Editör Notu
YKS öğrencilerinin sık sorduğu sorulardan biri:
“TYT mi daha önemli, AYT mi?”
Bu soruya yalnızca:
“AYT daha önemli.”
veya:
“Önce TYT.”
demek eksik kalır.
Çünkü TYT ve AYT aynı sınav sisteminin farklı görevler üstlenen iki parçasıdır.
Üstelik öğrencinin hedefi, puan türü ve mevcut seviyesi hangi alana daha fazla çalışma zamanı ayırması gerektiğini değiştirebilir.
Bu nedenle doğru soru yalnızca:
“Hangisi daha önemli?”
değildir.
Asıl soru:
“Benim hedefim için TYT ve AYT’yi nasıl birlikte yönetmeliyim?”
olmalıdır.
TYT Nedir?
TYT, YKS’nin ilk oturumudur.
Türkçe, Sosyal Bilimler, Temel Matematik ve Fen Bilimleri testlerinden oluşur.
TYT’de öğrencinin yalnızca bilgisi değil;
okuduğunu anlama,
temel matematik,
yorumlama,
problem çözme,
dikkat
ve süre yönetimi
gibi becerileri de önemlidir.
Bu nedenle TYT hazırlığı yalnızca konu bitirmekten ibaret değildir.
AYT Nedir?
AYT ise öğrencinin alan bilgisinin daha belirleyici olduğu ikinci oturumdur.
Sayısal, eşit ağırlık ve sözel öğrencilerinin çözmesi gereken testler hedefledikleri puan türüne göre farklılaşır.
AYT’de öğrencinin alan derslerindeki konu hâkimiyeti ve bilgiyi soru üzerinde kullanabilmesi önem kazanır.
Bu nedenle AYT hazırlığı genellikle daha derin ve ders odaklı bir çalışma gerektirir.
Hangisi Daha Önemli?
Burada önce öğrencinin hangi puandan söz ettiğini bilmek gerekir.
Yalnızca TYT puanı üzerinden değerlendirme yapılacaksa TYT doğal olarak merkezde olacaktır.
Ancak SAY, EA ve SÖZ puan türlerinde AYT performansı da son derece belirleyicidir.
Bu nedenle lisans hedefi bulunan bir öğrencinin:
“TYT iyi olsun, AYT bir şekilde olur.”
diye düşünmesi ciddi bir strateji hatasına dönüşebilir.
Aynı şekilde AYT’ye güvenip TYT’yi önemsememek de doğru değildir.
Neden AYT Önemli?
Özellikle dört yıllık lisans programlarını hedefleyen öğrenciler için AYT, yerleştirme yarışında önemli bir ayrıştırıcıdır.
Çünkü burada öğrencinin kendi alanındaki akademik bilgisi daha derin biçimde sınanır.
Sayısal öğrencisi için matematik ve fen bilimleri,
eşit ağırlık öğrencisi için matematik ile Türk dili ve edebiyatı-sosyal bilimler,
sözel öğrencisi için ise ilgili sözel alan testleri
önem kazanır.
Bu nedenle AYT’yi hazırlığın sonlarına bırakmak risklidir.
TYT Önemsiz mi?
Kesinlikle hayır.
TYT de YKS sonucunun önemli bir parçasıdır.
Üstelik TYT’de yaşanan süre, dikkat ve sınav stratejisi problemleri öğrencinin toplam performansını etkileyebilir.
Öğrencinin güçlü bir AYT performansı olsa bile TYT’de yapabileceğinin çok altında kalması hedeflediği sıralamayı olumsuz etkileyebilir.
Dolayısıyla:
“AYT önemliyse TYT’yi bırakabilirim.”
sonucu çıkarılmamalıdır.
TYT Temel Oluşturur
TYT’de geliştirilen bazı beceriler AYT çalışmalarını da destekler.
Özellikle matematikte temel işlem becerileri ve matematiksel düşünme,
Türkçede ise okuduğunu anlama
diğer derslerde de öğrencinin işini kolaylaştırabilir.
Bu nedenle TYT ile AYT tamamen birbirinden kopuk iki hazırlık alanı değildir.
Birindeki gelişim zaman zaman diğerini de destekler.
AYT Daha Derin
TYT sorularında temel bilgi, yorum ve hız öne çıkabilirken AYT’de konu bilgisi daha derinleşir.
Bu nedenle öğrenci TYT’de belirli bir nete ulaştığında:
“Artık sınava hazırım.”
diye düşünmemelidir.
