Editör Notu
AYT hazırlığında öğrencileri en fazla kaygılandıran sorulardan biri şudur:
“Konularım ne zaman bitmeli?”
Bir arkadaşının AYT’yi bitirdiğini duyan öğrenci kendi programından şüphe etmeye başlayabilir.
Sosyal medyada:
“AYT ocakta bitmeli.”
“Şubata kaldıysan geç.”
“Marttan sonra konu çalışılmaz.”
gibi kesin ifadelerle karşılaşabilir.
Fakat burada önemli bir problem vardır.
İki öğrencinin aynı tarihte bütün konuları tamamlaması, sınava aynı düzeyde hazır oldukları anlamına gelmez.
Bir öğrenci konuları hızlıca tamamlamış fakat eski konuları unutmuş olabilir.
Başka bir öğrenci konu listesinde daha geride görünmesine rağmen öğrendiklerini çok daha güçlü kullanıyor olabilir.
Bu nedenle asıl soru:
“AYT konuları hangi tarihte bitmeli?”
değil,
“Konular ilerlerken sınav performansı nasıl gelişmeli?”
olmalıdır.
Herkes İçin Tek Bir Tarih Yoktur
AYT konularının tamamlanması için bütün öğrencilere uygulanabilecek tek bir doğru tarih belirlemek sağlıklı değildir.
Çünkü öğrencilerin:
başlangıç seviyeleri,
hedefleri,
okul programları,
TYT durumları,
günlük çalışma süreleri,
öğrenme hızları
ve eksik oldukları dersler
farklıdır.
Bu nedenle konu bitirme tarihi öğrencinin kendi çalışma planının bir parçası olmalıdır.
Peki Hiç Tarih Olmasın mı?
Hayır.
Planlama için hedef tarihler gereklidir.
Sorun tarih belirlemek değil, tarihi eğitimsel hedefin önüne geçirmektir.
Örneğin öğrenci kendisine belirli bir döneme kadar konuların büyük bölümünü tamamlama hedefi koyabilir.
Bu hedef öğrencinin çalışma hızını düzenler.
Ancak sırf takvim yetişsin diye konular yüzeysel geçiliyorsa plan amacından uzaklaşmış demektir.
Takvim öğrenmeyi yönetmelidir; öğrenme takvime kurban edilmemelidir.
Konu Bitirmek Ne Demektir?
Bu soru çoğu zaman gözden kaçar.
Bir öğrenci:
“Türevi bitirdim.”
dediğinde neyi kastediyor?
Konu anlatımını mı izledi?
Notlarını mı çıkardı?
Temel testleri mi çözdü?
Karma sorularda kullanabiliyor mu?
Bir ay sonra hâlâ hatırlıyor mu?
Gerçek anlamda konu öğrenme yalnızca konu anlatımının tamamlanması değildir.
En azından:
Öğrenme → Uygulama → Tekrar → Karma kullanım
aşamalarının oluşması gerekir.
Konu Listesi İlerlerken Eski Konular Ne Oluyor?
AYT hazırlığındaki önemli sorunlardan biri budur.
Öğrenci sürekli ileri gider.
Yeni konu.
Yeni konu.
Yeni konu.
Aylar sonra listenin sonuna ulaşır.
Fakat başlangıçta öğrendiği konuların önemli bölümünü unutmuştur.
Bu durumda kağıt üzerinde:
“AYT bitti.”
denebilir.
Fakat sınav hazırlığı açısından iş henüz bitmemiştir.
Bu nedenle eski konuların tekrarları, yeni konular devam ederken başlamalıdır.
Konular Bitmeden Tekrar Yapılır mı?
Evet.
Hatta yapılmalıdır.
Tekrar dönemini bütün konular bittikten sonraya bırakmak eski bilgilerin uzun süre kullanılmamasına neden olabilir.
Örneğin öğrenci yeni bir matematik konusu çalışırken önceki haftalardan karma sorular çözebilir.
Biyolojide eski konular aktif hatırlamayla geri çağrılabilir.
Fizik ve kimyada önceki yanlışlara dönülebilir.
Böylece konu ilerlemesi ile tekrar aynı program içerisinde yürür.
Konular Bitmeden Deneme Çözülür mü?
Evet.
