Editör Notu
LGS hazırlığı başladığında ailelerin ve öğrencilerin ilk aradığı şeylerden biri çalışma programıdır.
İnternette çok sayıda hazır program bulunur:
“Günde 200 soru.”
“Her gün 3 saat çalışma.”
“Sabah paragraf, akşam matematik.”
“Haftada iki deneme.”
Bu programların bazıları iyi hazırlanmış olabilir.
Fakat temel bir problem vardır:
Program öğrenciyi tanımamaktadır.
Bir öğrencinin matematik temelinde eksikleri olabilir.
Başka bir öğrenci konuları bilir fakat yeni nesil sorularda zorlanabilir.
Bir başkasının akademik seviyesi oldukça iyi olmasına rağmen süre yönetimi problemi olabilir.
Aynı sınava hazırlanmaları, aynı şekilde çalışmaları gerektiği anlamına gelmez.
Bu nedenle iyi bir LGS çalışma programının ilk sorusu:
“Öğrenci günde kaç soru çözmeli?”
değildir.
Asıl soru şudur:
“Bu öğrencinin bugün gelişebilmesi için neye ihtiyacı var?”
Bu makalenin temel tezi de buradan doğar:
İyi bir LGS çalışma programı, zamanı dolduran görev listesi değil; öğrencinin mevcut durumu ile hedefi arasındaki mesafeyi sistemli biçimde azaltan bir öğrenme planıdır.
LGS Çalışma Programı Nasıl Hazırlanmalıdır?
Kısa cevap:
LGS çalışma programı hazırlanırken önce öğrencinin akademik seviyesi, konu eksikleri, soru çözme becerisi, deneme sonuçları, okul programı ve çalışma alışkanlıkları analiz edilmelidir.
Ardından çalışma süresi ve görevler öğrencinin ihtiyacına göre belirlenmelidir.
Program;
konu öğrenme,
tekrar,
soru çözümü,
yanlış analizi,
deneme,
dinlenme
ve takip süreçlerini birlikte içermelidir.
En önemlisi ise program sabit kalmamalıdır.
Öğrenci geliştikçe çalışma programı da değişmelidir.
Hazır LGS Çalışma Programları İşe Yarar mı?
Hazır programlar öğrenciye genel bir çerçeve sağlayabilir.
Ancak her öğrenci için aynı programın doğru olduğunu söylemek mümkün değildir.
Çünkü öğrencilerin;
akademik seviyeleri,
öğrenme hızları,
okul yükleri,
güçlü ve zayıf dersleri,
dikkat süreleri,
çalışma alışkanlıkları
ve sınava hazırlık düzeyleri
aynı değildir.
Bu nedenle hazır bir program başlangıç noktası olabilir.
Fakat öğrencinin gerçek ihtiyaçları görülmeden hazırlanan programın kişiselleştirilmesi sınırlıdır.
LGS Programı Hazırlamadan Önce Ne Yapılmalıdır?
Analiz.
Programın başlangıç noktası öğrencinin mevcut durumudur.
Örneğin matematikte 5 net yapan öğrenci ile 17 net yapan öğrencinin aynı matematik programını uygulaması beklenmemelidir.
Birinci öğrencinin temel konu eksikleri olabilir.
İkinci öğrencinin ise birkaç zor soru türünde veya süre kullanımında problemi olabilir.
Her ikisine de:
“Her gün 40 matematik sorusu çöz.”
demek eşit görünür.
Fakat eğitim açısından aynı şey eşit olmak ile doğru olmak arasındaki farkı gösterir.
Doğru program öğrencinin ihtiyacına göre farklılaşır.
Öğrenci Analizinde Nelere Bakılmalıdır?
Yalnızca deneme puanına bakmak yeterli değildir.