Hedeflenen bölüm AYT gerektiriyorsa alan çalışmalarının ayrıca güçlü biçimde yürütülmesi gerekir.
Puan Türün Önemli
TYT–AYT dengesi belirlenirken öğrencinin puan türü dikkate alınmalıdır.
Bir sayısal öğrencisinin AYT matematik, fizik, kimya ve biyoloji çalışmalarıyla;
eşit ağırlık öğrencisinin AYT matematik ve edebiyat-sosyal çalışmaları aynı değildir.
Dolayısıyla internette gördüğünüz başka bir öğrencinin programını doğrudan kendi programınıza taşımak doğru olmayabilir.
Hedef değiştiğinde çalışma öncelikleri de değişir.
Sıralama mı Puan mı?
YKS hazırlığında öğrencilerin yalnızca puana odaklanması yanıltıcı olabilir.
Üniversite tercihleri açısından başarı sırası son derece önemlidir.
Çünkü sınavın güçlüğü ve adayların genel performansı yıllara göre değişebilir.
Bu nedenle:
“Şu kadar puan almalıyım.”
düşüncesinin yanında hedeflenen bölümün başarı sıraları da takip edilmelidir.
TYT Yüksek, AYT Düşük
Bir öğrencinin TYT performansı yüksek olabilir ancak AYT’si hedefinin altında kalabilir.
Bu durumda öğrenci kendisini genel olarak başarılı hissedebilir.
Fakat hedeflediği lisans programı açısından AYT eksikleri belirleyici hâle gelebilir.
Çözüm daha fazla TYT denemesi çözmek olmayabilir.
Çalışma ağırlığının AYT’ye doğru yeniden düzenlenmesi gerekebilir.
TYT Düşük, AYT Yüksek
Tersi de mümkündür.
Öğrenci alan derslerinde oldukça güçlüdür fakat TYT’de süre problemi yaşar.
Türkçe uzun sürer.
Matematikte bazı kolay sorulara ulaşamaz.
Dikkat hataları yapar.
Bu durumda yalnızca daha fazla AYT çalışmak öğrencinin toplam performansındaki temel sorunu çözmez.
TYT ayrıca ele alınmalıdır.
Hangisine Daha Çok Çalışmalıyım?
Bunun herkes için geçerli tek cevabı yoktur.
Üç temel değişkene bakılmalıdır:
Hedef
Mevcut seviye
Sınava kalan zaman
Örneğin AYT konuları ciddi biçimde geride kalmış bir öğrencinin AYT ağırlığını artırması gerekebilir.
TYT’de temel problemleri bulunan başka bir öğrencide ise TYT çalışmaları daha güçlü tutulabilir.
Önce TYT Bitsin mi?
YKS hazırlığında sık yapılan hatalardan biri budur:
“Önce TYT’yi tamamen bitireceğim, sonra AYT’ye geçeceğim.”
Fakat TYT yalnızca konulardan oluşmaz.
Konu çalışmaları bittikten sonra da denemeler, tekrarlar, yanlış analizleri ve süre çalışmaları devam eder.
Bu nedenle TYT’nin tamamen “bitmesini” beklemek AYT’yi gereğinden fazla geciktirebilir.
AYT’ye Ne Zaman Başlanmalı?
Bütün öğrenciler için geçerli tek bir tarih vermek doğru değildir.
Öğrencinin:
sınıf düzeyi,
matematik temeli,
alanı,
okul programı,
hedefi
ve mevcut konu durumu
birlikte değerlendirilmelidir.
Önemli olan AYT’yi sürekli ertelememektir.
TYT Bırakılır mı?
AYT çalışmalarının yoğunlaştığı dönemde TYT tamamen bırakılmamalıdır.
TYT performansını korumak için öğrencinin ihtiyacına göre:
genel denemeler,
branş denemeleri,
paragraf,
problem,
kısa tekrarlar
ve eksik konu çalışmaları
devam edebilir.
Böylece TYT sıfırdan yeniden çalışılması gereken bir alana dönüşmez.
Sabit Oran Yanılgısı
İnternette:
“%40 TYT, %60 AYT çalışın.”
gibi öneriler görülebilir.
Böyle oranlar genel fikir verebilir ancak öğrencinin programını tek başına belirlememelidir.
Çünkü TYT’si güçlü bir öğrenciyle temel matematikte zorlanan öğrencinin ihtiyacı aynı değildir.
Üstelik aynı öğrencinin çalışma oranı bile birkaç ay içerisinde değişebilir.