Bütün AYT konularının tamamlanmasını beklemek zorunlu değildir.
Öğrencinin seviyesine uygun:
branş denemeleri,
konu tarama testleri,
karma testler
ve ilerleyen süreçte genel AYT denemeleri
kullanılabilir.
Başlangıçta öğrenci henüz öğrenmediği konulardan gelen soruları doğal olarak yapamayabilir.
Bu durum denemenin değersiz olduğu anlamına gelmez.
Branş Denemelerine Ne Zaman Başlanmalı?
Bir derste yeterli konu birikimi oluştuğunda branş denemeleri programa dahil edilebilir.
Bütün derslerin aynı anda tamamlanmasını beklemek gerekmez.
Örneğin öğrencinin AYT matematikte yeterli konu ilerlemesi varsa matematik branş denemelerine başlayabilir.
Kimyada henüz konu çalışması devam ediyor olabilir.
Bu yaklaşım sınav hazırlığının farklı bileşenlerini aynı anda geliştirmeyi sağlar.
Genel AYT Denemeleri Ne Zaman Başlamalı?
Genel denemelerin kullanım biçimi öğrencinin konu durumuna göre değişebilir.
Konuların önemli bölümü ilerledikçe genel denemelerin değeri artar.
Çünkü öğrenci:
ders geçişlerini,
süre kullanımını,
soru seçimini,
dayanıklılığını
ve toplam AYT performansını
birlikte görmeye başlar.
Sınava yaklaştıkça genel denemelerin ağırlığı doğal olarak artabilir.
Erken Bitirmek Avantaj mı?
Doğru kullanılırsa evet.
Konularını görece erken tamamlayan öğrenci:
daha fazla karma soru,
branş denemesi,
genel deneme,
tekrar
ve eksik tamamlama
için zaman kazanabilir.
Ancak bunun avantaj olabilmesi için konuların gerçekten öğrenilmiş olması gerekir.
Yüzeysel biçimde erken bitirmek tek başına başarı sağlamaz.
Geç Bitirmek Felaket mi?
Hayır.
Öğrencinin konuları planladığından daha geç tamamlaması sınavın kaybedildiği anlamına gelmez.
Ancak burada neden önemlidir.
Öğrenci yavaş fakat sağlam mı ilerliyor?
Yoksa çalışma düzeni olmadığı için mi sürekli geride kalıyor?
İlk durumda program optimize edilebilir.
İkinci durumda çalışma sistemine müdahale etmek gerekir.
Takvimde gecikmenin nedeni, gecikmenin kendisinden daha önemlidir.
Mükemmel Öğrenmeye Çalışmak da Yavaşlatabilir
Bazı öğrenciler bir konuyu yüzde yüz kusursuz hâle getirmeden diğer konuya geçmek istemez.
Yüzlerce soru çözer.
En zor kaynakları bitirmeye çalışır.
Bu yaklaşım da konu ilerlemesini gereğinden fazla yavaşlatabilir.
İlk aşamada öğrencinin konuyu yeterli seviyede öğrenmesi ve ilerlemesi gerekebilir.
Daha seçici sorular ve derinleşme sonraki tekrar döngülerinde devam edebilir.
Hızlı Gitmek mi, Sağlam Gitmek mi?
İkisi birbirinin alternatifi değildir.
İyi program öğrencinin hem ilerlemesini hem öğrendiklerini korumasını sağlamalıdır.
Sadece hızlı ilerleyen öğrenci unutabilir.
Sadece sürekli aynı konularda derinleşen öğrenci ise müfredatı yetiştiremeyebilir.
Bu nedenle amaç:
yeterli öğrenme + düzenli ilerleme + geri dönüş
dengesidir.
TYT Bitmeden AYT’ye Başlanır mı?
Birçok öğrenci:
“Önce TYT tamamen bitsin, sonra AYT’ye geçerim.”
diye düşünür.
Bu yaklaşım her öğrenci için doğru değildir.
AYT hazırlığı uzun bir süreç gerektirebilir.
Gerekli temel mevcutsa TYT ve AYT birlikte yürütülebilir.
Burada hangi derse ne kadar zaman ayrılacağı öğrencinin seviyesine ve sınava kalan süreye göre belirlenmelidir.