Öğrencinin;
hangi konularda eksik olduğu,
hangi soru türlerinde zorlandığı,
yanlışlarının nedenleri,
soru çözme süresi,
okuduğunu anlama becerisi,
dikkat hataları,
ödev tamamlama düzeni,
bağımsız çalışma alışkanlığı
ve önceki denemelerdeki gelişimi
birlikte değerlendirilmelidir.
Böylece çalışma programı tahminlere değil, öğrenciden elde edilen verilere dayanır.
LGS Öğrencisi Günde Kaç Saat Çalışmalıdır?
Bu sorunun bütün öğrenciler için geçerli tek bir cevabı yoktur.
Çünkü iki saat verimli çalışan bir öğrenci, dört saat boyunca düzensiz çalışan başka bir öğrenciden daha fazla öğrenebilir.
Ayrıca öğrencinin;
okul saatleri,
kurs veya özel dersleri,
ödevleri,
akademik seviyesi,
sınava kalan süre
ve bireysel çalışma kapasitesi
dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle yalnızca çalışma süresini artırmak doğru hedef değildir.
Asıl ölçüt:
O süre içerisinde hangi öğrenme faaliyetinin gerçekleştiğidir.
LGS Öğrencisi Günde Kaç Soru Çözmelidir?
Bu da öğrenciden bağımsız cevaplanabilecek bir soru değildir.
“Her LGS öğrencisi günde 200 soru çözmelidir.”
gibi genel kurallar eğitim açısından eksiktir.
Çünkü 100 soruyu dikkatli çözen, yanlışlarını analiz eden ve eksiklerini belirleyen bir öğrenci; 250 soruyu yalnızca tamamlamak amacıyla çözen öğrenciden daha verimli çalışabilir.
Soru sayısı önemlidir.
Fakat tek başına yeterli ölçüt değildir.
Şunlara da bakılmalıdır:
Hangi sorular çözüldü?
Hangi amaçla çözüldü?
Yanlışlardan ne öğrenildi?
Öğrenci benzer soruda davranışını değiştirdi mi?
Çok Soru Çözmek Başarıyı Artırır mı?
Soru çözmek sınav hazırlığının önemli parçalarından biridir.
Fakat öğrenme yalnızca soru sayısıyla açıklanamaz.
Öğrenci aynı hata biçimini yüzlerce soruda tekrar ediyorsa soru sayısı artmasına rağmen öğrenme sınırlı kalabilir.
Bu nedenle soru çözümü ile hata analizi arasında bağlantı kurulmalıdır.
Asıl değer:
Çözülen soru sayısında değil, çözülen soruların öğrencinin düşünme biçiminde oluşturduğu değişimdedir.
Konu Çalışması ile Soru Çözümü Nasıl Dengelenmelidir?
Bu denge öğrencinin seviyesine göre değişmelidir.
Konu eksiği fazla olan öğrencinin programında konu öğrenme ve temel uygulamalara daha fazla yer verilebilir.
Konuları büyük ölçüde tamamlamış öğrencide ise;
yeni nesil sorular,
karma çalışmalar,
branş denemeleri,
genel denemeler
ve hata analizi
daha fazla ağırlık kazanabilir.
Dolayısıyla yıl boyunca aynı çalışma oranlarının korunması gerekmez.
Program öğrencinin gelişimine göre evrilmelidir.
Her Gün Bütün Dersler Çalışılmalı mı?
Şart değildir.
Bazı öğrenciler farklı dersleri aynı gün çalıştığında daha verimli olabilir.
Bazıları ise belirli derslere daha uzun bloklar ayırdığında daha iyi odaklanabilir.
Burada önemli olan bütün derslerin belirli bir dönem içerisinde dengeli biçimde takip edilmesidir.
Öğrencinin sevdiği derslere sürekli yönelip zorlandığı dersleri ertelemesi de engellenmelidir.
Program yalnızca öğrencinin yapmak istediği şeylerden oluşmaz.
İhtiyaç duyduğu şeylere de yer verir.
Tekrar Programa Nasıl Eklenmelidir?
Öğrenilen bilgi kullanılmadığında zaman içerisinde unutulabilir.