Denemeler Karar Versin
TYT ve AYT arasındaki çalışma ağırlığını belirlemek için deneme sonuçları önemli veri sağlar.
Ancak yalnızca toplam netlere bakılmamalıdır.
Hangi ders düşüyor?
Hangi konu sürekli hata getiriyor?
Süre nerede kayboluyor?
AYT’de hangi konu zinciri eksik?
Bu bilgiler çalışma dağılımını değiştirebilir.
Program tahminle değil, veriyle güncellenmelidir.
Bir Kötü Deneme
Öğrenci TYT denemesinde beklediğinden düşük sonuç aldığında:
“AYT’yi bırakıp TYT çalışmalıyım.”
diye düşünebilir.
Tek bir sonuçla böyle büyük değişiklik yapmak doğru olmayabilir.
Önce denemenin neden kötü geçtiği araştırılmalıdır.
Sorun gerçekten akademik bir eksikse program düzenlenir.
Geçici bir performans düşüşüyse bütün sistem değiştirilmez.
Alan Derslerini Erteleme
Özellikle AYT’de birbirinin devamı niteliğinde olan konular bulunabilir.
Bu nedenle alan çalışmalarında düzenli ilerleme önemlidir.
Öğrencinin aylar boyunca yalnızca TYT’ye odaklanması, daha sonra kısa sürede geniş bir AYT yükünü tamamlamaya çalışmasına neden olabilir.
Bu da öğrenmenin niteliğini düşürebilir.
TYT Denemeleri
TYT belirli bir seviyeye geldikçe çalışma biçimi değişebilir.
Başlangıçta konu ağırlıklı olan program zaman içerisinde:
branş denemeleri,
genel denemeler,
eksik tamamlama
ve süre çalışmalarına
dönebilir.
Böylece TYT programda kalmaya devam eder ancak bütün çalışma zamanını işgal etmez.
AYT Denemeleri
AYT’de yeterli konu ilerlemesi sağlandıkça denemeler devreye girmelidir.
Denemeler yalnızca net ölçmek için kullanılmamalıdır.
Öğrencinin:
hangi bilgiyi unuttuğunu,
hangi konuda zorlandığını,
hangi soru biçiminde hata yaptığını
göstermelidir.
Deneme sonucu sonraki çalışmayı değiştirmiyorsa önemli bir veri kullanılmamış olur.
Son Aylarda
Sınav yaklaştıkça öğrencinin TYT ve AYT performansı birlikte değerlendirilmelidir.
Artık çalışma dağılımını genel tavsiyelerden çok öğrencinin kendi denemeleri belirlemelidir.
TYT’de süre problemi varsa bunun üzerinde çalışılır.
AYT’de belirli konular sürekli net kaybettiriyorsa bu alanlara dönülür.
Yani sınava yaklaştıkça program daha genel değil, daha kişisel hâle gelmelidir.
Veli Ne Yapmalı?
Velilerin de:
“TYT mi daha önemliymiş, AYT mi?”
sorusuna takılması öğrencinin programını gereksiz biçimde etkileyebilir.
Bir öğrencinin hangi sınava ağırlık vermesi gerektiği yalnızca genel bilgiler üzerinden belirlenemez.
Veli öğrencinin günlük programını yönetmek yerine gelişimini takip eden öğretmenlerden düzenli bilgi alabilir.
Böylece evde sürekli:
“Bugün neden TYT çalışmadın?”
veya
“AYT’ye geç kalıyorsun.”
tartışmaları yaşanmasının önüne geçilebilir.
Saruhan Kurs’ta TYT–AYT Planlaması
Saruhan Kurs’ta öğrencinin karşısına hazır bir TYT–AYT oranı koymuyoruz.
Önce:
hedefini,
puan türünü,
TYT netlerini,
AYT konu durumunu,
ders bazındaki eksiklerini,
deneme sonuçlarını
ve sınava kalan zamanı değerlendiriyoruz.
Ardından birebir derslerin ve öğrencinin kişisel çalışma programının ağırlığını buna göre belirliyoruz.
Üstelik bu plan sabit kalmıyor.
Öğrencinin performansı değiştikçe çalışma dağılımı da değişiyor.
Çünkü kişiye özel eğitim yalnızca hangi konunun anlatılacağını değil, hangi dönemde neye öncelik verileceğini de belirlemelidir.
Sık Sorulan Sorular
TYT mi AYT mi daha önemli?