Sayısal Öğrenciler
Sayısal öğrenciler açısından AYT matematik ve fen derslerinin önemli bir konu yükü vardır.
Bu nedenle konuların son aylara aşırı yığılması:
soru pratiği,
branş denemeleri
ve genel denemeler
için kalan zamanı azaltabilir.
Ama çözüm yalnızca konuları hızla tüketmek değildir.
Programda başlangıçtan itibaren konu ve soru çalışmasının birlikte ilerlemesi önemlidir.
Eşit Ağırlık Öğrencileri
Eşit ağırlık öğrencilerinde özellikle AYT matematik performansı belirleyici olabilir.
Bunun yanında alan derslerinin de sistemli biçimde yürütülmesi gerekir.
Öğrencinin güçlü olduğu derslere gereğinden fazla zaman ayırıp zorlandığı alanları ertelemesi konu planını bozabilir.
Bu nedenle takvim ders bazında hazırlanmalıdır.
Sözel Öğrenciler
Bilgi yoğun derslerde konu tamamlamak kadar bilgiyi koruyabilmek de önemlidir.
Öğrenci bütün konuları erken bitirse bile düzenli tekrar yapılmazsa önemli miktarda unutma yaşayabilir.
Bu nedenle sözel derslerde:
aktif hatırlama,
karma soru,
kısa tekrar
ve deneme
konu ilerlemesiyle birlikte düşünülmelidir.
Konuların Yetişmediğini Fark Ettim, Ne Yapmalıyım?
Öncelikle paniğe kapılıp bütün programı hızlandırmak yerine tablo çıkarılmalıdır.
Hangi konular kaldı?
Hangileri temel?
Hangileri daha fazla zaman istiyor?
Hangi konularda zaten altyapı var?
Hangi derslerde deneme süreci başladı?
Ardından kalan zaman gerçekçi biçimde bölüştürülmelidir.
Her Konuya Eşit Süre Ayırma
Her AYT konusu aynı uzunlukta veya aynı güçlükte değildir.
Ayrıca her öğrenci için zorluk düzeyi de aynı değildir.
Öğrenci güçlü olduğu bir konuya üç gün ayırırken zorlandığı başka bir konuya bir hafta ihtiyaç duyabilir.
Bu nedenle:
“Her konuya iki gün.”
gibi mekanik planlar her zaman verimli değildir.
Plan konuya ve öğrenciye göre esneyebilmelidir.
Önceliklendirme Yap
Sınava kalan zaman azaldığında önceliklendirme daha önemli hâle gelir.
Öğrencinin:
temel eksikleri,
sık soru kaybettiği konular,
birbirinin ön koşulu olan bilgiler,
yüksek gelişim potansiyeli bulunan alanlar
önceliklendirilebilir.
Ama bu karar yalnızca tahminle değil, mümkün olduğunca deneme ve soru performansıyla verilmelidir.
Konu Takip Tablosu
Basit bir tablo oldukça kullanışlı olabilir.
|
Konu |
Öğrenildi |
Temel Soru |
Karma Soru |
Tekrar |
Deneme |
|
Konu A |
✓ |
✓ |
✓ |
✓ |
✓ |
|
Konu B |
✓ |
✓ |
✓ |
— |
— |
|
Konu C |
✓ |
✓ |
— |
— |
— |
|
Konu D |
— |
— |
— |
— |
— |
Böylece:
“Konuyu bitirdim.”
ifadesi yerine konunun hangi aşamada olduğu görülebilir.
Son Aylarda Konu Çalışılır mı?
Gerekliyse evet.
Sınava yaklaşıldığında:
“Artık kesinlikle konu çalışılmaz.”
gibi katı bir kural doğru değildir.
Denemeler öğrencinin önemli bir eksiğini gösteriyorsa konuya dönmek gerekebilir.
Ancak sınava yaklaştıkça çalışma zamanının daha büyük bölümünün:
karma soru,
deneme,
analiz
ve hedefli tekrar
üzerine kayması beklenebilir.
Denemeler Konu Programını Değiştirmeli
Öğrenci programında önümüzdeki hafta başka bir konuya geçmeyi planlamış olabilir.