Bu nedenle konu çalışmasının ardından yalnızca bir kez soru çözmek yeterli olmayabilir.
Öğrenci belirli aralıklarla önceki öğrenmelerine geri dönmelidir.
Örneğin bir konu çalışıldıktan sonra;
kısa tekrar,
soru uygulaması,
birkaç gün sonra karma sorular,
daha sonraki haftalarda deneme soruları
ile yeniden karşılaşılabilir.
Amaç aynı konuyu sürekli baştan çalışmak değildir.
Bilgiyi belirli aralıklarla yeniden kullanmaktır.
Yanlış Sorular Programa Nasıl Dahil Edilmelidir?
Yanlışlar programın dışında kalan bir sonuç değildir.
Programın sonraki aşamasını belirleyen veridir.
Öğrenci yanlış yaptığı soruya bakıp doğru cevabı gördükten sonra hemen geçerse önemli bir öğrenme fırsatı kaybolabilir.
Şu sorular değerlendirilebilir:
Konuyu bilmiyor muydu?
Soruyu yanlış mı okudu?
Yanlış yöntem mi seçti?
İşlem hatası mı yaptı?
Süre baskısı mı yaşadı?
Benzer hata daha önce oldu mu?
Bu analiz sonucunda gerekirse program değiştirilmelidir.
Çünkü iyi program yalnızca öğrenciyi ölçmez; ölçüm sonucunda kendisini de düzeltir.
Deneme Sınavları Çalışma Programına Ne Zaman Eklenmelidir?
Denemelerin sıklığı öğrencinin hazırlık aşamasına göre değişebilir.
Sınavın erken dönemlerinde konu eksiklerinin belirlenmesi ve öğrenmenin geliştirilmesi daha fazla ağırlık taşıyabilir.
Sınava yaklaşıldıkça branş ve genel denemelerin programdaki ağırlığı artırılabilir.
Ancak önemli olan yalnızca deneme sayısı değildir.
Deneme sonrası yapılan analizdir.
Analiz edilmeyen deneme ölçüm yapar; fakat öğrenmeye katkısı sınırlı kalabilir.
Deneme Sonucu Programı Değiştirmeli mi?
Evet, gerektiğinde.
Örneğin öğrenci son üç denemede sürekli aynı kazanımdan yanlış yapıyorsa programda bu alana yeniden yer verilmesi gerekir.
Matematik konuları iyi olduğu hâlde süre nedeniyle sorular yetişmiyorsa yeni konu çalışmak yerine süre stratejisi üzerinde çalışılabilir.
Türkçede sürekli paragraf hatası varsa okuma ve anlamlandırma çalışmalarının ağırlığı değiştirilebilir.
Programın amacı hazırlanıp duvara asılmak değildir.
Öğrencinin verilerine göre karar üretmektir.
Haftalık Program mı Günlük Program mı Daha İyidir?
İkisinin farklı işlevleri vardır.
Haftalık program genel yönü gösterir.
Günlük görevler ise bunu uygulanabilir hâle getirir.
Örneğin:
“Bu hafta matematikte cebirsel ifadeleri geliştirmek.”
haftalık hedef olabilir.
“20 temel soru + 15 yeni nesil soru + yanlışların tekrar çözümü”
ise günlük görevlerden biri olabilir.
Böylece öğrenci hem büyük resmi hem de o gün yapacağı işi bilir.
Program Saat Saat mı Hazırlanmalıdır?
Bazı öğrenciler için yararlı olabilir.
Bazıları için ise gereğinden fazla katı olabilir.
Örneğin:
“17.00–17.40 matematik”
şeklindeki program bir öğrencide düzen oluşturabilir.
Başka bir öğrencide okuldan geç çıktığı gün bütün programın bozulmasına neden olabilir.
Alternatif olarak görev temelli program kullanılabilir:
Matematik tekrarını tamamla.
Belirlenen soru grubunu çöz.
