

 

En İyi Lise Hangisi?

Bu soru çok sorulur.

Fakat tek bir cevap vermek eğitim açısından problemli olabilir.

En yüksek yüzdelikle öğrenci alan lise belirlenebilir.

En güçlü yabancı dil programlarından biri araştırılabilir.

Belirli alanlarda başarılı okullar bulunabilir.

Fakat:

“Her öğrenci için en iyi lise budur.”

demek mümkün değildir.

Çünkü öğrenciler aynı değildir.

 

Karşılaştırma Tablosu

Aileler ciddi biçimde düşündükleri okullar için basit bir değerlendirme tablosu hazırlayabilir.

Örneğin şu ölçütler kullanılabilir:

Geçmiş yüzdelik dilim

Ulaşım

Yabancı dil

Akademik ortam

Sosyal imkânlar

Öğrencinin isteği

Öğrencinin hedefleriyle uyum

Bu tablo kararın otomatik olarak verilmesini sağlamaz.

Ama duygusal değerlendirmelerin yanında ölçütlerin görünür olmasını sağlar.

 

Son Karar

Tercih listesi hazırlanırken üç farklı bilgi alanı bir araya gelmelidir:

Veri: Öğrencinin yüzdelik dilimi ve geçmiş okul sonuçları.

Okul: Program, ulaşım, akademik ve sosyal ortam.

Öğrenci: Hedefler, ihtiyaçlar, beklentiler ve kişisel özellikler.

Bu üçünden biri eksik olduğunda tercih değerlendirmesi de eksik kalabilir.

 

Veli Ne Yapmalı?

Velinin görevi çocuğuna:

“Senin için en iyisini biz biliriz.”

demek değildir.

Aynı şekilde bütün sorumluluğu:

“Sen karar ver.”

diyerek öğrenciye bırakmak da doğru olmayabilir.

Daha sağlıklı rol, kararın niteliğini yükseltmektir.

Bilgi toplamak.

Sorular sormak.

Alternatifleri karşılaştırmak.

Öğrenciyi dinlemek.

Ve sonunda nedenleri bilinen bir tercih yapmak.

 

Saruhan Kurs’ta Okul Seçimi

Saruhan Kurs’ta lise tercihini yalnızca puan ve yüzdelik eşleştirmesi olarak değerlendirmiyoruz.

Önce öğrencinin ulaşabileceği seçenekler belirlenir.

Sonra okullar araştırılır.

Akademik yapı değerlendirilir.

Ulaşım ve günlük yaşam koşulları incelenir.

Öğrencinin hedefleri ve beklentileri sürece eklenir.

Aile ile öğrenci aynı karar zemini üzerinde buluşturulur.

Çünkü tercih danışmanlığının görevi aile adına karar vermek değildir.

Kararın hangi ölçütlerle verilmesi gerektiğini görünür hâle getirmektir.

 

Sık Sorulan Sorular

LGS tercihinde en iyi lise hangisi?

Her öğrenci için geçerli tek bir “en iyi lise” yoktur. Doğru okul öğrencinin sonucu, hedefleri ve ihtiyaçlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Yüzdelik dilimi daha yüksek okul daha mı iyi?

Daha seçici olduğunu gösterebilir ancak bu, her öğrenci için daha uygun olduğu anlamına gelmez.

Okulun üniversite başarısına bakılmalı mı?

Evet, ancak tek kalite göstergesi olarak değerlendirilmemelidir.

Uzak ama yüksek puanlı okul tercih edilmeli mi?

Ulaşımın dört yıllık günlük yaşam üzerindeki etkisi mutlaka değerlendirilmelidir.

Okulu ziyaret etmek gerekli mi?

Zorunlu değildir ancak mümkün olduğunda kararın niteliğini artırabilir.

Son kararı veli mi öğrenci mi vermeli?

Tercih, öğrencinin görüşünün merkezde olduğu; aile ve gerektiğinde uzman desteğiyle yürütülen ortak bir karar süreci olmalıdır.

 

Kısa Özet

• Yüzdelik dilim okul seçiminin başlangıcıdır, tamamı değildir.
• Akademik ortam öğrenciyle birlikte değerlendirilmelidir.
• Yabancı dil ve program özellikleri araştırılmalıdır.
• Ulaşımın günlük zaman maliyeti önemlidir.
• Sosyal ve fiziksel imkânlar dikkate alınmalıdır.
• Üniversite başarısı tek kalite ölçütü değildir.
• Mümkünse okul ziyaret edilmelidir.
• Tercihin merkezinde öğrenci bulunmalıdır.

 

Saruhan Hoca’nın Görüşü

Lise tercihinde ailelerin yaptığı en anlaşılır hata, iyi okul ile doğru okulu aynı şey sanmaktır.

Bir okul çok başarılı olabilir.

Çok yüksek yüzdelikle öğrenci alabilir.

Güçlü bir geçmişe sahip olabilir.

Bunların hepsi değerlidir.

Fakat eğitimde asıl mesele bir kurumun ne kadar güçlü olduğu kadar, öğrencinin o ortamda ne kadar gelişebileceğidir.

Bu nedenle doğru soru:

“Hangisi daha iyi lise?”

değildir.

Asıl soru şudur:

“Bu öğrenci için hangi okul daha doğru eğitim ortamını oluşturuyor?”

İşte bu soru sorulduğunda puan önemini kaybetmez.

Yüzdelik dilim değersizleşmez.

Okulun başarısı görmezden gelinmez.

Sadece bütün veriler ait oldukları yere oturur ve kararın merkezine yeniden öğrenci gelir.

Çünkü eğitimde en iyi seçenek, kâğıt üzerinde en güçlü görünen değil; öğrencinin potansiyelini en doğru ortamla buluşturandır.

Yararlanılan Kaynaklar

• Millî Eğitim Bakanlığı – LGS tercih ve yerleştirme kılavuzları
• Millî Eğitim Bakanlığı – okul ve kontenjan bilgileri
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim kurumlarına ilişkin resmî bilgiler
• Öğrenci-okul uyumu ve eğitim ortamı üzerine temel eğitim araştırmaları

İlgili Makaleler

• LGS Tercihleri Nasıl Yapılmalı?
• LGS Puanı mı Yüzdelik Dilim mi Önemli?
• LGS’de Yüzdelik Dilim Nedir?
• LGS Sonuçları Nasıl Değerlendirilmeli?
• LGS’de Tercih Listesi Nasıl Hazırlanmalı?
• LGS Sonrası Ne Yapılmalı?

Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.