Fakat son denemeler daha önce öğrenilmiş önemli bir konuda ciddi açık gösteriyorsa plan yeniden düzenlenebilir.
Bu programın bozulması değildir.
Tam tersine, programın veriye göre çalışmasıdır.
“Konularım Bitti” Sonra Ne Olacak?
Asıl sınav hazırlığının önemli bir bölümü burada başlar.
Konular tamamlandıktan sonra:
karma soru çözümü,
branş denemeleri,
genel AYT denemeleri,
yanlış analizi,
eksik tamamlama,
süre yönetimi
ve tekrar
daha fazla ağırlık kazanır.
Konu listesinin sonuna gelmek hazırlığın sonu değil, çalışmanın biçim değiştirdiği noktadır.
Konular Bitince Net Hemen Artar mı?
Her zaman değil.
Öğrenciler bazen son konuyu tamamladıkları hafta netlerinde büyük artış bekler.
Ancak bilgilerin sınav performansına dönüşmesi için:
karma kullanım,
deneme tecrübesi,
süre yönetimi
ve tekrar
gerekebilir.
Bu nedenle konu bitirme tarihi ile en yüksek performans tarihi aynı olmak zorunda değildir.
AYT Planında Üç Dönem
Takvimi kesin aylara bağlamak yerine AYT hazırlığını üç çalışma döneminde düşünmek daha sağlıklı olabilir.
1. Öğrenme ağırlıklı dönem
Yeni konular ve seviyeye uygun soru çözümü ağırlıktadır.
Ancak eski konular tamamen bırakılmaz.
2. Karma dönem
Konu çalışması devam ederken karma sorular ve branş denemeleri artar.
Eksikler denemelerden gelen verilere göre tamamlanır.
3. Sınav performansı dönemi
Genel denemeler, süre yönetimi, hedefli tekrar ve eksik kapatma daha fazla ağırlık kazanır.
Öğrenciler bu dönemlere aynı tarihte geçmek zorunda değildir.
Veli Ne Yapmalı?
Veliler bazen başka öğrenciler üzerinden takvim karşılaştırması yapabilir.
“Arkadaşın AYT’yi bitirmiş.”
cümlesi öğrencide gereksiz baskı oluşturabilir.
Velinin bakması gereken daha anlamlı göstergeler şunlardır:
Program düzenli ilerliyor mu?
Eksikler azalıyor mu?
Denemeler analiz ediliyor mu?
Öğrenilen konular korunuyor mu?
Performansta gelişim var mı?
Bir öğrencinin takvimi başka öğrencinin takvimiyle değil, kendi gelişimiyle karşılaştırılmalıdır.
Saruhan Kurs’ta AYT Konu Planlaması
Saruhan Kurs’ta konu planını yalnızca takvime bakarak oluşturmuyoruz.
Önce öğrencinin:
mevcut seviyesini,
TYT altyapısını,
AYT konu durumunu,
deneme sonuçlarını,
hedefini
ve öğrenme hızını
değerlendiriyoruz.
Ardından birebir çalışma planını oluşturuyoruz.
Bir öğrenci matematikte hızlı ilerlerken fizikte daha fazla zamana ihtiyaç duyabilir.
Başka bir öğrencinin konusu büyük ölçüde tamamlanmış fakat eski bilgileri unutulmuş olabilir.
Bu iki öğrenciye aynı konu bitirme tarihini dayatmak eğitimsel açıdan anlamlı değildir.
Ödevler ve deneme sonuçları geldikçe planı yeniden değerlendiriyoruz.
Çünkü kişiye özel program demek öğrencinin yalnızca ne çalışacağını değil, ne zaman ilerlemesi, ne zaman geri dönmesi ve ne zaman deneme ağırlığını artırması gerektiğini de belirlemektir.
Sık Sorulan Sorular
AYT konuları ne zaman bitmeli?
Herkes için geçerli tek bir tarih yoktur. Öğrencinin başlangıç seviyesi, hedefi, çalışma süresi ve mevcut konu durumu dikkate alınarak kişisel bir takvim oluşturulmalıdır.
AYT konuları martta biterse geç mi?
Tek başına ay üzerinden başarı veya başarısızlık kararı verilemez. Önemli olan kalan konuların miktarı, öğrenme kalitesi ve deneme sürecinin nasıl yürüdüğüdür.