Yanlışlarını incele.
Türkçe çalışmasını yap.
Burada da tek bir doğru yöntem yoktur.
Doğru ölçüt öğrencinin programı sürdürülebilir biçimde uygulayıp uygulayamadığıdır.
Program Aksarsa Ne Yapılmalıdır?
Programın zaman zaman aksaması normaldir.
Öğrenci hastalanabilir.
Okul ödevleri artabilir.
Beklenmeyen bir durum ortaya çıkabilir.
Sorun bir günün aksaması değildir.
Öğrencinin:
“Program bozuldu, artık yetişmez.”
diyerek tamamen bırakmasıdır.
İyi bir çalışma sistemi esnekliğe sahip olmalıdır.
Kaçırılan bütün görevleri ertesi güne yığmak yerine öncelikler yeniden belirlenebilir.
Eksik Kalan Program Başarısız Program mıdır?
Her zaman değil.
Bir program sürekli yüzde 100 tamamlanıyorsa programın yeterince zorlayıcı olup olmadığı bile düşünülebilir.
Buna karşılık sürekli büyük bölümü tamamlanamıyorsa program gerçekçi olmayabilir.
Bu nedenle program değerlendirilirken yalnızca:
“Tamamlandı mı?”
sorusuna bakılmamalıdır.
Şu soru daha değerlidir:
“Bu program öğrencinin öğrenmesini gerçekten ilerletiyor mu?”
LGS Programında Dinlenmeye Yer Verilmeli mi?
Evet.
Dinlenme programın dışındaki zaman değildir.
Sürdürülebilir çalışmanın bir parçasıdır.
Öğrencinin;
uykusu,
okul yaşamı,
sosyal ilişkileri,
fiziksel hareketi
ve kişisel zamanı
tamamen ortadan kaldırılarak oluşturulan program uzun vadede uygulanabilir olmayabilir.
LGS önemli bir sınavdır.
Fakat öğrenci yalnızca sınava hazırlanan bir makine değildir.
Hafta Sonu Daha Fazla Çalışılmalı mı?
Okul olmadığı için hafta sonunda daha fazla çalışma zamanı bulunabilir.
Bu zaman;
konu eksiklerini kapatmak,
deneme uygulamak,
haftalık yanlışları incelemek
ve gelecek haftayı planlamak
için kullanılabilir.
Ancak hafta sonunun tamamını dersle doldurmak zorunlu değildir.
Program öğrencinin bütün haftayı sürdürebileceği şekilde dengelenmelidir.
LGS Programını Kim Hazırlamalıdır?
Bu sorunun da tek bir cevabı yoktur.
Bazı öğrenciler kendi programlarını oluşturabilecek öz düzenleme becerisine sahiptir.
Bazıları başlangıçta daha fazla rehberliğe ihtiyaç duyabilir.
Burada hedef öğrencinin programının sonsuza kadar başka biri tarafından hazırlanması değildir.
Doğru destek zamanla azalmalıdır.
Başlangıçta öğretmen veya eğitim uzmanı daha fazla yönlendirme yapabilir.
Öğrenci geliştikçe planlama sorumluluğunun bir bölümü ona bırakılabilir.
İyi eğitim yalnızca öğrencinin programını hazırlamaz; zamanla öğrencinin kendi programını hazırlayabilecek beceriyi kazanmasını da hedefler.
Velinin Çalışma Programındaki Rolü Ne Olmalıdır?
Velinin çocuğun eğitim sürecini bilmesi önemlidir.
Ancak programın uygulanmasından tamamen veli sorumlu hâle geldiğinde farklı bir problem ortaya çıkabilir.
Her akşam:
“Matematiğini yaptın mı?”
“Kaç sorun kaldı?”
“Programını neden bitirmedin?”
şeklindeki takip zamanla akademik sorumluluğun öğrenciden veliye geçmesine neden olabilir.
Öğrenci:
“Benim programım.”
yerine:
“Annemin/babamın yaptırdığı program.”
gibi düşünmeye başlayabilir.