Bu, öğrencinin hedeflediği puan türüne göre değerlendirilmelidir. SAY, EA ve SÖZ hedeflerinde AYT performansı çok önemlidir; ancak TYT de toplam YKS performansının önemli bir parçasıdır.
AYT TYT’den daha mı önemli?
Dört yıllık lisans programlarını hedefleyen öğrenciler açısından AYT oldukça belirleyicidir. Ancak bu durum TYT’nin önemsiz olduğu anlamına gelmez.
TYT düşük AYT yüksek olursa ne olur?
Güçlü AYT performansı önemli avantaj sağlayabilir ancak düşük TYT sonucu toplam yerleştirme performansını etkileyebilir. İki oturum birlikte değerlendirilmelidir.
TYT yüksek AYT düşük olursa ne olur?
Lisans hedeflerinde AYT’deki düşük performans öğrencinin hedeflediği başarı sırasına ulaşmasını zorlaştırabilir.
Önce TYT mi bitirilmeli?
AYT’ye başlamak için TYT çalışmalarının tamamen sona ermesini beklemek gerekli değildir. İki sınav öğrencinin seviyesine göre birlikte yürütülebilir.
TYT ve AYT aynı anda çalışılır mı?
Evet. Hatta birçok öğrenci için doğru planlama, iki alanın hazırlık sürecinde birlikte yürütülmesini gerektirir.
TYT ve AYT çalışma oranı ne olmalı?
Herkes için sabit bir oran yoktur. Hedef, mevcut seviye, eksikler ve sınava kalan zaman dikkate alınmalıdır.
Kısa Özet
• TYT ve AYT birbirinin alternatifi değildir.
• SAY, EA ve SÖZ hedeflerinde AYT’yi ihmal etmeyin.
• TYT’nin de toplam YKS performansındaki rolünü küçümsemeyin.
• AYT’ye başlamak için TYT’nin tamamen bitmesini beklemeyin.
• Sabit TYT–AYT çalışma oranlarına bağlı kalmayın.
• Puan türünüzü ve hedefinizi dikkate alın.
• Deneme sonuçlarına göre çalışma ağırlığını değiştirin.
• Tek kötü denemeyle bütün programı bozmayın.
• TYT’yi korurken AYT’yi düzenli ilerletin.
• Sınava yaklaştıkça programı daha kişisel hâle getirin.
Saruhan Hoca’nın Görüşü
“TYT mi daha önemli, AYT mi?”
Bu sorunun öğrenciyi yanlış bir yere götürdüğünü düşünüyorum.
Çünkü önemli olanı seçmeye çalışırken gerekli olanı ihmal etme riski doğuyor.
Bir öğrencinin AYT’si çok gerideyse bugün onun için AYT daha acildir.
Başka bir öğrencinin AYT’si güçlüdür fakat TYT’de süre yetişmiyordur. Onun için aynı gün TYT problemi daha önemlidir.
Demek ki “hangisi daha önemli?” sorusunun cevabı yalnızca sınav sisteminde değil, öğrencinin kendisinde de saklıdır.
Ben bu nedenle öğrencinin programını TYT ve AYT arasında bir yarış gibi kurmam.
Hedefe bakarım.
Denemelere bakarım.
Eksiklere bakarım.
Sonra o dönemde hangi çalışmanın öğrenciyi hedefe daha fazla yaklaştıracağını belirlerim.
Bir ay sonra veriler değişirse önceliği de değiştiririm.
Doğru YKS stratejisi TYT ile AYT’den birini seçmek değil, öğrencinin ihtiyacı değiştikçe ikisi arasındaki dengeyi doğru değiştirebilmektir.
Yararlanılan Kaynaklar
• ÖSYM – YKS kılavuzları, TYT ve AYT sınav yapısı
• YÖK Atlas – program ve başarı sırası verileri
• Millî Eğitim Bakanlığı – ortaöğretim öğretim programları
• Ölçme-değerlendirme ve çalışma planlaması üzerine eğitim literatürü
İlgili Makaleler
• TYT ve AYT Birlikte Nasıl Çalışılır?
• TYT’ye Nasıl Çalışılmalı?
• TYT Netleri Neden Artmıyor?
• TYT Denemesi Nasıl Analiz Edilir?
• TYT’de Süre Problemi Nasıl Çözülür?
• TYT Matematik Nasıl Çalışılır?
• TYT Türkçe Nasıl Çalışılır?
• TYT Fen Nasıl Çalışılır?
• TYT Sosyal Nasıl Çalışılır?
Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.