AYT konuları bitmeden deneme çözülür mü?
Evet. Öğrencinin seviyesine uygun branş ve karma çalışmalar konular tamamen bitmeden kullanılabilir.
TYT bitmeden AYT’ye başlanır mı?
Gerekli temel mevcutsa TYT ve AYT çalışmaları birlikte yürütülebilir.
AYT konuları erken bitmeli mi?
Erken tamamlamak deneme ve tekrar için daha fazla zaman sağlayabilir. Ancak bunun avantaj olabilmesi için konuların yüzeysel değil, yeterli düzeyde öğrenilmiş olması gerekir.
Konular bittikten sonra ne yapılmalı?
Karma sorular, branş denemeleri, genel AYT denemeleri, yanlış analizi, süre yönetimi ve hedefli tekrarlar ağırlık kazanmalıdır.
Sınava yakın hâlâ konu eksiğim varsa ne yapmalıyım?
Kalan konular ve deneme sonuçları birlikte değerlendirilerek önceliklendirme yapılmalı; kritik eksikler hedefli biçimde tamamlanmalıdır.
Kısa Özet
• Her öğrenci için tek bir AYT bitirme tarihi yoktur.
• Hedef tarih belirleyin ama öğrenmeyi tarihe feda etmeyin.
• Konu bitirmeyi yalnızca video veya anlatım tamamlamak olarak görmeyin.
• Eski konuları yeni konular ilerlerken tekrar edin.
• Branş denemeleri için bütün AYT’nin bitmesini beklemeyin.
• Erken bitirmek avantaj olabilir ama tek başına yeterli değildir.
• Geç kalındığını düşünerek konuları yüzeysel geçmeyin.
• TYT ve AYT gerektiğinde birlikte yürütülebilir.
• Deneme sonuçlarına göre konu programını güncelleyin.
• Konular tamamlandığında deneme ve analiz ağırlığını artırın.
Saruhan Hoca’nın Görüşü
Öğrenciler bana:
“Hocam, AYT’yi hangi ayda bitirmeliyim?”
diye sorduklarında bir tarih söylemek kolaydır.
Ama eğitim açısından doğru cevap her zaman kolay cevap değildir.
Benim için öğrencinin takvimde nerede olduğu kadar, geride bıraktığı konuların zihninde nerede olduğu da önemlidir.
Çünkü öğrenci şubat ayında bütün konuları bitirmiş olabilir.
Ama ekim ayında öğrendiği bilgileri kullanamıyorsa takvim ilerlemiş, öğrenci aynı ölçüde ilerlememiştir.
Başka bir öğrenci birkaç konu geriden geliyor olabilir.
Fakat öğrendiği konuları karma sorularda kullanıyor, yanlışlarını analiz ediyor ve denemelerde gelişim gösteriyorsa onun hazırlığı farklı değerlendirilmelidir.
Bu yüzden konu bitirme tarihini önemsiz görmüyorum.
Tam tersine, iyi planlamanın gerekli olduğunu düşünüyorum.
Fakat takvimi hedef değil, yönetim aracı olarak görüyorum.
Çünkü sınav günü öğrenciye:
“Konuları hangi tarihte bitirdin?”
diye sorulmayacak.
Önüne sorular gelecek.
Ve o gün belirleyici olan, konuların takvimde ne zaman bittiği değil; öğrenilen bilginin hâlâ kullanılabilir olup olmadığıdır.
Yararlanılan Kaynaklar
• ÖSYM – YKS/AYT sınav yapısı ve yayımlanan sorular
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim öğretim programları
• Öğrenme, tekrar, geri çağırma ve öz düzenlemeli çalışma üzerine eğitim literatürü
• Ölçme-değerlendirme ve öğrenme planlaması üzerine eğitim araştırmaları
İlgili Makaleler
• AYT’ye Nasıl Çalışılır?
• AYT Netleri Neden Artmıyor?
• AYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• AYT Matematik Nasıl Çalışılır?
• AYT Fizik Nasıl Çalışılır?
• AYT Kimya Nasıl Çalışılır?
• AYT Biyoloji Nasıl Çalışılır?
• TYT ve AYT Birlikte Nasıl Çalışılır?
Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.