Bu nedenle veli desteği ile öğrencinin sorumluluğu arasında denge kurulmalıdır.
Program Öğrenciye Göre Ne Sıklıkla Güncellenmelidir?
Bunun için zorunlu tek bir süre yoktur.
Ancak öğrenciden yeni veri geldikçe programın hâlâ doğru olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Yeni bir deneme,
tamamlanan bir konu,
tekrar eden bir yanlış,
süre problemindeki gelişme
veya okul programındaki değişiklik
planı etkileyebilir.
Programın değeri değişmemesinde değil, doğru zamanda değişebilmesindedir.
İyi Bir LGS Çalışma Programının 7 Özelliği
İyi hazırlanmış bir program genel olarak şu özellikleri taşır:
Bu özelliklerin herhangi biri tek başına başarı garantisi değildir.
Ancak birlikte düşünüldüğünde programın yalnızca görev listesinden öğrenme sistemine dönüşmesini sağlar.
Saruhan Kurs’ta LGS Çalışma Programını Nasıl Oluşturuyoruz?
Saruhan Kurs’ta çalışma planını öğrenciden bağımsız standart bir liste olarak değerlendirmiyoruz.
Saruhan Gelişim Modeli bu nedenle analizle başlar.
Analiz Et
Öğrencinin akademik seviyesi, eksikleri, deneme sonuçları, yanlış türleri ve çalışma alışkanlıkları değerlendirilir.
Planla
Elde edilen verilere göre öğrencinin öncelikleri belirlenir ve kişiye özel çalışma düzeni oluşturulur.
%100 Birebir Uygula
Ders sırasında öğrencinin yalnızca doğru ve yanlışları değil, nasıl düşündüğü ve nerede zorlandığı gözlemlenir.
Ödev ve Takip
Çalışmaların uygulanması ve sonuçları takip edilir. Gerektiğinde program yeniden düzenlenir.
Veli Bilgilendirme
Velinin öğrenciyi her gün sorgulamak zorunda kalmadan akademik süreç hakkında düzenli bilgi sahibi olması amaçlanır.
Buradaki temel yaklaşım öğrencinin önüne daha fazla görev koymak değildir.
Doğru görevi, doğru zamanda ve doğru gerekçeyle koyabilmektir.
Sık Sorulan Sorular
LGS çalışma programı nasıl hazırlanır?
Önce öğrencinin seviyesi ve ihtiyaçları belirlenmeli; ardından konu çalışması, soru çözümü, tekrar, yanlış analizi ve denemeler dengeli biçimde planlanmalıdır.
LGS öğrencisi günde kaç saat çalışmalı?
Herkes için geçerli tek bir süre yoktur. Öğrencinin seviyesi, okul programı, eksikleri ve çalışma verimliliğine göre belirlenmelidir.
LGS öğrencisi günde kaç soru çözmeli?
Sabit bir sayı vermek doğru değildir. Soru sayısının yanında soruların niteliği, yanlış analizi ve öğrencinin ihtiyacı da değerlendirilmelidir.
LGS için her gün matematik çözülmeli mi?
Bazı öğrenciler için yararlı olabilir ancak program öğrencinin matematik seviyesine ve diğer derslerdeki ihtiyaçlarına göre oluşturulmalıdır.
LGS programında deneme olmalı mı?
Evet. Öğrencinin hazırlık seviyesine göre branş ve genel denemeler programa dahil edilebilir. Deneme sonrasında analiz yapılması önemlidir.
Program her hafta değiştirilmeli mi?
Zorunlu değildir. Ancak öğrencinin gelişimi ve yeni veriler programın güncellenmesini gerektiriyorsa değişiklik yapılmalıdır.
Hazır LGS programı kullanılabilir mi?
Genel çerçeve olarak kullanılabilir. Ancak öğrencinin bireysel ihtiyaçlarına göre uyarlanması daha anlamlıdır.
Programı veli mi takip etmeli?
Veli süreç hakkında bilgi sahibi olabilir ancak uzun vadeli hedef öğrencinin kendi çalışma sorumluluğunu geliştirmesidir.
Kısa Özet
• LGS çalışma programı öğrenci analiziyle başlamalıdır.
• Her öğrenci için aynı çalışma süresi ve soru sayısı doğru değildir.
• Konu çalışması, soru çözümü, tekrar ve deneme birlikte planlanmalıdır.
• Yanlışlar programın sonraki aşamasını belirleyen veri olarak kullanılmalıdır.
• Program uygulanabilir ve sürdürülebilir olmalıdır.
• Dinlenme de planlamanın bir parçasıdır.
• Deneme sonuçları gerektiğinde programı değiştirmelidir.
• Veli desteği öğrencinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamalıdır.
• Öğrenci geliştikçe planlama sorumluluğu giderek öğrenciye aktarılmalıdır.
• İyi programın başarısı ne kadar dolu olduğuyla değil, öğrencide oluşturduğu gelişimle ölçülmelidir.
Saruhan Hoca’nın Görüşü
Çalışma programları hakkında konuşurken tartışma çoğu zaman sayılara sıkışıyor.
Kaç saat?
Kaç soru?
Kaç deneme?
Bu soruların hepsi anlamlıdır.
Fakat öğrenciyi görmeden verilen cevapların eğitimsel değeri sınırlıdır.
Çünkü programın amacı öğrenciyi mümkün olduğunca çok çalıştırmak değildir.
Programın amacı, öğrencinin ihtiyacı ile yaptığı çalışma arasında doğru ilişkiyi kurmaktır.
Bu nedenle çok yoğun bir program her zaman iyi program değildir.
Çok rahat bir program da değildir.
Saat saat hazırlanmış olması onu bilimsel yapmaz.
Öğrencinin kendi hazırlaması da tek başına doğru olduğu anlamına gelmez.
Burada yöntemi değil, ölçütü konuşmak gerekir.
Ölçüt şudur:
Program öğrencinin bugün bulunduğu yerden ilerlemesini sağlıyor mu?
Sağlıyorsa anlamlıdır.
Sağlamıyorsa daha fazla görev eklemeden önce nedenini anlamak gerekir.
Çünkü eğitimde plan, öğrenciye uyması gereken değişmez bir çizelge değildir.
Öğrenciden gelen bilgiye göre kendisini yeniden düzenleyen bir sistemdir.
Ve zamanla iyi bir programın en önemli sonucu tamamlanan soru sayısı değil, başka bir şeyde görülür:
Başlangıçta programla yönetilen öğrenci, sonunda kendi öğrenmesini yönetmeye başlar.
Bir çalışma planının gerçek başarısı da tam burada anlaşılır.
Yararlanılan Kaynaklar
• Education Endowment Foundation – Metacognition and Self-Regulated Learning
• Dunlosky ve arkadaşları – Improving Students’ Learning with Effective Learning Techniques
• Zimmerman – Self-Regulated Learning üzerine çalışmalar
• John Hattie – Visible Learning
• Sweller ve arkadaşları – Cognitive Load Theory
• Millî Eğitim Bakanlığı – LGS kapsamındaki merkezi sınav ve öğretim programı kaynakları
İlgili Makaleler
• LGS’de Motivasyon Nasıl Korunur?
• LGS’de Sınav Kaygısı Nasıl Yönetilir?
• LGS’de Süre Yönetimi Nasıl Yapılmalıdır?
• LGS’de Dikkat Hataları Nasıl Azaltılır?
• LGS’de Deneme Sınavı Analizi Nasıl Yapılmalıdır?
• LGS’de Yeni Nesil Sorular Nasıl Çözülür?
• LGS Hazırlığında Özel Ders Nasıl Planlanmalıdır?
Saruhan Kurs
Eğitim Özel İlgi İster.